Οι υψηλές θερμοκρασίες δεν επηρεάζουν με τον ίδιο τρόπο όλα τα είδη πτηνών. Οι συνθήκες που επικρατούν σε κάθε σημείο, η πρόσβαση σε νερό και σκιά, αλλά και η ηλικία ή η κατάσταση του πτηνού καθορίζουν το μέγεθος του κινδύνου.
«Ο “καύσωνας” δεν επηρεάζει κατά τον ίδιο τρόπο όλα τα είδη ορνιθοπανίδας. Η πραγματική θερμική καταπόνηση εξαρτάται από τη θερμοκρασία αέρα, την ηλιακή ακτινοβολία, την υγρασία, τον άνεμο, τη διάρκεια του καύσωνα, τη θερμοκρασία του ενδιαιτήματος, το μέγεθος του σώματος, τη δυνατότητα πρόσβασης σε σκιά και νερό και το αναπτυξιακό στάδιο του πτηνού. Συνεπώς, δύο σημεία της ίδιας πόλης μπορεί να παρουσιάζουν πολύ διαφορετικό κίνδυνο, ακόμη και όταν η μετεωρολογική θερμοκρασία είναι ίδια».
Αυτό επισημαίνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο δρ Περικλής Κ. Μπίρτσας, καθηγητής Βιολογίας Άγριας Πανίδας και διευθυντής του Εργαστηρίου Διαχείρισης Άγριας Πανίδας στο Τμήμα Δασολογίας, Επιστημών Ξύλου και Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Όπως εξηγεί, οι πόλεις δεν αποτελούν ενιαία οικοσυστήματα. Είναι «μωσαϊκά» κτιρίων, δρόμων, αυλών, πάρκων, δενδροστοιχιών, ρεμάτων, ακτών, κήπων και εγκαταλελειμμένων εκτάσεων.
Αυτή η ετερογένεια μπορεί να υποστηρίξει σημαντική ποικιλότητα, ευνοεί όμως κυρίως είδη που προσαρμόζονται εύκολα στην ανθρώπινη παρουσία και μπορούν να αξιοποιούν τεχνητές δομές ή ανθρωπογενείς πηγές τροφής. Τα είδη ορνιθοπανίδας που ζουν σε αστικό περιβάλλον το καλοκαίρι είναι δεκάδες.
Ποια πτηνά είναι περισσότερο ευάλωτα
Ιδιαίτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι νεοσσοί που βρίσκονται σε κοιλότητες ή φωλιές κτιρίων, καθώς δεν μπορούν να μετακινηθούν σε ψυχρότερο σημείο. Η θερμοκρασία μέσα στη φωλιά μπορεί να ξεπεράσει αισθητά τη θερμοκρασία του αέρα, προκαλώντας σοβαρή αποτυχία εκκόλαψης ή θνησιμότητα νεοσσών.
Ευάλωτα είναι και τα πρόσφατα πτερωμένα νεαρά, τα οποία δεν έχουν ακόμη εμπειρία στην επιλογή ασφαλών θερμικών καταφυγίων. Συχνά παραμένουν στο έδαφος ή σε χαμηλά σημεία. Η παρουσία τους έξω από τη φωλιά δε σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν εγκαταλειφθεί, καθώς οι γονείς μπορεί να βρίσκονται κοντά και να συνεχίζουν να τα τροφοδοτούν.
Τα μικρόσωμα ημερόβια είδη μπορούν να υπερθερμανθούν ή να αφυδατωθούν γρήγορα, ιδιαίτερα όταν πρέπει να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις για να βρουν νερό ή όταν δεν υπάρχει επαρκής σκιά.
Σε πίεση βρίσκονται, επίσης, οι γονείς που φροντίζουν ενεργές φωλιές. Πρέπει να συνδυάσουν τη δική τους θερμορρύθμιση με την επώαση, τη σκίαση της φωλιάς και τη μεταφορά τροφής. Η περιορισμένη αναζήτηση τροφής κατά τις θερμότερες ώρες μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στους νεοσσούς.
Μεγαλύτερη προστασία χρειάζονται, τέλος, τα άρρωστα, τραυματισμένα ή εξαντλημένα πτηνά, τα οποία έχουν μειωμένη δυνατότητα πτήσης, πρόσληψης νερού και εύρεσης σκιάς.
Καθαρό και ρηχό νερό
Η σημαντικότερη παρέμβαση των πολιτών είναι η παροχή καθαρού, ρηχού νερού σε σταθερό δοχείο, τοποθετημένο σε μόνιμα σκιερό ή όσο γίνεται πιο δροσερό σημείο.
