Το σύνδρομο της απόρριψης είναι η αιτία, όχι το φύλο
Η δικηγόρος Μαρία Γρατσία (κεντρική φωτό) επανέφερε τον προβληματισμό που έχει ανοίξει καιρό τώρα σε νομικούς κύκλους για τον όρο «γυναικοκτονία» . Η έννομη τάξη μας επιμένει στην έννοια του «ανθρώπου», γι’ αυτό και αποκαλεί «ανθρωποκτονία» κάθε πράξη που οδηγεί στην αφαίρεση ανθρώπινης ζωής.
Και επί αυτής επισείει την ανώτατη ποινή της ισοβίου καθείρξεως. Γυναικείες οργανώσεις από την εποχή της αριστερής διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ επέτυχαν την καθιέρωση του πολιτικού και νομικού όρου «γυναικοκτονία» στο τρέχον πολιτικό και κοινωνικό λεξιλόγιο. Τι, άραγε, ισχύει; Τι είναι το σωστό; Πρέπει να αλλάξει κάτι και, αν ναι, τι;
Τα στατιστικά καταρχάς είναι εντυπωσιακά. Οκτώ στις δέκα περιπτώσεις δολοφονιών μέσα στον γάμο ή μέσα σε συντροφικές σχέσεις έχουν θύτες άνδρες και θύματα γυναίκες. Μία στις δέκα έχει θύτη γυναίκα και θύμα άνδρα. Σποραδικά μέσα στον χρόνο ακούμε και για εγκλήματα πάθους με θύτη άνδρα και θύμα άνδρα ακόμη σπανιότερα με θύτη γυναίκα και θύμα γυναίκα. Υπό αυτήν την έννοια η καθιέρωση του όρου θα εδύνατο να δικαιολογηθεί.
Ο νόμος δεν είναι όμως στατιστικά. Ούτε μαθηματικά. Ο νόμος είναι αντίληψη για τη ζωή και το δίκαιο. Η ιδιότητα του ανθρώπου προηγείται της ιδιότητας του φύλου. Γι’ αυτό έχουμε και Οικουμενική Διακήρυξη Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Γι’ αυτό έχουμε Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Γι’ αυτό έχουμε Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Εάν θέλαμε να αντιμετωπίσουμε κατά τρόπο ειδικό μια παράνομη πράξη και να της αποδώσουμε καθεστώς ιδιώνυμου αδικήματος εξαιτίας της σωρείας περιπτώσεων δολοφονιών γυναικών, θα έπρεπε να αναγνωρίσουμε το εξής: Οσες χάνουν τη ζωή τους από άνανδρα κτυπήματα δεν τις χάνουν επειδή είναι γυναίκες. Λόγω του φύλου τους. Οι μισογύνηδες δεν τα πάνε άλλωστε καλά με τον γάμο. Χάνουν τις ζωές τους λόγω της ιδιότητας της «συζύγου» ή της «συντρόφου».
