Τρία χρόνια μετά την αποκάλυψη της πολύκροτης υπόθεσης εμπορίας ανθρώπων και παράνομης διακίνησης γενετικού υλικού σε ιδιωτική κλινική υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στα Χανιά, 33 κατηγορούμενοι οδηγούνται αύριο, ενώπιον της Δικαιοσύνης. Η δίκη αναμένεται να αναδείξει το εύρος της δράσης του φερόμενου κυκλώματος, το οποίο, σύμφωνα με τη δικογραφία, εκμεταλλευόταν οικονομικά ευάλωτες γυναίκες, εξαπατούσε ασθενείς και αποκόμιζε εκατομμύρια ευρώ από παράνομες διαδικασίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Η εκδίκαση της υπόθεσης από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Κρήτης θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα «Ποσειδών» του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων, καθώς οι δικαστικές αίθουσες της πόλης δεν επαρκούν για τον μεγάλο αριθμό κατηγορουμένων, συνηγόρων, μαρτύρων και παρευρισκομένων. Για τον σκοπό αυτό έχουν διαμορφωθεί συνολικά 290 θέσεις.
Στο επίκεντρο του κατηγορητηρίου βρίσκονται ο 76χρονος γυναικολόγος και ιδιοκτήτης της κλινικής και ο 47χρονος εμβρυολόγος, οι οποίοι είχαν προφυλακιστεί τον Αύγουστο του 2023 και αποφυλακίστηκαν το φθινόπωρο του 2025, με εγγύηση 10.000 ευρώ ο καθένας. Μαζί τους παραπέμπονται ακόμη 31 πρόσωπα, αντιμετωπίζοντας, κατά περίπτωση, κατηγορίες για εγκληματική οργάνωση, εμπορία ανθρώπων, απάτη, παράνομη διακίνηση γενετικού υλικού και παραβίαση της νομοθεσίας περί υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Το κύκλωμα των εκατομμυρίων και οι 98 γυναίκες
Η υπόθεση αποκαλύφθηκε στις 9 Αυγούστου 2023, όταν η ΕΛ.ΑΣ. ανακοίνωσε τη σύλληψη οκτώ προσώπων που φέρονταν να συμμετέχουν σε οργανωμένο δίκτυο εμπορίας ανθρώπων και γενετικού υλικού. Σύμφωνα με τη δικογραφία, το κύκλωμα δραστηριοποιούνταν για περισσότερο από μία δεκαετία, στρατολογώντας γυναίκες από τη Ρουμανία, την Ουκρανία και τη Γεωργία, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως δότριες ωαρίων ή παρένθετες μητέρες.
Μέσω δικτύου διαμεσολαβητών και συνεργατών, η κλινική φέρεται να εξυπηρετούσε ενδιαφερομένους από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και περίπου 100 οικογένειες από την Αυστραλία. Οι χρεώσεις κυμαίνονταν από 70.000 έως 100.000 ευρώ, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούσαν τις 120.000 ευρώ. Τα παράνομα έσοδα εκτιμώνται έως και σε 8,5 εκατομμύρια ευρώ.
Παράλληλα, οι αστυνομικές έρευνες κατέγραψαν 529 περιπτώσεις εικονικών εμβρυομεταφορών και κρυοσυντηρήσεων, που αφορούσαν 274 γυναίκες, καθώς και 75 υποθέσεις παράνομης αφαίρεσης και διακίνησης γενετικού υλικού.
Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι καταγγελίες για τις συνθήκες διαβίωσης των παρένθετων μητέρων. Κατά την αστυνομική επιχείρηση εντοπίστηκαν 98 γυναίκες, οι οποίες αναγνωρίστηκαν ως θύματα εμπορίας ανθρώπων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, αρκετές ζούσαν σε ενοικιαζόμενα διαμερίσματα στα Χανιά, υπό συνεχή επιτήρηση και με περιορισμένη δυνατότητα μετακίνησης και επικοινωνίας.
Από τις θριαμβολογίες για τον ιατρικό τουρισμό στο σκάνδαλο
Αξιοσημείωτο είναι ότι μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την αποκάλυψη της υπόθεσης, στις 15 Ιουλίου 2023, ο τότε περιφερειάρχης Αττικής και πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης, εξήρε τις επιδόσεις της Ελλάδας στον τομέα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, δηλώνοντας ότι διεθνώς «είμαστε πλέον στην 5η θέση και θα ανεβούμε κι άλλο».
Στην ίδια εκδήλωση, ο τότε πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, Νίκος Βραχνής, υποστήριζε:
«Τουλάχιστον 5.000 άτομα κάθε χρόνο έρχονται στην Ελλάδα για υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, αριθμός που μπορεί στο πλαίσιο του ιατρικού τουρισμού να διπλασιαστεί ή και να τριπλασιαστεί τα αμέσως επόμενα χρόνια».
Οι αποκαλύψεις που ακολούθησαν έφεραν στο προσκήνιο σοβαρά ερωτήματα για την εποπτεία του κλάδου και την προστασία των γυναικών από φαινόμενα εκμετάλλευσης.
Φόβοι για αναβολές και απώλεια μαρτύρων
Την άμεση έναρξη της δίκης ζητούν γυναικείες και φεμινιστικές οργανώσεις, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση ενδέχεται να δυσχεράνει την αποδεικτική διαδικασία. Η Φωτεινή Σιάνου, συντονίστρια της Πρωτοβουλίας κατά των Γυναικοκτονιών, επισημαίνει ότι η υπόθεση αναδεικνύει την εκμετάλλευση της φτώχειας και της ευαλωτότητας των γυναικών, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Το ζήτημα έχει ξεκάθαρη ταξική και ρατσιστική διάσταση, καθώς είναι πάντα οι πιο φτωχές, οι πιο ευάλωτες και ξένες γυναίκες που εμπλέκονται και υφίστανται την εκμετάλλευση».
Παράλληλα, εκφράζει την ανησυχία της για την τύχη των θυμάτων και την πιθανότητα απώλειας κρίσιμων μαρτυριών, καθώς η δικογραφία αριθμεί περίπου 3.000 σελίδες και περιλαμβάνει στοιχεία ήδη από το 2021: «Αν ξεκινήσει ένας φαύλος κύκλος με αναβολές και διακοπές, θα φτάσουμε στο σημείο να μην υπάρξουν ούτε αποδείξεις, ούτε μάρτυρες, ούτε δικαιοσύνη για κανέναν».
