O χουλιγκανισμός αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά φαινόμενα του σύγχρονου αθλητισμού. Παρότι τα γήπεδα προορίζονται (και πρέπει) να είναι χώροι χαράς, ενότητας και υγιούς άμιλλας, συχνά μετατρέπονται σε πεδίο βίας, καταστροφής και παράλογων εκρήξεων οργής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόσφατο περιστατικό στη Φινλανδία, όπου οπαδοί έφτασαν στο σημείο να βάλουν φωτιά στο ίδιο τους το γήπεδο μετά τον υποβιβασμό της ομάδας τους.
Η κίνηση αυτή δεν δείχνει απλώς αγανάκτηση. Αποκαλύπτει την ακραία, σχεδόν παρανοϊκή ταύτιση ορισμένων ανθρώπων με το σύμβολο που αντιπροσωπεύει η αγαπημένη τους ομάδα. Το γήπεδο, ένας χώρος που θα έπρεπε να αποτελεί καταφύγιο συναισθημάτων και συλλογικότητας, μετατρέπεται σε πεδίο μάχης όταν η οπαδική ταυτότητα χάνει την έννοιά της. Οι χούλιγκαν δεν αντιλαμβάνονται τον σύλλογο ως κοινωνικό θεσμό αλλά ως προέκταση του εαυτού τους.
Eτσι, κάθε αποτυχία βιώνεται ως προσωπική προσβολή, κάθε ήττα ως πλήγμα στην «τιμή» τους. Η απόφαση να καταστρέψουν την περιουσία της ίδιας τους της ομάδας δείχνει πόσο η λογική μπορεί να καταρρεύσει υπό το βάρος της οπαδικής εμμονής. Πίσω από το φαινόμενο του χουλιγκανισμού κρύβονται βαθύτερα κοινωνικά αίτια. Η ανάγκη για «ταυτότητα», για ένταξη σε μια ομάδα, για αίσθηση δύναμης ή και για εκτόνωση συσσωρευμένης οργής δημιουργεί εύφορο έδαφος για την ανάπτυξη ακραίων συμπεριφορών. Η ομάδα γίνεται σημαία, το γήπεδο έδαφος «ιδιοκτησίας» και οι αντίπαλοι, πραγματικοί ή φαντασιακοί, μετατρέπονται σε εχθρούς. Μέσα σε αυτή την ψυχολογική δίνη, ακόμη και οι πιο ακραίες πράξεις είναι για τους φανατικούς «φυσιολογικές».
Το περιστατικό της Φινλανδίας είναι μια ηχηρή υπενθύμιση ότι ο χουλιγκανισμός δεν γνωρίζει σύνορα. Δεν αφορά συγκεκριμένες χώρες ή πολιτισμούς. Είναι ένα πρόβλημα που γεννιέται εκεί όπου η οπαδική ταύτιση υπερβαίνει το μέτρο. Η λύση δεν είναι απλή και δεν περιορίζεται στην όποια καταστολή. Απαιτεί παιδεία, διάλογο, ενίσχυση της υγιούς φιλαθλητικής κουλτούρας και ενεργό συμμετοχή των ίδιων των συλλόγων. Η πρόκληση για τις κοινωνίες μας είναι να περιφρουρήσουμε τους αθλητικούς χώρους όχι μόνο από τη βία, αλλά και από την παράνοια που τη γεννά. Και, φυσικά, μακριά από «προέδρους», «μεγαλομετόχους», «παράγοντες» και «οργανωμένους»…
Η Ακίς
