Το καλώδιο, το διπλωματικό βραχυκύκλωμα και η απαίτηση για την αλήθεια

Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου ετοιμάζεται να ποντιστεί, αλλά με μια επικίνδυνη διπλωματική ακροβασία: η Τουρκία έχει ήδη «ενημερωθεί» μέσω Γαλλίας! Και το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να παρουσιάσει αυτή τη μεθόδευση ως φυσιολογική διαδικασία, αντί να εξηγήσει γιατί η Αγκυρα έπρεπε να μπει, έστω και εμμέσως, στην εξίσωση. Ηταν πράγματι απλή ενημέρωση ή το πρώτο βήμα για την καθιέρωση ενός άτυπου τουρκικού βέτο στην άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων;

Πίσω από τις καθησυχαστικές κυβερνητικές διαβεβαιώσεις και τα χαμόγελα περί αποκλιμάκωσης εξελίσσεται ένα διπλωματικό παρασκήνιο για το οποίο η κοινή γνώμη γνωρίζει ελάχιστα. Ποιος αποφάσισε να αναλάβει η Γαλλία τον ρόλο του ενδιάμεσου; Τι ακριβώς μεταφέρθηκε στην Αγκυρα; Επρόκειτο για τεχνική ενημέρωση ή για πολιτική συνεννόηση; Και, κυρίως, ποιος εγγυάται ότι η συγκεκριμένη πρακτική δεν θα επαναλαμβάνεται κάθε φορά που η Ελλάδα θα επιχειρεί να ασκήσει τα δικαιώματά της;

Η επικοινωνιακή συνταγή είναι πλέον γνωστή. Πρώτα καλλιεργείται ανησυχία για πιθανή τουρκική αντίδραση. Επειτα κάνουν διαρροές καθησυχαστικών εκτιμήσεων ότι η Αγκυρα δεν επιθυμεί, προς το παρόν τουλάχιστον, να δυναμιτίσει το κλίμα. Και στο τέλος σερβίρεται στην κοινή γνώμη η πολυπόθητη «ανακούφιση». Ανακούφιση επειδή η Τουρκία δεν αντέδρασε στην ενημέρωση που έλαβε; Από πότε η απουσία τουρκικής αντίδρασης αποτελεί μέτρο επιτυχίας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής; Και ποιος διασφαλίζει ότι αύριο η Αγκυρα δεν θα επιχειρήσει να μετατρέψει αυτή την πρακτική σε μόνιμη απαίτηση;

Ιδιαίτερα σκοτεινός αποδεικνύεται και ο ρόλος της Γαλλίας. Το Παρίσι εμφανίζεται να αναλαμβάνει μια διαμεσολάβηση που γεννά περισσότερα ερωτήματα από όσα λύνει. Με ποια συνεννόηση έγινε η ενημέρωση της Τουρκίας; Ποια συμφέροντα εξυπηρετεί η γαλλική πρωτοβουλία; Και γιατί η Αθήνα δέχεται μια διαδικασία που μπορεί να εμφανίσει την Αγκυρα ως συνομιλητή για ένα έργο το οποίο αφορά την Ελλάδα και την Κύπρο; Αν αυτό είναι το περιεχόμενο της πολυδιαφημισμένης στρατηγικής σχέσης Μητσοτάκη – Μακρόν, οι Ελληνες πολίτες δικαιούνται να μάθουν τι ακριβώς συμφωνήθηκε πίσω από τις θερμές χειραψίες. Οι σύμμαχοι έχουν τα δικά τους συμφέροντα. Το ερώτημα είναι ποιος υπερασπίζεται τα δικά μας.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος βρίσκεται στη σταδιακή διολίσθηση. Σήμερα η Τουρκία «ενημερώνεται». Αύριο θα απαιτήσει να προηγείται διαβούλευση. Και μεθαύριο θα θεωρεί αυτονόητο ότι χωρίς τη δική της συγκατάθεση δεν μπορεί να υλοποιηθεί καμία εργασία σε περιοχές όπου προβάλλει διεκδικήσεις. Ετσι ακριβώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο: όχι με κάποια επίσημη παραχώρηση, αλλά με μια σειρά από φαινομενικά αθώες διπλωματικές διευκολύνσεις. Το άτυπο βέτο δεν χρειάζεται υπογραφές και σφραγίδες. Αρκεί να αρχίσουν όλοι να συμπεριφέρονται σαν να υπάρχει.

Και ενώ αυτά τα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα, το μεγαλύτερο τμήμα των μέσων ενημέρωσης επιδίδεται σε ασκήσεις κυβερνητικού καθησυχασμού. Αλλοι αναπαράγουν τις διαρροές του Μαξίμου, άλλοι ανακαλύπτουν ακόμη μία διπλωματική επιτυχία και άλλοι προτιμούν να μην αγγίζουν καθόλου τις δυσάρεστες πτυχές της υπόθεσης. Αντί να ελέγχουν την εξουσία, αναλαμβάνουν να διαχειριστούν την ανησυχία των πολιτών. Η αλήθεια περνά σε δεύτερη μοίρα και η κυβερνητική εικόνα γίνεται σημαντικότερη από την ουσία. Ετσι, η κοινή γνώμη καλείται να αισθανθεί ανακούφιση χωρίς να γνωρίζει τι ακριβώς έχει συμβεί.

Το Μέγαρο Μαξίμου οφείλει συγκεκριμένες απαντήσεις. Ποιος ζήτησε τη γαλλική μεσολάβηση; Τι ακριβώς ειπώθηκε στην τουρκική πλευρά; Υπήρξαν διαβεβαιώσεις, δεσμεύσεις ή όροι; Ποια είναι η επόμενη φάση των εργασιών και πώς διασφαλίζεται ότι η διαδικασία αυτή δεν θα χρησιμοποιηθεί στο μέλλον από την Αγκυρα ως προηγούμενο; Αυτά είναι τα πραγματικά ζητήματα. Οχι αν ο Χακάν Φιντάν εμφανίζεται σήμερα διαλλακτικός ή αν οι διπλωματικές πηγές προβλέπουν μερικές ακόμη ημέρες «ήρεμων νερών».

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλες δόσεις τεχνητής ανακούφισης. Χρειάζεται την αλήθεια. Και, πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να γνωρίζει ότι η άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων δεν μετατρέπεται σταδιακά σε αντικείμενο συνεννοήσεων με την Τουρκία, έστω και μέσω τρίτων. Το πραγματικό ζήτημα πλέον δεν είναι αν τελικά θα ποντιστεί το καλώδιο. Είναι αν, μαζί με το καλώδιο, ποντίζεται στον βυθό της ανατολικής Μεσογείου και ένα κομμάτι από την ελευθερία της Ελλάδας να αποφασίζει μόνη της. Και αυτό δεν θα μπορέσουν να το βαφτίσουν «ήρεμα νερά», όσες φορές κι αν το επαναλάβουν…

Από τη στήλη «Ο κοριός» της «Δημοκρατίας»