Τα μνημονιακά δάνεια θα πληρώνουν για πολλές δεκαετίες ακόμη οι Ελληνες φορολογούμενοι, παρά την αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ. Οπως αναφέρει το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) στην Εαρινή Εκθεση 2026, η πλήρης αποπληρωμή των δανείων που έλαβε η χώρα από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς την περίοδο 2010-2018 θα ολοκληρωθεί σε 44 χρόνια από σήμερα, δηλαδή το 2070!
Η Ελλάδα έλαβε συνολικά 288,7 δισ. ευρώ από τις χώρες της ευρωζώνης, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας. Μέχρι σήμερα έχουν αποπληρωθεί περίπου 77 δισ. ευρώ, μεταξύ των οποίων και τα 32,1 δισ. ευρώ προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ωστόσο, το ανεξόφλητο υπόλοιπο παραμένει τεράστιο, στα 211,4 δισ. ευρώ.
Από τα 52,9 δισ. ευρώ των διμερών διακρατικών δανείων που χορηγήθηκαν από χώρες της ευρωζώνης, το ανεξόφλητο κεφάλαιο ανέρχεται σε 26,3 δισ. ευρώ. Στο τέλος του 2026 εκτιμάται ότι θα απομένουν περίπου 19 δισ. ευρώ, τα οποία σχεδιάζεται να αποπληρωθούν πρόωρα με καταβολές περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως την επόμενη τετραετία, με ορίζοντα εξόφλησης το 2031.
Αντίστοιχα, από τα δάνεια του EFSF, ύψους 141,8 δισ. ευρώ, το ανεξόφλητο υπόλοιπο φτάνει τα 125,7 δισ. ευρώ, με τις ετήσιες δόσεις να επεκτείνονται έως το 2070. Τα δάνεια του ESM, ύψους 58,8 δισ. ευρώ, αναμένεται να αποπληρωθούν από το 2034 έως το 2060. Η χώρα οφείλει επίσης 11,6 δισ. ευρώ από δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και από το πρόγραμμα SURE, ενώ άλλα 11,4 δισ. ευρώ προέρχονται από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με την πρώτη αποπληρωμή να έχει προγραμματιστεί για το 2032. Αν συνυπολογιστούν και αυτά, οι συνολικές υποχρεώσεις μέχρι το 2070 ξεπερνούν τα 230 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με το ΕΔΣ, στο τέλος του 2025 η Ελλάδα εξακολουθεί να οφείλει περίπου 220 δισ. ευρώ σε ευρωπαϊκούς θεσμούς, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 88% του ΑΕΠ και περίπου 55% του δημόσιου χρέους της κεντρικής διοίκησης. Το ποσό αυτό πρέπει να αποπληρωθεί πλήρως, σε άνισες ετήσιες δόσεις, έως το 2070.
Την ίδια ώρα η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Στο τέλος του 2025 διαμορφώθηκε στο 146,1% του ΑΕΠ, μειωμένο κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024. Για το 2026 προβλέπεται νέα υποχώρηση κατά 9,3 ποσοστιαίες μονάδες, στο 136,8% του ΑΕΠ, ενώ η αποκλιμάκωση εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί έως το 2029, κάτω από το 120% του ΑΕΠ. Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στην ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη του ΑΕΠ και στη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων. Ομως η ουσία παραμένει, η χώρα θα χρειαστεί για δεκαετίες να εμφανίζει συστηματικά πλεονάσματα για να εξυπηρετεί το χρέος της.
Τεράστια πλεονάσματα
Οπως τονίζει το ΕΔΣ, η αποπληρωμή του χρέους θα απαιτήσει συστηματικά πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα τις προσεχείς δεκαετίες, ακόμα και αν η σχέση ανάπτυξης και επιτοκίων παραμείνει ευνοϊκή. Σύμφωνα με τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα πρέπει να εμφανίζει κατά μέσο όρο ετήσια πρωτογενή πλεονάσματα περίπου 2% του ΑΕΠ σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Ωστόσο, αντί η δημοσιονομική υπεραπόδοση να επιστρέφει ουσιαστικά στην πραγματική οικονομία, μέσω γενναίας μείωσης φόρων, η κυβέρνηση συνεχίζει να παράγει υπερπλεονάσματα πολύ πάνω από τον στόχο, πιέζοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση: ιστορικά δεν υπάρχει παγκόσμιο προηγούμενο χώρας που να πετυχαίνει τόσο υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.
