Panem et circenses ήταν ένα σύνθημα που είχαν ρίξει στην αγορά οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες για να ασκούν ανενόχλητοι, από πιθανές λαϊκές αντιδράσεις, στάσεις και εξεγέρσεις, τις υπερεξουσίες τους. Δωρεάν σίτο, άρτο δηλαδή, και εντυπωσιακά θεάματα.
Μονομάχοι και θηριομαχίες, παραστάσεις και επιδείξεις σαγήνευαν τη μαζοψυχή και τη συντόνιζαν με τους ρυθμούς των συμφερόντων των πραγματικά ισχυρών.
Η συγκέντρωση του συλλογικού ενδιαφέροντος σε ζητήματα άσχετα και συχνά εχθρικά με την πνευματική εξύψωση της κοινότητας λειτουργούσε και συνεχίζει να λειτουργεί σχεδόν μαγικά. Οι πολλοί γίνονται κανένας. Η ισχύς τους αποδίδεται εθελουσίως στους ήδη δυνατούς.
Η συνταγή δεν έχει αλλάξει από τότε. Οι πολιτικές που ασκούνται δεν είναι μόνο ξένες προς τις ανάγκες των πολιτών. Ο θρίαμβος της ολιγαρχίας είναι τέτοιος που αποκέντρωσε τα κέντρα λήψης των πολιτικών αποφάσεων από τις εθνικές εστίες. Στην εποχή μας έφτασε να θεωρείται από αναμενόμενο και φυσιολογικό έως επιβεβλημένο και ηθικά δέον να καθαρογράφεται μια απόφαση που ελήφθη από μη εκλεγμένα πρόσωπα στις Βρυξέλλες και να εφαρμόζεται αστραπιαία στην Ελλάδα. Το αντιμίσθιο στην πρωτοφανούς εκτάσεως μεταβίβαση πολιτικής ισχύος σε ξένα κέντρα είναι κάποια κονδύλια (ο ρωμαϊκός δωρεάν σίτος, δηλαδή), ψιχία των οποίων καταλήγουν στους Ελληνες, ενώ η μερίδα του λέοντος στους εγχώριους μεταπράτες της ξενοκρατίας. Μαζί με τον δωρεάν σίτο και άφθονα θεάματα. Με την αφθονία των θεαμάτων λιγοστεύει ο διαθέσιμος χρόνος ζωής.
Υπάρχει τρόπος να προσθέσουμε και πολύ και ποιοτικό βίο πριν την ημέρα του αναπόφευκτου. Μπορούμε, έτσι για αλλαγή, να ζήσουμε αυθεντικά πριν από την εκδημία μας. Ο πιο γρήγορος τρόπος για να το κατορθώσουμε αυτό είναι να απέχουμε από τα χρονοβόρα και χρηματοβόρα θεάματα – τουλάχιστον όσα δεν έχουν ταυτοτικό χαρακτήρα και δεν εξυπηρετούν την επιβίωση, την ανάδειξη και τη διάδοση της ελληνικής παράδοσης (όψεις του λαϊκού πολιτισμού, αρχαία τραγωδία, εθνικές και θρησκευτικές εορτές, μουσικές, τραγούδια και χοροί από διάφορες περιοχές της χώρας κ.ά).
Θα αλλάξουμε βαθιά και ουσιαστικά αν αποφύγουμε συνειδητά το χασομέρι – από τα περιφερόμενα θεατρικά μπουλούκια μέχρι τις συναυλίες κι από τα νυχτέρια στα κλαμπ μέχρι τις εικονικές βόλτες στο αχανές διαδίκτυο. Οποιος αποφασίσει να απέχει και το κατορθώσει, μια και αυτός ο τρόπος ζωής έχει καταστεί τοξικά εθιστικός, θα διαπιστώσει την επιμήκυνση του εικοσιτετραώρου. Θα αποκτήσει χρόνο που ήδη είχε αλλά τον εκχωρούσε στους άρχοντες του απατηλού κόσμου των εντυπώσεων.
Στις μέρες μας η επικράτηση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι ολοκληρωτική. Συνέπειά της, ο εκδημοκρατισμός των «ενημερωτικών» και «ψυχαγωγικών» μέσων. Κάθε χρήστης καθίσταται παραγωγός περιεχομένου. Και το περιεχόμενο κατέληξε να περιέχει τον άνθρωπο. Τον έχει εγκιβωτίσει στο τίποτα. Απειρες οι ώρες που περνάει ο μαζάνθρωπος της μετανεωτερικότητας χάσκοντας μπροστά από φωτισμένες μικρές και μεγάλες οθόνες, που προβάλλουν θεάματα σαν εκείνα του θεάτρου σκιών του πλατωνικού σπηλαίου. Το ψηφιακό στομάχι καταπίνει λαίμαργα τον χρόνο μας κι εμείς γίναμε εργαλεία άυλων… μέσων! Και τα αποτελέσματα είναι χειροπιαστά.
