Κυβερνοεπιθέσεις στην Ευρώπη: Στο στόχαστρο και αποθέματα αίματος;

Νέες διαστάσεις λαμβάνει το κύμα κυβερνοεπιθέσεων σε συστήματα ψύξης, καθώς μετά τα σούπερ μάρκετ και τις επιχειρήσεις τροφίμων, στο στόχαστρο των χάκερ βρέθηκαν ακόμη και εγκαταστάσεις που συνδέονται με τη διατήρηση αποθεμάτων αίματος. Τα περιστατικά που καταγράφονται σε ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλούν έντονο προβληματισμό για την ασφάλεια κρίσιμων υποδομών, ενώ αντίστοιχη καταγγελία έχει ήδη διατυπωθεί και στην Ελλάδα.

Η σοβαρότερη από τις πρόσφατες περιπτώσεις εντοπίζεται στη Γαλλία, όπου τη νύχτα της 1ης προς 2α Νοεμβρίου διαπιστώθηκε απόπειρα απομακρυσμένης παρέμβασης σε καταψύκτες της εταιρείας Coolworld, οι οποίοι χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση δειγμάτων της γαλλικής υπηρεσίας αιμοδοσίας (EFS).

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Le Canard enchaîné, οι δράστες επιχείρησαν να μεταβάλουν τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας από τους -30 στους 110 βαθμούς Κελσίου. Η παρέμβαση έγινε αντιληπτή εγκαίρως, ενώ το γαλλικό υπουργείο Υγείας διαβεβαίωσε ότι δεν επηρεάστηκαν οι μεταγγίσεις αίματος. Παραμένει, πάντως, αδιευκρίνιστο εάν οι καταψύκτες ανέπτυξαν πράγματι τις θερμοκρασίες που είχαν οριστεί μέσω του συστήματος ελέγχου.

Εκατοντάδες σούπερ μάρκετ στο στόχαστρο

Το περιστατικό προστίθεται σε μια σειρά επιθέσεων που έχουν καταγραφεί τους τελευταίους μήνες σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Τον Οκτώβριο, ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών, Roland Lescure, ανέφερε ότι περίπου 700 από τα 10.000 σούπερ μάρκετ της χώρας είχαν βρεθεί στο στόχαστρο κυβερνοεπιθέσεων.

Ανάλογα περιστατικά αναφέρθηκαν στη συνέχεια στο Βέλγιο, στην Εσθονία, στην Ιρλανδία, στο Λουξεμβούργο, στη Σουηδία και στην Ολλανδία, προκαλώντας ανησυχία για ενδεχόμενη διατάραξη της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η απειλή δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters, επικαλούμενο Αμερικανούς αξιωματούχους, το Πεντάγωνο εξετάζει εάν οι ταυτόχρονες δυσλειτουργίες καταψυκτών σε τουλάχιστον έξι στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ συνδέονται με συντονισμένη κυβερνοεπίθεση.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, σε αντίθεση με τις συνηθισμένες επιθέσεις ransomware, στις συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν έχουν αναφερθεί απαιτήσεις καταβολής λύτρων. Οι δράστες φαίνεται να επιδιώκουν την πρόκληση υλικών ζημιών μέσω της αλλοίωσης των συνθηκών συντήρησης των προϊόντων.

Πώς οι χάκερ αποκτούν πρόσβαση στα ψυγεία

Το πρόβλημα συνδέεται με την αυξανόμενη χρήση συστημάτων που επιτρέπουν την απομακρυσμένη παρακολούθηση και ρύθμιση των ψυκτικών εγκαταστάσεων. Οι συσκευές αυτές αποτελούν μέρος του λεγόμενου Διαδικτύου των Πραγμάτων (Internet of Things), μέσω του οποίου διαφορετικά μηχανήματα επικοινωνούν με κεντρικά δίκτυα.

Η συγκεκριμένη τεχνολογία διευκολύνει την καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων, δημιουργεί όμως πρόσθετους κινδύνους όταν χρησιμοποιούνται παρωχημένα προγράμματα, ανεπαρκείς μηχανισμοί προστασίας ή εργοστασιακοί κωδικοί πρόσβασης.

Σύμφωνα με αναλύσεις εταιρειών κυβερνοασφάλειας, ορισμένες εγκαταστάσεις παραμένουν συνδεδεμένες απευθείας στο διαδίκτυο, επιτρέποντας σε επιτιθέμενους να εντοπίζουν ευάλωτα συστήματα και να επιχειρούν αλλαγές στις ρυθμίσεις λειτουργίας τους.

Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να επιταχύνει ακόμη περισσότερο αυτή τη διαδικασία. Ενδεικτικά, ο τεχνικός διευθυντής της Claroty, Amir Preminger, ανέφερε ότι σε εργαστηριακή δοκιμή η εταιρεία κατάφερε να αποκτήσει πλήρη πρόσβαση σε συσκευή μέσα σε 28 λεπτά, χρησιμοποιώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, με κόστος μόλις έξι δολάρια.

Κίνδυνος και για τη δημόσια υγεία

Πέρα από τις οικονομικές απώλειες που μπορεί να προκαλέσει η καταστροφή τροφίμων, οι επιθέσεις σε συστήματα ψύξης δημιουργούν κινδύνους και για τον τομέα της υγείας.

