Οι 60άρηδες μέλη του συγκροτήματος έδωσαν μια θαυμάσια και «υπερβολική», χολιγουντιανών απαιτήσεων αλλά και πιστή στην ιστορία τους συναυλία, που όμως στο μέλλον δύσκολα θα βλέπουμε
Ονόμασε πέντε μεγάλα αστέρια της μουσικής από τη δεκαετία 1960 μέχρι 1990. Εύκολο: Beatles, Madonna, Michael Jackson, Metallica, Nirvana, κάποια από τα ονόματα που έρχονται στο μυαλό αυτόματα. Οι Metallica έχουν σκληρό ήχο, παίζουν heavy metal. Αλλά όλοι τούς ξέρουν, ανεξάρτητα από ηλικία, δημογραφικά και μουσικά γούστα. Ακόμα κι αυτοί που δεν τους αρέσει η μουσική των Metallica τούς γνωρίζουν.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Το γκρουπ έκανε τις μεγαλύτερες επιτυχίες του 30 χρόνια πριν. Αλλά όταν τα εισιτήρια για τη χθεσινή τους συναυλία στο ΟΑΚΑ άρχισαν να διατίθενται προς πώληση τον Μάιο του 2025 εξαφανίστηκαν σε χρόνο ρεκόρ. Μέσα σε μόλις δύο ώρες είχαν εξαντληθεί, το σύστημα αγοράς «έπεσε».
Αυτό το «αμόκ» έχει εξήγηση. Οι Metallica ανήκουν στους τελευταίους καλλιτέχνες που έγιναν πολιτισμικά σημεία αναφοράς. Η γιαγιά μας τους ξέρει, εμείς τους ξέρουμε, τα παιδιά μας τους ξέρουν. Τώρα, ονόμασε πέντε μουσικούς της τελευταίας δεκαετίας που θα έχουν το στάτους διασημότητας των Metallica σε 30-40 χρόνια από σήμερα. Το πιθανότερο, κανείς. Οχι επειδή σήμερα δεν υπάρχει ταλέντο, ασφαλώς και υπάρχει. Αλλά κάτι άλλαξε. Ο μηχανισμός που δημιουργεί είδωλα στη μουσική έσπασε. Σαν να ήρθε ξαφνικά τα τελευταία 20 χρόνια το τέλος της «διεθνούς φήμης». Οι «μεγάλοι» στέρεψαν. Οι θρύλοι παραμεγάλωσαν ηλικιακά και, «φεύγοντας», δεν υπάρχει κάποιος για να παραλάβει τη σκυτάλη τους.
Η μουσική βιομηχανία βρέθηκε από το να παράγει διεθνώς διάσημους μουσικούς στο να παράγει hits που κανείς πέρα από τον στενό κύκλο των fans τους δεν αναγνωρίζει. Η «παλιά» δομή της μουσικής βιομηχανίας ήταν που δημιούργησε «είδωλα». Οι επιτυχημένες μπάντες παίζονταν στα ραδιόφωνα και στο MTV, αναπόφευκτα δεν μπορούσαν να ήταν αμέτρητες. Ετσι ο κόσμος αγόραζε τα άλμπουμ τους. Οταν οι Metallica έβγαλαν το «Black Album» το 1991, όλοι το ήξεραν. H παραγωγή του κόστισε μόλις 1 εκατ. δολάρια, αλλά πούλησε 31 εκατ. «κόπιες» σε φυσική μορφή. Στο Spotify το πιο γνωστό τραγούδι του δίσκου, το «Enter Sandman», έχει πάνω από 2 δισ. ακροάσεις!
Τότε, όμως, δεν υπήρχε ακόμα αλγόριθμος που σέρβιρε στον καθένα διαφορετικό μουσικό περιεχόμενο. Οι μεγάλες μπάντες ήταν κοινή εμπειρία. Οι σημερινοί πιτσιρικάδες δεν έχουν τέτοιο πλαίσιο αναφοράς, ώστε να τοποθετήσουν μουσικούς σε αυτό το επίπεδο διεθνούς φήμης όπως των Metallica. Με το ίντερνετ όλα άλλαξαν. Με το ΥouΤube οποιοσδήποτε μουσικός μπορεί να βρει ένα κοινό. Δεν χρειάζονται πια η δισκογραφική εταιρία, τα ραδιόφωνα, η τηλεόραση. Αρχικά αυτό ακουγόταν καλό για τους μουσικούς που θα μπορούσαν να βρουν άμεσα ένα κοινό, αλλά ήταν πια αδύνατο να γίνουν ευρέως γνωστοί.
Σήμερα μπορεί να είσαι πολύ επιτυχημένος στον δικό σου μικρόκοσμο και «μικροείδος» μουσικής, μέσα σε ένα συγκεριμένο ιντερνετικό κύκλο fans, αλλά παντελώς άγνωστος έξω από αυτόν. Το Spotify που βγήκε το 2008 άλλαξε ολοκληρωτικά το παιχνίδι. Οι ατέλειωτοι όγκοι μουσικής, αλγοριθμικά προσαρμοσμένοι σε αυτό που συνήθως ακούει ο καθένας, διαμόρφωσαν νέους κανόνες. Με τον αλγόριθμο δεν ακούς ποτέ κάτι που δεν ξέρεις ή που δεν σου αρέσει ήδη. Ο κύκλος κλείνει. Το ίδιο και οι ορίζοντες του καθενός, αλλά και η απήχηση των δημιουργών και των μουσικών ρευμάτων.