Το δοχείο πρέπει να έχει τραχιά επιφάνεια ή λίγες σταθερές πέτρες, ώστε τα πτηνά να μπορούν να μπουν και να βγουν με ασφάλεια.
Το νερό πρέπει να αλλάζει τουλάχιστον καθημερινά και αμέσως όταν περιέχει περιττώματα, χώμα, τροφή ή νεκρά έντομα. Το δοχείο χρειάζεται τρίψιμο με ξεχωριστή βούρτσα και σχολαστικό ξέπλυμα.
Είναι προτιμότερο να υπάρχουν περισσότερα μικρά σημεία νερού, κατανεμημένα στον χώρο, αντί για ένα μεγάλο δοχείο που συγκεντρώνει πολλά πτηνά και αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης νοσημάτων.
Το νερό πρέπει να βρίσκεται σε σημείο με καλή ορατότητα, ώστε τα πτηνά να μπορούν να εντοπίζουν γάτες ή άλλους θηρευτές, αλλά και κοντά σε ασφαλή βλάστηση όπου θα μπορούν να καταφύγουν.
Στο νερό δεν πρέπει να προστίθενται αλάτι, ζάχαρη, φάρμακα, βιταμίνες ή άλλα σκευάσματα.
Σκιά και προστασία των φωλιών
Οι πολίτες μπορούν να συμβάλουν διατηρώντας ώριμα δέντρα, πυκνούς θάμνους και αναρριχώμενα φυτά.
Τα έντονα κλαδέματα πρέπει να αποφεύγονται κατά την αναπαραγωγική περίοδο και ιδιαίτερα πριν ή κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα.
Σε αυλές και μπαλκόνια μπορεί να χρησιμοποιηθεί ασφαλής σκίαση, όχι όμως δίχτυα. Σκιά πρέπει να υπάρχει και στα σημεία παροχής νερού.
Οι ενεργές φωλιές δεν πρέπει να μετακινούνται, να ανοίγονται ή να βρέχονται. Η κατάλληλη παρέμβαση είναι η εξασφάλιση εξωτερικής σκίασης χωρίς ενόχληση των πτηνών.
Η τροφή ως δευτερεύουσα βοήθεια
Η παροχή τροφής αποτελεί δευτερεύουσα παρέμβαση, καθώς μπορεί να περιορίσει την ανάγκη αναζήτησης τροφής τις θερμότερες ώρες.
Όπου λειτουργεί ήδη ταΐστρα, πρέπει να προσφέρονται μικρές ποσότητες κατάλληλης τροφής. Τα υπολείμματα που αλλοιώνονται χρειάζεται να απομακρύνονται άμεσα και η επιφάνεια να καθαρίζεται τακτικά.
Η παροχή τροφής πρέπει να διακόπτεται προσωρινά εάν εμφανιστούν άρρωστα πτηνά, έντονος συνωστισμός ή μεγάλη ρύπανση του σημείου.
Παράλληλα, οι γάτες πρέπει να παραμένουν μακριά από δοχεία νερού, ταΐστρες, χαμηλούς θάμνους και περιοχές όπου συγκεντρώνονται πρόσφατα πτερωμένα νεαρά. Η ανθρώπινη όχληση πρέπει επίσης να περιορίζεται κατά τις θερμές ώρες.
Τι κάνουμε όταν βρούμε εξαντλημένο πτηνό
Όταν ένα πτηνό παρουσιάζει πιθανή θερμική εξάντληση, πρέπει αρχικά να το παρατηρούμε από απόσταση, να εξασφαλίζουμε νερό και σκιά και να απομακρύνουμε ανθρώπους και κατοικίδια.
Δεν πρέπει να το καταδιώκουμε. Χρειάζεται επίσης να ελέγξουμε διακριτικά εάν βρίσκονται κοντά οι γονείς του.
Μετακίνηση επιτρέπεται μόνο για λίγα μέτρα, σε ασφαλές, σκιερό και υπερυψωμένο σημείο, όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.
Απαραίτητη είναι η άμεση επικοινωνία με αδειοδοτημένο κέντρο περίθαλψης. Μόνο ύστερα από οδηγία ειδικού μπορεί το πτηνό να τοποθετηθεί σε αεριζόμενο χαρτόκουτο, σε ήσυχο και δροσερό χώρο.
Για τον ασφαλή χειρισμό του πρέπει να χρησιμοποιούνται προστατευτικά γάντια και πανί, ενώ ζητούνται αμέσως εξειδικευμένες οδηγίες.
ΠΗΓΗ: eleftheria.gr
