Ευθύμης Λέκκας: Τσουνάμι φόβου από τον ανεύθυνο κινδυνολόγο

Για τη σεισμολογία υπάρχει συχνά μια θεμελιώδης παρανόηση. Είναι μια επιστήμη παρατήρησης και μακροπρόθεσμης προετοιμασίας, όχι ακριβούς πρόβλεψης. Οι μετεωρολόγοι, ας πούμε, μπορούν να παρακολουθήσουν μια καταιγίδα που κινείται προς μια πόλη. Οι σεισμολόγοι δεν μπορούν να δουν έναν σεισμό να έρχεται σε πραγματικό χρόνο πριν ξεκινήσει.

• Από τον Βασίλη Γαλούπη

Αυτό σημαίνει ότι κανείς δεν καταλαβαίνει καλύτερα από τους ίδιους τους σεισμολόγους ότι η εξάπλωση τρομολαγνικών πληροφοριών που «αιωρούνται» πάνω από τα κεφάλια ήδη τρομοκρατημένων ανθρώπων μπορεί να προκαλέσει σύγχυση, πανικό, ακόμα και απειλή για τη δημόσια ασφάλεια.

Προχθές, Τρίτη, ο καθηγητής Λέκκας ανακοίνωσε ότι το Ρέθυμνο πρέπει να προετοιμαστεί για τσουνάμι. Μάλιστα, ειδικά δύο περιοχές «την έχουν βάψει», σύμφωνα με όσα είπε: «Το μεγάλο πρόβλημα είναι στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου όπου ο συντελεστής ενίσχυσης της επιτάχυνσης είναι 1,8 πάνω από τον αντισεισμικό κανονισμό που ισχύει. Καταλαβαίνετε, λοιπόν, σε συνδυασμό με την τρωτότητα που λέχθηκε πιο πριν, που έχει ονοματεπώνυμο, και ο κίνδυνος εδώ και η τρωτότητα δεν είναι αόριστες λέξεις…

Η διακινδύνευση που θα υπάρχει στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου δεν είναι απλά και μόνο να πούμε ότι θα υπάρχουν αυτές οι καταρρεύσεις κ.λπ. Είναι ο σχεδιασμός που θα έπρεπε να γίνει σε επιχειρησιακό επίπεδο στη συνέχεια και η ενημέρωση βεβαίως, ιδίως όταν είναι θερινή περίοδος». Ομοίως, η δεύτερη «μοιραία» περιοχή κατά τον Λέκκα είναι το ανατολικό τμήμα της πόλης, το παραλιακό, όπου η πυκνή δόμηση, η έντονη τουριστική ανάπτυξη και οι περιορισμοί του οδικού δικτύου θα εμποδίσουν τη διαφυγή του κόσμου, με κίνδυνο εγκλωβισμού. Τίτλοι στα ενημερωτικά sites όπως «Λέκκας: Γιατί το Ρέθυμνο πρέπει να προετοιμαστεί για τσουνάμι» πλημμύρισαν την επικαιρότητα.

Οπότε, οι κάτοικοι στο Ρέθυμνο και οι εκατοντάδες χιλιάδες μελλοντικοί επισκέπτες έμαθαν από τον καθηγητή ότι, πρώτον, έρχεται τσουνάμι. Κάποτε. Δεύτερον, ότι δύσκολα θα τη βγάλουν καθαρή. Υπέροχα. Και τι ακριβώς μπορούν να κάνουν τώρα οι κάτοικοι και οι τουρίστες με αυτή την πληροφορία; Να κρατάνε ομπρέλα; Να εκκενώσουν τα σπίτια τους; Να προσευχηθούν; Να περιμένουν κάτι από τον Λέκκα, ίσως; Στο βιογραφικό του καθηγητή διαβάζουμε ότι από το 2014 ορίστηκε πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, όπως και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης – Πρόγνωσης Σεισμών Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τι έχει κάνει ως «θεσμικός» για ένα τέτοιο ενδεχόμενο;

Οι προφητείες τύπου Νοστράδαμου δεν ενδιαφέρουν κανέναν εκτός από τους συνωμοσιολόγους. Οι πράξεις προστασίας του Ρεθύμνου, όμως, εδώ και 12 χρόνια που προεδρεύει σε Ελλάδα και Ευρώπη ο Λέκκας αφορούν τους πάντες. Πού είναι το διατυπωμένο και υλοποιημένο σχέδιό του; Εχει κάνει κάτι ο φορέας του πέρα από κούφια λόγια; Εχουν ενισχυθεί τα κτίρια; Ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας ιδρύθηκε το 1983, ο Λέκκας είναι πρόεδρος από το 2014 μέχρι σήμερα και ο συγκεκριμένος φορέας εποπτεύεται από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Είναι ο αρμόδιος οργανισμός για τον σχεδιασμό και την αποτελεσματική εφαρμογή της αντισεισμικής πολιτικής της χώρας. Εχει θωρακιστεί ήδη το Ρέθυμνο, λοιπόν;