Για προβλήματα που έχουν ανακύψει μέσα στον γάμο ή στη σχέση, και ο σύζυγός τους ή ο σύντροφός τους θεωρεί απαραδέκτως ότι μπορεί να τα λύσει με τη βία. «Συζυγοκτονίες», ναι, λοιπόν. Ακριβές. «Συντροφοκτονίες», ναι. Εξίσου. Είναι πιο δόκιμος ο όρος σε περίπτωση που η έννομη τάξη μας ήθελε να νομοθετήσει ιδιώνυμο αδίκημα. Αλλά πώς να το κάνει αφού έστω και ένα 10% των ανθρωποκτονιών έχει ως θύμα τον άνδρα είτε ετερόφυλου είτε ομόφυλου ζευγαριού; Να καθιερώσει τον όρο «ανδροκτονία»; Να χωρίσουμε τον Ποινικό Κώδικα σε «Ανδρών» και «Γυναικών»;
Ξέρετε, ο νόμος είναι εκεί ακόμα και για τις λιγότερο στατιστικά διαδεδομένες περιπτώσεις αδικημάτων που διαπράττουν ανθρώπινα όντα. Ξέρετε και κάτι ακόμη; Ο νόμος δεν κάνει συνδικαλισμό είτε υπέρ των ανδρών (όπως έκαναν κάποιοι με τον νόμο για τη συνεπιμέλεια, με γνωστά πλέον αποτελέσματα εις βάρος των παιδιών) είτε υπέρ των γυναικών. Ο νόμος εφαρμόζεται για να αποδίδει δικαιοσύνη και να στέλνει το μήνυμα στην κοινωνία για το τι περιμένει κάποιον που αφαιρεί ανθρώπινη ζωή: υπό προϋποθέσεις, ισόβια! Ο νόμος δεν είναι ιδεολογία. Αν κάνουμε τον νόμο ιδεολογία στα βασικά αδικήματα, τότε πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά μήπως προάγουμε το ανθρώπινο μίσος εις βάρος του ενός ή του άλλου από τα δύο φύλα.
Με τον νόμο για τη συνεπιμέλεια προήχθη δυστυχώς το μίσος κατά των γυναικών ως μητέρων που έχουν τη βασική ευθύνη ανατροφής των παιδιών και ως τέως συζύγων. Και αυτό δεν ήταν «αδίκημα» πατριαρχίας, αλλά οικονομικής ισχύος. Οι λεφτάδες απαίτησαν και πέτυχαν να γίνεται το παιδί μπαλάκι του πινγκ πονγκ μετακινούμενο με μία βαλίτσα από το ένα σπίτι στο άλλο. Με τη νομοθέτηση ενός ιδιώνυμου αδικήματος για τις «γυναικοκτονίες» με βάση την ιδιότητα του φύλου μπορεί ο νόμος να προαγάγει το μίσος και τον κοινωνικό ρατσισμό για τον άνδρα. Τη γενίκευση του αισθήματος οργής κατά των ανδρών. Και γενίκευσις, ως γνωστόν, αρχή φασισμού.
Ας το ξεδιαλύνουμε: Ο νόμος προώρισται να εγγυάται την κοινωνική ειρήνη και την ενότητα, όχι να τις ανατινάζει. Δεν είναι «νόμος» ο νόμος αν διχάζει την κοινωνία. Το πρόβλημα των «γυναικοκτονιών» ή «συζυγοκτονιών» δεν λύεται με ειδικούς νόμους, αλλά με κοινωνική ανάλυση. Να σκύψουμε πάνω από το πρόβλημα και να δούμε καθαρά τις αιτίες του. Πίσω από αυτούς τους κακομαθημένους κομπλεξικούς άνδρες-συζύγους που δεν αντέχουν την έννοια της απόρριψης και δολοφονούν τη σύζυγο ή τη σύντροφό τους (και μετά, σε μερικές περιπτώσεις, αυτοκτονούν) ή πίσω από γυναίκες που βασανίζουν τον σύζυγό τους με «όπλο» τα παιδιά κρύβονται οικογένειες σε μεγάλη κρίση.
Και πίσω από τις οικογένειες σε κρίση κρύβεται το κακό περιβάλλον των δικών τους παιδικών χρόνων, ένα μάλλον κακό σχολείο, μια κοινωνία σε σήψη και παρακμή, μία κοινωνία που σαπίζει και στερεί από τα μέλη της το δημοκρατικό δικαίωμα σε μια καλύτερη ζωή. Μια κοινωνία που με την ανέχεια ρίχνει τα μέλη της στα ναρκωτικά, στο bullying (τα παιδιά κτυπούν παιδιά που τους θυμίζουν στην όψη τούς τυχόν αδιάφορους γονείς τους), στο κοινό έγκλημα, ακόμη και στις δολοφονίες υπέργηρων γονέων από τα ίδια τους τα παιδιά.
