Επικίνδυνη τροπή λαμβάνει εκ νέου η κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν τα ξημερώματα ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση εναντίον στόχων στο νότιο Ιράν, ενώ ταυτόχρονα επανέφεραν τις κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο.
Η Ουάσιγκτον αποδίδει την κλιμάκωση στις πρόσφατες επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη παραβίασε τη συμφωνία αποκλιμάκωσης που είχε επιτευχθεί στα μέσα Ιουνίου. Την ίδια στιγμή, η ένταση αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Αμερικανική επιχείρηση με πλήγματα σε περισσότερους από 80 στόχους
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ (CENTCOM), η επιχείρηση ολοκληρώθηκε με επιθέσεις σε περισσότερους από 80 στόχους στο νότιο Ιράν.
Η Ουάσιγκτον χαρακτήρισε τη στρατιωτική δράση αντίποινα για τις επιθέσεις που δέχθηκαν τρία εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, κάνοντας λόγο για «ξεκάθαρη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός».
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι οι επιδρομές στόχευσαν συστήματα αεράμυνας, παράκτια συστήματα επιτήρησης, πυραύλους εδάφους-αέρος, πυραύλους κρουζ κατά πλοίων, καθώς και εγκαταστάσεις εκτόξευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν την επαναφορά των κυρώσεων που αφορούν τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
Νέα επεισόδια στα Στενά του Ορμούζ
Η νέα κλιμάκωση ακολούθησε σειρά επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στην ευρύτερη περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Η βρετανική υπηρεσία ναυτικής ασφάλειας UKMTO γνωστοποίησε ότι τρία πλοία δέχθηκαν επιθέσεις μέσα σε διάστημα 24 ωρών. Το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία απέδωσαν στο Ιράν την ευθύνη για δύο από τα περιστατικά, ενώ η UKMTO κατέγραψε ακόμη δύο επιθέσεις, χωρίς να κατονομάσει υπεύθυνο: μία εναντίον δεξαμενόπλοιου με άγνωστου τύπου βλήμα και μία ακόμη με χρήση μη επανδρωμένου αεροσκάφους.
Σε όλες τις περιπτώσεις δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί ούτε περιβαλλοντική ρύπανση.
Η αναζωπύρωση της έντασης επαναφέρει στο προσκήνιο τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου, υπό φυσιολογικές συνθήκες, διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η συμφωνία του Ιουνίου κατέρρευσε
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη αλληλοκατηγορούνται πλέον για παραβίαση του μνημονίου κατανόησης που είχε συμφωνηθεί στο Ισλαμαμπάντ και είχε δημιουργήσει προσδοκίες αποκλιμάκωσης.
Η συμφωνία προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο.
Το προσωρινό κλείσιμο των Στενών από την Τεχεράνη είχε προκαλέσει τότε σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και σημαντική άνοδο στις τιμές της ενέργειας.
Η ναυσιπλοΐα αποκαταστάθηκε μετά την επίτευξη της συμφωνίας, ωστόσο η κατάσταση παρέμεινε εύθραυστη. Στα τέλη Ιουνίου δύο πλοία είχαν δεχθεί πλήγματα από βλήματα άγνωστης προέλευσης. Οι ΗΠΑ απέδωσαν τότε την ευθύνη στο Ιράν και δύο ημέρες αργότερα εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές σε ιρανικούς στόχους.
Η Ισλαμική Δημοκρατία απάντησε με εκτόξευση πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών εναντίον χωρών του Κόλπου, μεταξύ των οποίων το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, πριν οι δύο πλευρές προχωρήσουν σε προσωρινή αναστολή των εχθροπραξιών.
Η απάντηση της Τεχεράνης
Η ιρανική κυβέρνηση προειδοποίησε ότι θα λάβει «αποφασιστικά μέτρα» για την προστασία των συμφερόντων και της εθνικής της ασφάλειας, κατηγορώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες για παραβίαση της συμφωνίας.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί ανέφερε, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Χ, ότι η Τεχεράνη θα υπερασπιστεί τα συμφέροντά της, ενώ ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ακούστηκαν εκρήξεις στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Παράλληλα, η Τεχεράνη εξακολουθεί να απορρίπτει την πλήρη επαναφορά του προηγούμενου καθεστώτος ελεύθερης διέλευσης από τα Στενά, προειδοποιώντας τα πλοία που χρησιμοποιούν τη μοναδική επιτρεπόμενη διαδρομή κατά μήκος των ιρανικών ακτών.
Αντιδράσεις από Κατάρ και Σαουδική Αραβία
Η Σαουδική Αραβία καταδίκασε τις επιθέσεις που, σύμφωνα με το Ριάντ, δέχθηκαν το σαουδαραβικό δεξαμενόπλοιο Wedyan και το καταριανό Al Rekayyat, κάνοντας λόγο για πλήγμα στην ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας και του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού.
Το Κατάρ ανακοίνωσε ότι κάλεσε τον Ιρανό επιτετραμμένο, ζητώντας εξηγήσεις για την επίθεση σε καταριανό πλοίο, ενώ επέδωσε και επίσημη νότα διαμαρτυρίας προς την Τεχεράνη.
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, απέρριψε τις κατηγορίες του Κατάρ, χαρακτηρίζοντάς τες απαράδεκτες.
Νέα άνοδος στις τιμές του πετρελαίου
Η αναζωπύρωση της κρίσης είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η τιμή του αμερικανικού αργού πετρελαίου WTI ενισχύθηκε κατά 2,63%, φθάνοντας τα 72,29 δολάρια ανά βαρέλι λίγο μετά το άνοιγμα των ασιατικών αγορών, καθώς οι επενδυτές παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές διόδους παγκοσμίως.
Η νέα κρίση εκτυλίσσεται την ώρα που το Ιράν πραγματοποιεί εξαήμερες τελετές πριν από την ταφή του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις πρώτες αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές. Η σορός του μεταφέρθηκε στο Ιράκ, όπου έχουν προγραμματιστεί τελετές στη Νατζάφ και την Καρμπάλα, δύο από τους σημαντικότερους ιερούς τόπους του σιιτικού ισλάμ.