Για τους κατοίκους μια τέτοια πληροφορία είναι πρακτικά άχρηστη. Από μόνη της δεν τους σώζει τη ζωή. Απλά τους τρομοκρατεί. Το Ρέθυμνο πρέπει να προετοιμαστεί για τσουνάμι… στο μέλλον. Επειδή το χρονοδιάγραμμα είναι τόσο ευρύ, οι άνθρωποι αισθάνονται μια συνεχή, διαφαινόμενη απειλή χωρίς συγκεκριμένη «ημερομηνία εκκένωσης». Ο καθηγητής τα είπε όλα αυτά από το βήμα ενός συνεδρίου, του «Rethymno Blue Shield». Και για να καταδείξει παραστατικότερα τι ακριβώς σημαίνει τσουνάμι, φαινόμενο που μοιραία… κατευθύνεται, αλλά σε άγνωστο χρόνο, προς το Ρέθυμνο και την Κρήτη, επιστράτευσε τη δύναμη της εικόνας.

Ο Λέκκας παρουσίασε χαρακτηριστικά βίντεο που έδειχναν τι έγινε στο καταστροφικό τσουνάμι του 2004 στον… Ινδικό Ωκεανό, έπειτα από σεισμό 9 Ρίχτερ. Εκείνο το τσουνάμι σάρωσε τουριστικές περιοχές οδηγώντας σε μια εκατόμβη νεκρών, ανάμεσά τους και 54.000 τουριστών. Αλλά, ας μην ανησυχούμε τόσο, γιατί το τσουνάμι που θα χτυπήσει την Κρήτη δεν αναμένεται να έχει τόσο καταστροφικά μεγέθη, «καθησύχασε» ο Λέκκας.

Το σε ποιον ακριβώς δίνεις την «εσχατολογική» πληροφορία αποτελεί το κυρίως θέμα στον κόσμο της διαχείρισης έκτακτων αναγκών. Αν πας στην κυβέρνηση, εξηγήσεις τα ευρήματά σου και απαιτήσεις, γιατί εδώ μιλάμε για ανθρώπινες ζωές, να πάρουν άμεσα τα απαραίτητα μέτρα, τότε κάνεις αυτό που πραγματικά μπορεί να προσφέρει ένας επιστήμονας. Το να «εκδώσεις» μια προειδοποίηση για μεγάλο σεισμό και τσουνάμι, συγκρίνοντάς το με αυτό του Ινδικού Ωκεανού, απλά απ’ το βήμα ενός συνεδρίου, συμβάλλει πρακτικά μόνο στην καταστροφολογία και τη διάδοση πανικού.

Ο Ευθύμης Λέκκας είναι σεισμολόγος και οι σεισμολόγοι έχουν ηθικό καθήκον να ενημερώνουν για τους κινδύνους. Εάν αποκρύψουν δεδομένα από φόβο μήπως προκαλέσουν πανικό, θα κατηγορηθούν, δικαίως, για αμέλεια σε περίπτωση που συμβεί μια καταστροφή. Αλλά τα δεδομένα οφείλουν να κατευθύνονται στην Πολιτεία, που μπορεί και οφείλει να θωρακίσει τις πόλεις και να φτιάξει δρόμους ικανούς για εκκένωση.

Μόνο έτσι συμβάλλουν στη λύση που θα σώσει ζωές. Ειδικά όταν κάποιος είναι επί σειρά ετών πρόεδρος του πλέον αρμόδιου φορέα. Επειδή προφανώς ο επιστημονικός ανταγωνισμός είναι σκληρός, το συγκεκριμένο «χούι» το εκδηλώνουν κατά καιρούς διάφοροι σεισμολόγοι και καθηγητές φυσικών καταστροφών. Οπως όταν ο εκλεκτός του πρωθυπουργού Κώστας Συνολάκης έλεγε στον κόσμο ότι «είμαστε κοντά σε έναν σεισμό πάνω από 8,5 Ρίχτερ» επειδή «τέτοιοι γίνονται κάθε 700-800 χρόνια» και «Καταλαβαίνετε τι θα συμβεί αν γίνει ξανά».

ΕΥΘΥΜΗΣ ΛΕΚΚΑΣ

Πρόεδρος Εθνικού Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Γεννήθηκε στο Αμπελικό Καρδίτσας. Είναι πτυχιούχος Γεωλογίας (1979) και διδάκτωρ των Γεωλογικών Επιστημών (1988) του ΕΚΠΑ. Εργάστηκε στο Τμήμα Γεωλογίας του ΕΚΠΑ ως καθηγητής στη Διαχείριση Φυσικών Καταστροφών. Συνταξιοδοτήθηκε στις 31 Αυγούστου 2024. Το 2014 ίδρυσε το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων». Εχει συγγράψει και εκδώσει 12 επιστημονικά βιβλία και σημειώσεις. Εχει βραβευτεί από την Ακαδημία Αθηνών το 1989 για το επιστημονικό έργο «Γεωδυναμική εξέλιξη της οροσειράς του Κόζιακα και η ένταξη της ενότητας Δυτικής Θεσσαλίας στην οργάνωση της Τηθύος». Από το 2014 ορίστηκε πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης – Πρόγνωσης Σεισμών Ευρωπαϊκής Επιτροπής.