Με μια δόση λογοτεχνίας, δανειζόμενη τη θρυλική εισαγωγή από την «Ιστορία δύο πόλεων» του Τσαρλς Ντίκενς («Ήταν η καλύτερη των εποχών, ήταν η χειρότερη των εποχών»), η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέβηκε στο βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο για την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης (SOTEU). Θέλησε έτσι να περιγράψει τη σημερινή Ευρώπη, έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα φωτός, γεμάτο τεράστιες ευκαιρίες, αλλά και κινδύνους.
«Βάλτε την Ευρώπη στην πρίζα»: Η μάχη της ενέργειας και το «κούρεμα» της γραφειοκρατίας
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ στοίχισε φέτος στην ΕΕ επιπλέον 90 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές «χωρίς να πάρουμε ούτε ένα μόριο παραπάνω ενέργειας», όπως είπε χαρακτηριστικά. Η λύση που προτείνει: Ένα καθαρό ενεργειακό μίγμα χωρίς παρωπίδες, που θα περιλαμβάνει αιολικά, ηλιακά, βιομεθάνιο, αλλά και πυρηνική ενέργεια. Στόχος είναι ο εξαπλασιασμός των ΑΠΕ και ο διπλασιασμός του ηλεκτρικού ρεύματος στο ενεργειακό μίγμα ως το 2040. «Ας κάνουμε το μέλλον της Ευρώπης ηλεκτρικό».
Την ίδια ώρα, έθεσε την αναζωογόνηση της οικονομίας ως προτεραιότητα. Παρά τη χαμηλή ανεργία, οι πολίτες λυγίζουν από το κόστος ενέργειας και τα ακριβά δάνεια. Για να ανασάνει η αγορά, ανακοίνωσε ένα πακέτο 12 μέτρων κατά της γραφειοκρατίας που υπόσχεται να γλιτώσει από τις επιχειρήσεις 17 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Αμυντικό «λίφτινγκ», το αντίδοτο στις υβριδικές απειλές και νέοι σύμμαχοι
Η ασφάλεια βρέθηκε στο επίκεντρο, με τη φον ντερ Λάιεν να θυμίζει ότι η Ευρώπη αύξησε τις αμυντικές της δαπάνες κατά 80% την τελευταία πενταετία. Ξεκαθάρισε ότι η στήριξη στην Ουκρανία συνεχίζεται αδιαμαρτύρητα, ενώ εξαπέλυσε επίθεση στους εγχώριους και εξωτερικούς εχθρούς της δημοκρατίας, παρομοιάζοντας την άνοδο του ακροεθνικισμού με τις τακτικές του Πούτιν.
Με αφορμή τα επεισόδια όπως η απόπειρα επίθεσης με drone στη Λειψία, πρότεινε έναν νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό αντιμετώπισης υβριδικών απειλών, που θα συμπληρώνει το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ για περιστατικά «κάτω από το όριο του πολέμου». Παράλληλα, έριξε ξανά στο τραπέζι την ιδέα για ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας με τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ουκρανίας, της Νορβηγίας και του Καναδά.
Στα διπλωματικά:
- Με τον Καναδά: Ανακοίνωσε τη «Συμμαχία για το Μέλλον» σε άμυνα, τεχνολογία και ενέργεια, αγκαλιάζοντας θερμά τον πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνι και δηλώνοντας πως θέλει να δει τον Καναδά ως το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ.
- Με την Κίνα: Χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα για το έλλειμμα των 1 δισ. ευρώ την ημέρα, προειδοποιώντας ότι «τα λόγια είναι καλά, αλλά οι πράξεις καλύτερες» ενόψει των κρίσιμων εμπορικών επαφών.
- Με τον υπόλοιπο κόσμο: Προωθούνται νέοι εμπορικοί δρόμοι προς τον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία, με στόχο τον τριπλασιασμό του εμπορίου ως το 2030.
Τιθασκεύοντας τα «ψηφιακά τέρατα»: Τραβώντας χειρόφρενο στην ΤΝ
Ζήτησε ανοιχτά να μπει «φρένο» στην υπερβολικά γρήγορη ανάπτυξη των πιο ισχυρών μοντέλων (frontier AI models), προειδοποιώντας για εφιαλτικά σενάρια κυβερνοεπιθέσεων. Αναφέρθηκε μάλιστα σε περιστατικά όπου αυτόνομοι πράκτορες AI ξέφυγαν από τα εργαστήρια δοκιμών. Τον Νοέμβριο, πάντως, η ΕΕ θα παρουσιάσει ένα μεγάλο σχέδιο για τη βιομηχανική AI σε τομείς όπως η υγεία, η άμυνα και οι μεταφορές.
Κλιματικός καύσωνας, αγρότες και το «καυτό» αγκάθι της στέγασης
Πλέκοντας το εγκώμιο των Ευρωπαίων αγροτών («οι καλύτεροι στον κόσμο»), υποσχέθηκε στήριξη απέναντι στις καταστροφές της κλιματικής αλλαγής. Τον επόμενο μήνα έρχεται χάρτης με τις 100 πιο ευάλωτες περιοχές της Ευρώπης, μια νέα «Πρωτοβουλία για τα Ύδατα» ενάντια στη λειψυδρία, αλλά και ένα «Ευρωπαϊκό Σχέδιο για τους Καύσωνες».
Στο κοινωνικό πεδίο, ανακοίνωσε την Ευρωπαϊκή Συμφωνία για τη Φροντίδα, αλλά και την πρώτη ευρωπαϊκή νομοθετική παρέμβαση για τη στέγαση, βάζοντας στο στόχαστρο την κερδοσκοπία και τα Airbnb. «Η στέγη και η φροντίδα δεν είναι προνόμια, είναι δικαιώματα», δήλωσε χαρακτηριστικά, ενώ δεσμεύτηκε να υπερασπιστεί ανένδοτα τα δικαιώματα των γυναικών.
Σιδηρά ορθοδοξία στα σύνορα και «θερμό επεισόδιο» με την Ουγγαρία
Για το μεταναστευτικό, η φον ντερ Λάιεν εξήγγειλε ένα νέο «Πλαίσιο Έκτακτης Ανάγκης» που θα ενεργοποιείται σε περιπτώσεις μαζικών εισροών (όπως στη Θέουτα), επιτρέποντας ακόμα και την προσωρινή αναστολή του ασύλου. Παράλληλα, ανακοίνωσε το γιγάντωμα της Frontex, με το προσωπικό της να τριπλασιάζεται φτάνοντας τις 30.000 υπαλλήλους, με έμφαση στις ταχείες απελάσεις. «Εμείς οι Ευρωπαίοι αποφασίζουμε ποιες πόρτες ανοίγουν, όχι οι διακινητές», τόνισε.
Τέλος, αναφέρθηκε και στις πολιτικές εξελίξεις στην Ουγγαρία, δηλώνοντας ότι μετά τις εκλογές του Απριλίου και την άνοδο του Πέτερ Μάγιαρ, η χώρα επιστρέφει στην «καρδιά της Ευρώπης». Η πρόοδος στο κράτος δικαίου και τη διαφθορά, όπως είπε, ξεκλειδώνει πλέον κονδύλια ύψους 16,4 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη Βουδαπέστη.