Ο όγκος της μουσικής έχει εκραγεί. Σχεδόν 60.000 καινούργια τραγούδια ανεβαίνουν στο Spotify κάθε μέρα! Και κυκλοφορούν 22 εκατομμύρια νέα τραγούδια τον χρόνο. Ολοι μπορούν να βγάλουν μουσική κι όλοι το κάνουν. Αλλά μέσα σε αυτόν τον καταιγισμό δεν μένει σχεδόν τίποτα για να σιγοψιθυρίζεται από αρκετά στόματα ταυτόχρονα, όπως παλιότερα. Το ξεχωριστό ταλέντο θάβεται μέσα στον θόρυβο τόσων τραγουδιών. Δεν υπάρχει φιλτράρισμα που να ξεχωρίζει την ποιότητα. Μόνο ατέλειωτο περιεχόμενο που ανταγωνίζεται για ελάχιστα δευτερόλεπτα προσοχής.
Πώς να γίνεις οι νέοι Metallica όταν είσαι απλά ένα από τα 60.000 τραγούδια που εμφανίζονται μόνο σε μία μέρα και αύριο θα θαφτούν κάτω από άλλα 60.000 καινούργια; Η «κρεατομηχανή» του ΤikΤok αντικατέστησε τη μουσική βιομηχανία. Οταν κάποιο τραγούδι γίνεται επιτυχία εκεί, παίζεται ένα κλιπάκι μόλις 15 δευτερολέπτων. Εκατομμύρια views, πολλοί αναγνωρίζουν τον ήχο από το κλιπάκι, αλλά κανείς δεν γνωρίζει τον καλλιτέχνη. Υστερα από ελάχιστες στιγμές ξεχνιέται κι έρχεται η μόδα του επόμενου κλιπ. Το ΤikΤok, όμως, δημιουργεί ουρανοκατέβατα viral-φωτοβολίδες, όχι είδωλα και θρύλους.
Γι’ αυτό και προχθές όλοι θέλησαν να δώσουν το «παρών» στους Metallica. Από κουτσομπόληδες παρουσιαστές πρωϊνάδικων μέχρι τον… Μητσοτάκη που θέλησε να πάρει κι αυτός λίγη από την αστρόσκονη του Χέτφιλντ και της παρέας του, βάζοντας το… «Enter Sandman» ως χαλί για μια παντελώς αδιάφορη κι άσχετη ανάρτησή του. Το Εθνικό Αστεροσκοπείο κατέγραψε μικρές σεισμικές δονήσεις στο ΟΑΚΑ την ώρα της συναυλίας από τον συγχρονισμό και τα άλματα 80.000 κόσμου στις κερκίδες. Η εντυπωσιακή αφίσα με τον θεό Δία, που δημιούργησε Ελληνας καλλιτέχνης, «σφράγιζε» τη σκηνή.
Επαιξαν το συρτάκι του «Ζορμπά» και το «Δεν χωράς πουθενά» από τις Τρύπες, έβαλαν την ελληνική σημαία στο φινάλε, ευχαρίστησαν τους οπαδούς τους που τους παρακολούθησαν, από το 1993, στην πρώτη επίσκεψή τους στη χώρα μας, έδωσαν δύναμη σε ένα παιδί που επικοινώνησε μαζί τους μέσω του ιδρύματος Make A Wish – περαστικά σου Σπύρο και από όλους εμάς. Οι 60άρηδες Metallica έδωσαν ένα θαυμάσιο και «υπερβολικό», χολιγουντιανών απαιτήσεων αλλά και πιστό στην ιστορία τους σόου που, όμως, στο μέλλον δύσκολα θα βλέπουμε. Ακριβώς επειδή οι εποχές μας δεν γεννούν ή δεν θέλουν πια θρύλους παγκόσμιας εμβέλειας σαν κι αυτούς.
ΤΖΕΪΜΣ ΧΕΤΦΙΛΝΤ
Τραγουδιστής και κιθαρίστας Metallica
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1963 στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Είναι ο τραγουδιστής, ρυθμικός κιθαρίστας, συνιδρυτής και βασικός δημιουργός των Metallica, που δημιουργήθηκαν τον Οκτώβριο 1981. Το γκρουπ, που έχει κυκλοφορήσει 11 στούντιο άλμπουμ, έχει κερδίσει 10 βραβεία Grammy. Το περιοδικό «Rolling Stone» τον κατέταξε στην 23η θέση με τους μεγαλύτερους κιθαρίστες όλων των εποχών. Στα 9 του άρχισε μαθήματα πιάνου και στα 14 άρχισε να παίζει κιθάρα. Το 2001 και το 2019 μπήκε σε κέντρο αποτοξίνωσης για να αντιμετωπίσει τον εθισμό του στο αλκοόλ. Εχει σαν χόμπι το κυνήγι, τη γεωργία, τη μελισσοκομία και τα αυτοκίνητα. Θεωρεί ότι «η πολιτική μπαίνει εμπόδιο στο να γίνουν πράγματα, δεν θέλουμε να συμμετάσχουμε στο παιχνίδι των Δημοκρατικών, των Ρεπουμπλικάνων και οποιωνδήποτε άλλων». Το 2008, απαντώντας στη χρήση της μουσικής των Metallica για βασανιστήρια Ιρακινών κρατουμένων, απάντησε: «Αν οι Ιρακινοί δεν είναι συνηθισμένοι στην ελευθερία, τότε χαίρομαι που είμαι μέρος της αποκάλυψής τους».
