Με αντικίνητρα, εμπόδια και «τιμωρία» για τους συνεπείς φορολογουμένους έρχονται οι νέες 120 δόσεις, καθώς πίσω από τη δυνατότητα αποπληρωμής των παλιών χρεών σε βάθος δεκαετίας κρύβονται σημαντικές παγίδες για την ένταξη χιλιάδων οφειλετών στη ρύθμιση.
Το πανάκριβο επιτόκιο, ο αποκλεισμός των χρεών από το 2025 κι έπειτα, η ανάγκη παράλληλης εξυπηρέτησης των νεότερων υποχρεώσεων αλλά και οι αυστηροί όροι διατήρησης της ρύθμισης δημιουργούν ένα πλέγμα εμποδίων που μπορεί να μετατρέψει τις 120 δόσεις από δεύτερη ευκαιρία σε ακόμη μία ρύθμιση που χιλιάδες οφειλέτες θα δυσκολευτούν να κρατήσουν μέχρι τέλους.
Το μεγαλύτερο παράδοξο είναι ότι τη συνέπειά τους κινδυνεύουν να την πληρώσουν οι ίδιοι οι συνεπείς. Οσοι έσπευσαν να ρυθμίσουν τα χρέη τους και βρίσκονται ήδη στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων δεν μπορούν να μεταφέρουν αυτές τις οφειλές στις 120 δόσεις. Αντίθετα, οφειλέτες που άφησαν παλαιότερα χρέη αρρύθμιστα αποκτούν τώρα τη δυνατότητα να τα αποπληρώσουν σε βάθος έως 10 ετών.
Οι παγίδες
Πρώτη παγίδα τα χρέη από το 2025
Το πρώτο σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι ότι οι 120 δόσεις δεν αποτελούν γενική ρύθμιση για το σύνολο των χρεών ενός φορολογουμένου. Οφειλές που έχουν βεβαιωθεί από την 1η Ιανουαρίου 2025 και μετά μένουν εκτός και πρέπει να εξοφληθούν ή να ενταχθούν στην πάγια ρύθμιση των 24 ή 48 δόσεων.
Μάλιστα, για να γίνει δεκτή η αίτηση για τις 120 δόσεις, ο οφειλέτης θα πρέπει να έχει προηγουμένως τακτοποιήσει τις νεότερες οφειλές του. Αυτό σημαίνει ότι αρκετοί μπορεί να βρεθούν στην πράξη να εξυπηρετούν παράλληλα δύο ρυθμίσεις, μία για τα παλιά χρέη και μία για όσα δημιουργήθηκαν από το 2025 και μετά.
Ο «κόφτης» της 30ής Σεπτεμβρίου
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην ημερομηνία της 30ής Σεπτεμβρίου 2026. Στη νέα ρύθμιση εντάσσονται οι παλιές οφειλές που εκείνη την ημερομηνία δεν βρίσκονταν σε άλλο καθεστώς ρύθμισης. Ετσι, οφειλέτες που είχαν ήδη τακτοποιήσει τα χρέη τους μέσω άλλης ενεργής ρύθμισης δεν μπορούν απλώς να την εγκαταλείψουν για να επωφεληθούν από τις περισσότερες δόσεις.
Υπάρχουν και πρόσθετες προϋποθέσεις. Ο φορολογούμενος πρέπει να έχει υποβάλει τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών, για τις οποίες η προθεσμία υποβολής είχε λήξει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, ενώ δεν πρέπει να έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.
Τρεις ημέρες για την πρώτη δόση
Η πρώτη δόση πρέπει να καταβληθεί μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την υποβολή του αιτήματος, ενώ στη συνέχεια οι μηνιαίες καταβολές πραγματοποιούνται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα κάθε μήνα.
Το μεγάλο στοίχημα, όμως, αρχίζει μετά την ένταξη. Ο οφειλέτης πρέπει να παραμένει συνεπής όχι μόνο στις 120 δόσεις, αλλά και στις υπόλοιπες φορολογικές υποχρεώσεις που δημιουργούνται στο μεταξύ. Πρόκειται για μια δέσμευση που μπορεί να φτάσει τα 10 χρόνια, διάστημα μέσα στο οποίο μια νέα συσσώρευση ληξιπρόθεσμων χρεών μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ρύθμιση.