Το θέαμα των καιρών μας είναι λίγο κι υπερβολικό, βραχύ αλλά ξέχειλο και πλαδαρό, χαμηλόθωρο, αποσπασματικό, με διατύπωση συνθηματολογική, με φωνασκία και πλεονάζουσα ασχήμια, βιαστικό και βεβιασμένο. Φαντάζει και ηχεί κατασκευασμένο, δεν μπορεί να κρύψει τις ευτελείς σκοπιμότητες, την έλλειψη παιδείας και ευγενών κινήτρων. Αντιληπτή η απουσία της έμπνευσης, της ένθεης μανίας από τη δημοφιλή φτήνια που πλημμυρίζει το δημόσιο χώρο, τον ψηφιακό αλλά και τον υλικό. Καμία σχέση δεν έχει με τη μίμηση πράξεως σπουδαίας και τελείας, που αποδίδει στην τραγωδία ο Αριστοτέλης.
Εστω και ελάχιστα να ανοίξεις τον τηλεοπτικό δέκτη, να παρακολουθήσεις μια σειρά ή «σύγχρονη» παράσταση με τους ηθοποιούς να ταλανίζονται να υποδυθούν νευρόσπαστους ρόλους, να παρευρεθείς σε μια ντισκολαϊκοσκυλάδικη ή «έντεχνη» ή… ροκ (της συμφοράς) μουσική φιέστα, να δεις ένα μοντέρνο πολιτισμικό «δρώμενο», θα καταλάβεις ότι έγινες μάρτυρας του αύτανδρου ναυαγίου του αποκαλούμενου «καλλιτεχνικού» χώρου.
Το καθεστώς αφελληνισμού που έχει σαρώσει την επικράτεια δεν στηρίζεται τόσο στις «λόγχες» των Σωμάτων Ασφαλείας. Αυτά επανδρώνουν την τελευταία γραμμή άμυνάς του σε περίπτωση δυναμικής εκδήλωσης της κοινωνικής δυσφορίας. Οι εμπροσθοφυλακές του συστήματος εξουσίας, που μεριμνούν για τη διαιώνιση και την ενδυνάμωσή του είναι ο αποκαλούμενος «πνευματικός – καλλιτεχνικός χώρος» και η φοροεισπρακτική μηχανή.
Από τη μία, η Εφορία, που δημεύει σταδιακά τους υλικούς πόρους, κινητά και ακίνητα των Ελλήνων. Από την άλλη, οι υπερπροβεβλημένοι βάρδοι της παρακμής, οι διάσημοι αρλεκίνοι της σκηνής και του πάλκου, οι δοκησίσοφοι «διανοούμενοι» που μυρηκάζουν μηδενιστικό και ανθελληνικό αφιόνι, οι καμποτίνοι που ασχημονούν στο διαδίκτυο, οι κινούντες τα νήματα στην όζουσα από την αποφορά της σήψης νοόσφαιρα. Ετσι, συντίθεται η τρέχουσα εικόνα της κοινωνικής, πολιτισμικής και δημογραφικής κατάρρευσης του Ελληνισμού.
Αν υπολογίσει κάποιος τον χρόνο, την ενέργεια και τους πόρους που δαπανά ο πολίτης για να χάσκει τα είδωλα που προβάλλονται μπροστά του, θα εκπλαγεί. Καθένας από εμάς ζει ελάχιστα στον πραγματικό, χειροπιαστό κόσμο με τον εαυτό του και την οικογένειά του. Το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας αλλά και της νύχτας παίζει τον ρόλο θεατή του θεάτρου σκιών του συστήματος. Ζει μέσα σε εικονικές πραγματικότητες που κατασκευάζουν τα παράσιτα, που τον αφαιμάσσουν από τις υλικές και πνευματικές δυνάμεις του.
Είναι επιτακτική η ανάγκη της απόδρασης από αυτό τον θανατηφόρο ιστό, από τα δεσμά με τα οποία μόνοι μας αλυσοδεθήκαμε. Ούτε ένα σεντ ούτε ένα λεπτό της ώρας στα θεάματα που μας «σερβίρει» το σύστημα. Ούτε μια λέξη στις συζητήσεις μας γι’ αυτό. Ούτε ένα βλέμμα προς τη μεριά τους. Ζουν με τη δική μας άδεια και τις δικές μας δυνάμεις. Θα είναι στα αλήθεια τεράστια και απόλυτα δυσάρεστη η έκπληξη του παρασιτικού συστήματος να μην μπορεί να πείσει τα θύματά του, τους ξενιστές του, να προσφέρουν αφειδώς τη ζωή τους την ίδια για να το υπηρετούν.
Αδεια θέατρα, άδειες κερκίδες γηπέδων, κλειστές τηλεοράσεις και ανενεργές οθόνες φορητών τηλεφώνων είναι μια ουσιαστική και δραστική απάντηση στις προκλήσεις της νοημοσύνης μας, που εδώ και χρόνια μένουν αναπάντητες. Και να γεμίσουν οι πλατείες με ανθρώπους που έρχονται σε άμεση επαφή, οι χώροι αθλητισμού, οι βιβλιοθήκες. Κι αντί για χάσιμο χρόνου με τις ζωές των άλλων ο καθένας να μεριμνά για να βελτιώσει τη δική του.
Ετσι θα αρχίσει η διαδικασία που, τελικά, θα μας ελευθερώσει.