Ας προσέξουμε τη διαφορά. Μέσα στην «καταιγίδα» της κρίσης των Μνημονίων είχαμε ρεκόρ αυτοκτονιών. Ανθρώπων που δεν άντεχαν να περάσουν την μπόρα μόνοι τους. Μέσα στην «καλοκαιρία» των επενδυτικών βαθμίδων και των πρωτογενών πλεονασμάτων ξεσπούν εντάσεις μέσα στα οργανωμένα σύνολα, στις οικογένειες που «απάγκιασαν» στα Μνημόνια και έκρυβαν τα προβλήματά τους μέχρι να περάσει το πρόβλημα. Αλλά στο ξέφωτο απελευθερώνονται.
Ανθρωποι χωρίς αυτοπεποίθηση
Η ζήλια και ο φθόνος είναι ουσιαστικά αισθήματα αδύναμων, ανασφαλών, χωρίς αυτοπεποίθηση ανθρώπων. Ανθρώπων που δεν έχουν τον Θεό μέσα τους. Η άρνηση αποδοχής της απόρριψης είναι ίδιον εγωιστών ανθρώπων οι οποίοι μεγάλωσαν χωρίς να έχουν νιώσει τι σημαίνει «συγχώρεση», «υπομονή», «καρτερία» «αποδοχή», «ελευθερία» και «ταπείνωση» με τη χριστιανική του όρου έννοια. Οι οποίοι την καταπίεση και τον ναπολεοντισμό που βίωσαν από τον πατέρα τους ή τη μητέρα τους στα παιδικά τους χρόνια τα εφαρμόζουν επί των κεφαλών των μελών της οικογένειάς τους χωρίς να υπολογίζουν τις συνέπειες.
Η σκέψη μας είναι ότι η κοινωνική ανάλυση προηγείται της άκριτης νομοθέτησης. Η ραγδαία αύξηση της δολοφονίας γυναικών από άνδρες δείχνει άλλωστε ότι οι δράστες μέσα στις συνθήκες πάθους κατά τις οποίες βιώνουν τη φυγή ή την απιστία ως προσωπική τους ήττα γράφουν στα παλαιά τους τα παπούτσια τον νόμο και την επαπειλούμενη στερητική της ελευθερίας τους ποινή. Η εκδίκηση προηγείται.
Το μέγα θέμα είναι λοιπόν να τιθασευτούν, αν όχι να καταλαγιάσουν, τα ανθρώπινα πάθη και οι εγκληματογόνες συμπεριφορές. Οχι να αλλάξουμε τον νόμο. Αυτό προϋποθέτει συζήτηση για τα αίτια και όχι ιδεολογική διαπάλη για την επιβολή μιας λέξης για να ικανοποιήσουμε πάλι έναν ιδεολογικό εγωισμό. Ας σκεφτούμε άλλωστε την πιθανότητα να αλλάξουμε τον νόμο και οι «γυναικοκτονίες» να αυξάνονται με τους ρυθμούς που αυξάνουν σήμερα (75 μεταξύ 2020-2026 και 20.000 κρούσματα ενδοοικογενειακής βίας γεωμετρικά αυξανόμενα). Δεν θα είναι ήττα αυτό; Και μάλιστα ήττα για μία υποτίθεται οργανωμένη και συντεταγμένη Πολιτεία;
ΥΓ.: Ο αγαπημένος φίλος Πάνος Σόμπολος στο νέο του βιβλίο «Γυναικοκτονίες», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, χρησιμοποιεί τον όρο «συζυγοκτόνος» και από τα περιεχόμενά του γίνεται αμέσως καθαρό ότι διαχρονικά οι περισσότερες ανθρωποκτονίες έχουν ως αιτία την αδυναμία ανδρών να αποδεχθούν την απόρριψη από τις γυναίκες τους. Εκεί να εστιάσουμε…