Πότε χάνεται η ρύθμιση
Η σημαντικότερη παγίδα βρίσκεται στους όρους απώλειας. Σύμφωνα με το πλαίσιο που περιγράφεται, η ρύθμιση χάνεται εάν δεν καταβληθούν δύο συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις ή εάν οι δύο τελευταίες καθυστερήσουν περισσότερο από δύο μήνες. Παράλληλα, μέσα σε έναν μήνα από την υπαγωγή πρέπει να έχουν εξοφληθεί, ρυθμιστεί ή τακτοποιηθεί με άλλο νόμιμο τρόπο οι υπόλοιπες ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν καλύπτονται από το νέο σχήμα.
Η απώλεια δεν σημαίνει απλώς επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση. Το ανεξόφλητο υπόλοιπο καθίσταται άμεσα απαιτητό, ενώ παύει και η προστασία που παρέχει η ενεργή ρύθμιση απέναντι στα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης.
Πανάκριβο επιτόκιο
Η νέα ρύθμιση συνοδεύεται από ληστρικό επιτόκιο 5,84%, αποτελώντας ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια της νέας ρύθμισης. Μπορεί οι 120 δόσεις να μειώνουν τη μηνιαία επιβάρυνση, όμως η αποπληρωμή σε βάθος έως 10 ετών με ένα τόσο υψηλό επιτόκιο ανεβάζει σημαντικά το συνολικό κόστος για τον οφειλέτη.
Στην πράξη δημιουργείται ένα παράδοξο. Το Δημόσιο προσφέρει περισσότερο χρόνο σε πολίτες και επιχειρήσεις που δηλώνουν αδυναμία να πληρώσουν τα χρέη τους, αλλά ταυτόχρονα τους χρεώνει ένα επιτόκιο που μπορεί να λειτουργήσει ως αντικίνητρο για την ίδια την ένταξη στη ρύθμιση.
Τι πρέπει να αλλάξει για να μην επαναληφθεί η ίδια… αποτυχία
Για να γίνει η ρύθμιση πραγματικά βιώσιμη χρειάζεται να περιοριστούν τα αντικίνητρα και να αρθούν τα εμπόδια που μπορεί να οδηγήσουν ξανά σε μαζική απώλεια ρυθμίσεων.
Μεγάλο αγκάθι αποτελεί η έλλειψη «κουρέματος» τόκων και προσαυξήσεων, κάτι που θα μπορούσε να δώσει πραγματική ανάσα στους οφειλέτες. Το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει καμία τέτοια διαγραφή από τη στιγμή που, όταν τα χρέη μένουν αρρύθμιστα για χρόνια, ο λογαριασμός έχει «φουσκώσει» από τόκους και προσαυξήσεις.
Σε συνδυασμό μάλιστα με ένα χαμηλό επιτόκιο θα μείωνε το πραγματικό βάρος των χρεών και θα έδινε ισχυρότερο κίνητρο στους οφειλέτες να ενταχθούν και, κυρίως, να παραμείνουν στη ρύθμιση. Ταυτόχρονα, χρειάζεται πρόβλεψη και για τους συνεπείς οφειλέτες που σήμερα εξυπηρετούν μικρότερες και βαρύτερες ρυθμίσεις.
Το οικονομικό επιτελείο δεν έχει υπόψη του παραδείγματα των προηγούμενων αντίστοιχων ρυθμίσεων που… πήγαν κουβά. Συγκεκριμένα, τα στοιχεία για την προηγούμενη ρύθμιση των 120 δόσεων στις ασφαλιστικές οφειλές είναι αποκαλυπτικά. Περίπου 610.000 οφειλέτες είχαν ενταχθεί στο σχήμα του 2019, με συνολικό χρέος άνω των 5,6 δισ. ευρώ. Από αυτούς, περισσότεροι από 312.000 έχασαν στην πορεία τη ρύθμιση, δηλαδή ποσοστό άνω του 51%. Με απλά λόγια, περισσότεροι από ένας στους δύο δεν κατάφεραν να φτάσουν μέχρι το τέλος.
Αντίστοιχα προβλήματα είχαν καταγραφεί και στις 120 δόσεις της Εφορίας. Οταν το 2023 δόθηκε η δυνατότητα αναβίωσης παλαιών ρυθμίσεων, περίπου 190.000 φορολογούμενοι είχαν χάσει τις 120 δόσεις του 2019 και απέκτησαν δικαίωμα να επιστρέψουν σε αυτές.
