Αν δεν κάνουμε κάτι για τη δημοκρατία, θα μας ξεψυχήσει στα χέρια
H εκλογή σχεδόν του 60% των βουλευτών του Κοινοβουλίου μας από ένα νέο εκλογικό σύστημα μονοεδρικών περιφερειών σε όλη την επικράτεια (οι υπόλοιποι με λίστα) θα μπορούσε να είναι, υπό προϋποθέσεις, ευλογία για το πολίτευμα. Αρκεί να μην ετίθετο στον διάλογο σε άκαιρες στιγμές, όπως αυτές που ζούμε, ως αντιπερισπασμός και μέθοδος φυγής και απόδρασης από τη σκληρή πολιτική πραγματικότητα της τρέχουσας συγκυρίας.
Και αρκεί βεβαίως να εντασσόταν στο πλαίσιο μιας ριζικής αναθεώρησης της αρχιτεκτονικής όλου του πολιτεύματος ώστε αυτό να μετατραπεί σε ισχυρή Προεδρική Δημοκρατία με εξουσίες και κυβέρνηση υπαγόμενη σε αυτήν που θα αντιρροπείται όμως από ένα ανεξάρτητο από κομματικές πειθαρχίες, αυτόνομο Κοινοβούλιο.
Ως μεμονωμένο θεσμικό πυροτέχνημα δεν αντέχει αυτή η πρωτοβουλία. Οπως άναψε, θα σβήσει. Για να φύγουμε από τον κατακερματισμό του Κοινοβουλίου, ο οποίος ήδη από αυτήν την εποχή οδηγεί σε ανίερες συναλλαγές παρασκηνίου μεταξύ μικρών και μεγάλων κομμάτων, με το (πολιτικό) αζημίωτο μάλιστα, πρέπει να διατρέξει το Σύνταγμα και τον εκλογικό νόμο η αρχή των μεγάλων πλειοψηφιών. Από την κορυφή μέχρι τη βάση των θεσμών.
Με πλειοψηφία 50% συν ένα πρέπει να εκλέγεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σε ένα προεδρικό σύστημα. Με πλειοψηφία έστω σχετική αλλά πολύ ισχυρή οι βουλευτές των μονοεδρικών περιφερειών με σειρά κατάταξης τους σταυρούς που θα λαμβάνουν μεταξύ των υποψηφίων όλων των κομμάτων και όχι με βάση την εκλογική δύναμη του κόμματος στο ψηφοδέλτιο του οποίου θα μετέχουν. Με πλειοψηφία 50% συν ένα να εκλέγονται και πάλι οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες, καθώς το 43% απέτυχε. Τους έχει καταστήσει μονοκομματικό παράρτημα του κυβερνητικού μηχανισμού και παραμάγαζα αναθέσεων και συμφερόντων. Δεν είναι δυνατόν να κυβερνά τη χώρα και μάλιστα καθεστωτικά το 1/4 του εκλογικού σώματος.
Πλεονεκτήματα
Η τυχόν αλλαγή υποδείγματος στην κορυφή και τη βάση των θεσμών οδηγεί σε δύο νέα πλεονεκτήματα. Οι αυξημένες πλειοψηφίες θα μας δώσουν ένα νέο πρότυπο πολιτικού που για να εκλεγεί πρέπει να επικοινωνεί και να συσπειρώνει περισσότερα του ενός ακροατήρια. Αρα θα πρέπει να πολιτεύεται με μεγαλύτερη σοβαρότητα και λιγότερο λαϊκισμό. Με λιγότερο μίσος και τοξικότητα και με μεγαλύτερη ενότητα και νηφαλιότητα. Ας μιλήσουμε αναλυτικά. Η πατρίδα μας χρειάζεται μια νέα λαϊκή δεδηλωμένη και όχι μία κοινοβουλευτική έμμεση δεδηλωμένη. Η δεδηλωμένη του Τρικούπη από ένα σημείο και έπειτα έγινε όμηρος συμφερόντων, ξένων και ελληνικών, γεωπολιτικών και επιχειρηματικών. Η δεδηλωμένη πλειοψηφία που αναδεικνύεται στο όνομα της λαϊκής κυριαρχίας κατέστη επίσης όμηρος και των ίδιων των αυταρχικών ηγετών που ηγούνται αυτής.
Η δημοκρατία μας χρειάζεται οξυγόνο. Και οξυγόνο μπορεί να της δώσουν οι νέες πλειοψηφίες, η αδιαμεσολάβητη επικοινωνία μεταξύ αρχηγού κράτους και λαού χωρίς ενδιάμεσους νταβατζήδες, η απεξάρτηση του βουλευτή από τα υπουργικά καθήκοντα και βεβαίως η ταχύτητα στη λήψη των αποφάσεων. Η κατά Τζορτζ Μπους Τζούνιορ «πειθαρχημένη δημοκρατία». Αμερική, Ρωσία, Γαλλία, Κύπρος και Τουρκία έχουν προεδρικό σύστημα. Η Κίνα προεδρική σοσιαλιστική «δικτατορία». Δεν είναι σύμπτωση ότι οι οικονομίες τους αντέχουν ή τρέχουν γρηγορότερα. Αποφάσεις που στηρίζονται σε ευρύτερες συναινέσεις λαμβάνονται χωρίς χρονοτριβή και εφαρμοζόμενες καθετοποιημένα σε χρόνο ρεκόρ τούς δίνουν πλεονέκτημα.
Στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες αντιθέτως δίνεται η δυνατότητα παρέμβασης του ξένου παράγοντα ή εγχώριων επιχειρηματικών συμφερόντων από την εκλογική διαδικασία ακόμη, όχι μόνο κατά τη διακυβέρνηση. Οσο χαμηλότερο το ποσοστό που οδηγεί σε σχηματισμό κυβέρνησης τόσο μεγαλύτερος ο πειρασμός για ξένο ή τοπικό δάκτυλο πάνω από τις κάλπες. Η μόνη εξαίρεση ακύρωσης παρεμβάσεων είναι καθεστώτα όπου η εκτελεστική και η οικονομική εξουσία ενώνονται στο πρόσωπο του διεφθαρμένου ηγέτη, ο οποίος είναι πρωθυπουργός και διαπλεκόμενος οικονομικός παράγων ταυτοχρόνως. Εχει «μετοχές» σε τμήμα του λαού αλλά και κανονικές μετοχές (αφανώς) στο κεφάλαιο μεγάλων ιδιωτικών εταιριών. Εννοείται πως, αν αυτό συμβαίνει, πρέπει επίσης να ξηλωθεί.
Το προεδρικό σύστημα με απευθείας εκλογή από τον λαό οδηγεί αναγκαστικά σε νέο διπολισμό και, εφόσον δεν υπάρχουν συστημικές παθογένειες, εξαφανίζει και τα λεγόμενα άκρα. Στις μονοεδρικές περιφέρειες με σταυρό τα αποτελέσματα είναι επίσης ενδιαφέροντα. Ο βουλευτής πρέπει να ενδιαφέρεται για τον τόπο του και για τον κόσμο του και όχι για τη σκληρή πελατειακή περιορισμένου εύρους εκλογική του βάση. Και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να προσέχει τα λόγια του. Τοξικοί, φωνακλάδες και λαϊκιστές πολιτικοί από τη Δεξιά, την Αριστερά και το ακραίο Κέντρο, τα ονόματα των οποίων μας έρχονται στο μυαλό τώρα, δεν θα έχουν καμία τύχη στις μονοεδρικές των ευρύτερων συναινέσεων, αν δεν αλλάξουν ύφος και ήθος.
Και ας έχουν μαζί τους όλα τα κανάλια. Γιατί στις μονοεδρικές θα μετρά η απήχησή τους στον μεγάλο και όχι στον μικρό ορίζοντα, μακριά από εξαρτήσεις από τη διαπλοκή. Εκεί θα πρέπει να σέβεσαι και να υπολογίζεις και τον τελευταίο φτωχοδιάβολο. Φράσεις του τύπου «ή τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν» ή «όλοι οι αριστεροί είναι τεμπέληδες» θα σε οδηγούν αυτομάτως στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας. Εννοείται ότι η εκλογή με λίστα και όχι με σταυρό σε μονοεδρική περιφέρεια θα πρέπει να ισχύει άπαξ. Στο τέλος της τετραετίας ο εκλεγείς με λίστα βουλευτής θα πρέπει να δοκιμάζεται υποχρεωτικώς με σταυρό. Οι δημοκρατίες δεν χρειάζονται λόρδους αορίστου χρόνου. Νέο αίμα χρειάζονται.
Ενιαίοι κανόνες
Εφόσον ισχύσουν οι νέες πλειοψηφίες για την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας και για την εκλογή βουλευτών σε μονοεδρικές περιφέρειες, το πολιτικό σύστημα θα λειτουργήσει με ενιαίους κανόνες που θα οδηγήσουν σε νέα, διαφορετική ατμόσφαιρα. Η τοξικότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις εμφανίσεις των πολιτικών θα περιοριστεί δραστικά από το νέο ύφος των ίδιων των πολιτικών.
Ο βουλευτής νομοθέτης της αντιπολίτευσης που εκλέγεται με ευρεία πλειοψηφία θα ψηφίζει και νομοσχέδια του αντίπαλου προέδρου που ταιριάζουν στο προφίλ της εκλογικής του βάσης. Αντιστρόφως ο βουλευτής που πρόσκειται στον πρόεδρο θα ψηφίσει «εξεταστικές επιτροπές» αν οι εντολοδόχοι του απαιτούν έλεγχο της εξουσίας, έστω και αν είναι ιδεολογικά κοντά σε αυτήν.
Συνοψίζοντας: Αν δεν κάνουμε σύντομα κάτι για τη δημοκρατία, κινδυνεύει να μας ξεψυχήσει στα χέρια. Ξέρω ότι αυτά που γράφω ακούγονται τρελά και ρομαντικά με βάση τα ελληνικά δεδομένα. Αλλά ποιος είπε ότι η πολιτική δεν χρειάζεται λίγη τρέλα και περίσσιο ρομαντισμό; Τα αποτελέσματα του κυνισμού και της λογικής τα είδαμε και τα πληρώνουμε: Λιγότερη δημοκρατία, άρρωστοι θεσμοί.
