Στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής βρίσκεται η Ελλάδα, με το μεγάλο διεθνές μέσο ενημέρωσης Politico να δημοσιεύει έρευνα που ανατρέπει τα δεδομένα για τα αίτια των πύρινων μετώπων. Βάσει των προκαταρκτικών στοιχείων της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, το 75% των φετινών καμένων εκτάσεων δεν οφείλεται αποκλειστικά σε καύσωνες, αλλά σε βλάβες και σπινθήρες από τα εναέρια καλώδια του δικτύου ηλεκτροδότησης.
Αν και αριθμητικά οι εστίες που προκαλούνται από τους πυλώνες αποτελούν μικρό ποσοστό του συνόλου, εκδηλώνονται συνήθως σε δυσπρόσιτες περιοχές εν μέσω ισχυρών ανέμων και υψηλής ζήτησης ηλεκτρικού φορτίου, λαμβάνοντας ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Ο Ηλίας Τζιρίτης, συντονιστής δράσεων της WWF Ελλάς, αναφέρει: «Έξι στις 10 μεγάλες πυρκαγιές και το 55% της καμένης έκτασης το 2025 προκλήθηκαν από το δίκτυο ηλεκτροδότησης. Στατιστικά μιλώντας, η πλειονότητα των πυρκαγιών μπορεί να μην ξεκινά από το δίκτυο ηλεκτροδότησης, αλλά αυτές είναι που προκαλούν τις μεγαλύτερες, πιο καταστροφικές φωτιές».
Το αγκάθι της υπογειοποίησης και η νομική διάσταση
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στη δεκαετία του 1960, όταν επιλέχθηκε η λύση του υπέργειου δικτύου για την κάλυψη της επικράτειας, το οποίο σήμερα διασχίζει επικίνδυνα δασικά οικοσυστήματα. Ο πρώην διοικητής της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, Χρήστος Καλογερόπουλος, τονίζει: «Αναδείξαμε το θέμα πριν από χρόνια, ζητώντας να γίνει κάτι με το δίκτυο ρεύματος επειγόντως. Ζητάμε επιτακτικά την υπογειοποίηση των καλωδίων».
Στον αντίποδα, ο ΔΕΔΔΗΕ απορρίπτει την κριτική. Η εταιρεία επισημαίνει πως μόλις το 1% των εστιών του 2025 συνδέεται με τις υποδομές της. «Η εύκολη στοχοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ κάθε φορά που ξεσπά μια πυρκαγιά δεν εξυπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε την προστασία του κοινού, αλλά δημιουργεί ψευδείς εντυπώσεις και, σε πολλές περιπτώσεις, φαίνεται να εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμες σκοπιμότητες και ιδιοτελείς ατζέντες, συγκαλύπτοντας τοπικές ευθύνες», υπογραμμίζει σε ανακοίνωσή της.
Τα πρόσφατα φονικά μέτωπα στα τέλη Ιουλίου σε Δυτική Αττική και Κρήτη, τα οποία άφησαν πίσω τους τέσσερις νεκρούς και 145.000 στρέμματα στάχτης, αποδίδονται από την Πυροσβεστική σε ηλεκτρολογικό εξοπλισμό. Για την υπόθεση της Κρήτης έγιναν μάλιστα συλλήψεις στελεχών του ΔΕΔΔΗΕ, ενώ στη Βοιωτία οι έρευνες στρέφονται σε ιδιωτικό αιολικό πάρκο. Η κυβέρνηση, χρησιμοποιώντας κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, ανακοίνωσε ότι ανέβασε το ποσοστό των υπογειοποιημένων γραμμών διανομής στο 14%. Ωστόσο, η εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, Αλεξάνδρα Σδούκου, παραδέχθηκε πως η πλήρης υπογειοποίηση του δικτύου μέσης τάσης θα απαιτούσε περίπου 35 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η έλλειψη ανοιχτών δεδομένων για το πού ακριβώς βρίσκονται οι πυλώνες δυσχεραίνει επιπλέον την πρόληψη. Ο αναπληρωτής καθηγητής προστασίας δασών του ΓΠΑ, Παλαιολόγος Παλαιολόγου, εξηγεί: «Αν είχαμε αυτές τις πληροφορίες, θα μπορούσαμε να τους πούμε πού το δίκτυό τους είναι ευάλωτο και πού θα μπορούσε να ξεσπάσει φωτιά. Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός είναι περιορισμένος, θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις πιο δύσκολες περιοχές».
Την ίδια στιγμή, οι νομικές διεκδικήσεις των πολιτών απέναντι σε εταιρείες ενέργειας αυξάνονται ραγδαία, με τις σχετικές δικαστικές υποθέσεις να φτάνουν τις 681 το 2024. Όπως εξηγεί η δικηγόρος Ευγενία Λαζαράκη, η οποία εκπροσωπεί θύματα της φωτιάς του 2015 στη Νεάπολη Λακωνίας: «Είναι πραγματικός αγώνας για έναν πολίτη να στραφεί εναντίον μιας εταιρείας του δικτύου ηλεκτροδότησης».
