Πραξικόπημα Τουσκ με τις ευλογίες των Βρυξελλών

Σε ένα πρωτοφανές πραξικόπημα κατά του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας με την κάλυψη και τη στήριξη των Βρυξελλών προχώρησε ο εκλεκτός τους, πρωθυπουργός της χώρας Ντόναλντ Τουσκ, οδηγώντας απροκάλυπτα τη χώρα σε μία από τις σοβαρότερες θεσμικές κρίσεις που έχει αντιμετωπίσει ευρωπαϊκό κράτος τα τελευταία χρόνια, με την ομαλή λειτουργία της να απειλείται. Η δυναμική της κρίσης πήρε εκρηκτικές διαστάσεις μετά την απόφαση Τουσκ να τεθεί σε προσωρινή αργία η ηγεσία του δικαστηρίου.

Ο πρόεδρος της χώρας Κάρολ Ναβρότσκι έχει αρνηθεί να ορκίσει ορισμένους από τους δικαστές που εξέλεξε το σημερινό Κοινοβούλιο, ενώ η ηγεσία του δικαστηρίου, η οποία συνδέεται με το πατριωτικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη PBS, έχει εμποδίσει την ανάληψη των καθηκόντων τους.

Στον αντίποδα, ο ο πρόεδρος της χώρας Ναβρότσκι, ο οποίος στηρίζεται από το κόμμα PiS, καταγγέλλει βίαιη κατάληψη της εξουσίας. Η αντίδρασή του ήταν πρωτοφανής: ακύρωσε εν πτήσει το διπλωματικό του ταξίδι στην Αφρική, επέστρεψε εσπευσμένα στη Βαρσοβία επιχειρώντας να μπει στο κτίριο του δικαστηρίου υπό το βλέμμα ισχυρών αστυνομικών δυνάμεων, και συγκάλεσε έκτακτες πολιτικές διαβουλεύσεις. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, από την πλευρά του, ξεκαθάρισε μέσω τηλεοπτικού διαγγέλματος ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να κάνει κανένα βήμα πίσω στην προσπάθειά της να αποκαταστήσει πλήρως το κράτος δικαίου.

Ο πρωθυπουργός Τουσκ έχει την πλήρη στήριξη των Βρυξελλών και τις ευλογίες τους, αφού επικαλέστηκαν την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, αλλά απέφυγαν να τοποθετηθούν για τις αμφιλεγόμενες κινήσεις της σημερινής κυβερνητικής πλειοψηφίας. Είναι σαφές ότι η στάση της ΕυρωπαΪκής Επιτροπής προκαλεί ερωτήματα σχετικά με τη συνέπεια με την οποία οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν τις συγκρούσεις για τη δικαστική ανεξαρτησία στα κράτη-μέλη.

Στην πραγματικότητα, αφορμή για τη νέα αντιπαράθεση αποτελεί η προσπάθεια του Τουσκ να ανατρέψει τις αλλαγές που επέβαλε στο δικαστικό σύστημα το πατριωτικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη, κατά την περίοδο διακυβέρνησής του από το 2015 έως το 2023.

Αυτή η απόλυτη ρήξη διαμορφώνει μια εξαιρετικά αβέβαιη επόμενη μέρα. Η χώρα βιώνει πλέον μια συνθήκη διπλής εξουσίας, όπου οι κορυφαίοι θεσμοί αρνούνται να αναγνωρίσουν τη νομιμοποίηση ο ένας του άλλου. Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε νέα νομοθεσία κινδυνεύει να μείνει μετέωρη, παραλύοντας τον κρατικό μηχανισμό. Το αδιέξοδο προκαλεί έντονη ανησυχία και στο εξωτερικό, με τον πρέσβη των ΗΠΑ να προειδοποιεί δημόσια για τον κίνδυνο βίαιων επεισοδίων, καθώς χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώνονται έξω από το δικαστήριο.

Με τις βουλευτικές εκλογές να τοποθετούνται χρονικά το φθινόπωρο του 2027, η Πολωνία καλείται να διαχειριστεί αυτή την εσωτερική παράλυση σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία. Οι απειλές ασφαλείας λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και οι καταγγελίες για δολιοφθορές στο εσωτερικό της χώρας καθιστούν την ανάγκη για πολιτική σταθερότητα επιτακτική. Ωστόσο, χωρίς έναν λειτουργικό και κοινά αποδεκτό μηχανισμό επίλυσης συνταγματικών διαφορών, το βαθύ χάσμα μεταξύ της κυβέρνησης και της συντηρητικής αντιπολίτευσης αναμένεται να κρατήσει τη χώρα σε καθεστώς θεσμικής ομηρίας.

Διαβάστε επίσης: Πολωνία: Μια ιδεολογικο-πολιτική σύγκρουση με βαθιές ρίζες