Εμβόλια, βιολογικά φάρμακα, εργαστηριακά δείγματα και ορισμένες θεραπείες απαιτούν αυστηρά ελεγχόμενες θερμοκρασίες κατά την αποθήκευση και τη μεταφορά τους. Μια παρατεταμένη απόκλιση από τις προβλεπόμενες συνθήκες μπορεί να καταστήσει τα προϊόντα ακατάλληλα για χρήση.

Ακόμη πιο επικίνδυνη θεωρείται η δυνατότητα παραποίησης των ενδείξεων θερμοκρασίας. Σε σχετικές δοκιμές έχει αποδειχθεί ότι ένας παραβιασμένος ελεγκτής μπορεί να εμφανίζει φυσιολογικές μετρήσεις, ενώ η πραγματική θερμοκρασία της εγκατάστασης μεταβάλλεται.

Έτσι, το προσωπικό ενδέχεται να μη διαπιστώσει εγκαίρως τη δυσλειτουργία, με αποτέλεσμα να τεθεί σε κίνδυνο η ακεραιότητα ευαίσθητων ιατρικών προϊόντων.

Η Ελλάδα ανάμεσα στις χώρες με εκτεθειμένα συστήματα

Η ανησυχία επεκτείνεται και στην Ελλάδα, καθώς έρευνα της Forescout εντόπισε συνολικά 12.976 εκτεθειμένα συστήματα ψύξης σε 99 χώρες, με σημαντική συγκέντρωση εγκαταστάσεων στην Ιταλία και στην ελληνική επικράτεια.

Μάλιστα, περιστατικό που καταγγέλθηκε πρόσφατα στην Κηφισιά παρουσιάζει χαρακτηριστικά αντίστοιχα με εκείνα των επιθέσεων στο εξωτερικό.

Ο ιδιοκτήτης κρεοπωλείου, Γιώργος Μπούμπας, ανέφερε ότι άγνωστοι απέκτησαν πρόσβαση στο ηλεκτρονικό σύστημα των επαγγελματικών ψυγείων της επιχείρησής του, μεταβάλλοντας τη ρύθμιση της θερμοκρασίας στους 150 βαθμούς Κελσίου.

Σύμφωνα με την καταγγελία του, χρειάστηκε δίωρη παρέμβαση τεχνικού προκειμένου να αποκατασταθεί ο έλεγχος του συστήματος. Ο ίδιος υποστήριξε ότι την ίδια νύχτα σημειώθηκαν παρόμοια περιστατικά σε σούπερ μάρκετ και κατάστημα γρήγορης εστίασης στην περιοχή.

Οι συγκεκριμένες καταγγελίες αναδεικνύουν την ανάγκη διερεύνησης της ασφάλειας των επαγγελματικών εγκαταστάσεων ψύξης, χωρίς ωστόσο να έχει τεκμηριωθεί ότι τα περιστατικά στην Ελλάδα συνδέονται με οργανωμένο διεθνές δίκτυο.

Στο μικροσκόπιο φιλορωσικές ομάδες χάκερ

Στο διεθνές σκέλος των ερευνών, εταιρείες κυβερνοασφάλειας έχουν καταγράψει δραστηριότητα ομάδων που συνδέονται με φιλορωσικά δίκτυα κυβερνοεπιθέσεων.

Η Forescout Vedere Labs αναφέρει περισσότερες από 20 επιθέσεις σε ψυκτικά συστήματα από τον Ιανουάριο του 2026, με ομάδες όπως η Z-Pentest Alliance και η NoName057(16) να έχουν αναλάβει την ευθύνη για ορισμένα περιστατικά.

Σύμφωνα με τις σχετικές αναλύσεις, οι επιθέσεις δεν περιορίζονται στην κλοπή πληροφοριών, αλλά αποσκοπούν στην παρέμβαση στη λειτουργία πραγματικών εγκαταστάσεων, προκαλώντας οικονομικές ζημιές και ενδεχομένως διαταραχές στην καθημερινότητα των πολιτών.

Ωστόσο, η απόδοση ευθύνης για το πρόσφατο κύμα επιθέσεων παραμένει ανοιχτό ζήτημα, καθώς οι αναρτήσεις ανάληψης ευθύνης στο διαδίκτυο δεν αποτελούν από μόνες τους επαρκή απόδειξη για την ταυτότητα των δραστών ή την ύπαρξη κρατικής καθοδήγησης.

Η εξέλιξη των περιστατικών εντείνει τον προβληματισμό για την προστασία όχι μόνο των ψυκτικών εγκαταστάσεων, αλλά και άλλων υποδομών που λειτουργούν με απομακρυσμένα συστήματα ελέγχου, όπως μονάδες επεξεργασίας νερού, εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης και αυτοματοποιημένα συστήματα κτιρίων.

Το κρίσιμο ζητούμενο πλέον είναι κατά πόσο οι επιχειρήσεις και οι αρμόδιες Αρχές μπορούν να εντοπίζουν εγκαίρως τις ψηφιακές παρεμβάσεις, προτού αυτές προκαλέσουν πραγματικές ζημιές σε προϊόντα, εγκαταστάσεις ή υπηρεσίες ζωτικής σημασίας.