➜ Μια μέρα σαν τη χθεσινή πριν από 83 χρόνια, στις 5 Μαρτίου 1943, ο αγωνιζόμενος λαός της Αθήνας έδινε στους δρόμους της πρωτεύουσας μία από τις ηρωικότερες μάχες ενάντια στους ναζί κατακτητές, που σκόπευαν να επιστρατεύσουν Έλληνες εργάτες για τα εργοστάσιά τους στη Γερμανία.
- Του Γιώργου Χατζηδημητρίου
➜ Ο μεγάλος αντιφασιστικός αγώνας των λαών μαινόταν σε όλα τα μέτωπα, η αυγή όμως άρχιζε δειλά να ροδοχαράζει. Μόλις τον προηγούμενο μήνα η ναζιστική ορμή είχε τσακιστεί στο Στάλινγκραντ με τη συνθηκολόγηση της 6ης γερμανικής στρατιάς, έπειτα από μια τιτάνια μάχη που κράτησε μήνες και κόστισε 2.000.000 νεκρούς και τραυματίες.
➜ Στην Ελλάδα η ανατίναξη στον Γοργοπόταμο αντήχησε σε όλη τη χώρα και ήδη από τις πρώτες ημέρες του Μαρτίου πολλές περιοχές ξεσηκώνονταν άφοβα ενάντια στον κατακτητή και στο κατοχικό κράτος. Η Αθήνα έβραζε. Στις 23 Φεβρουαρίου μία νέα οργάνωση Αντίστασης, η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νεολαίας (ΕΠΟΝ), πυρπολούσε τα όνειρα των φλογερών νιάτων της πατρίδας για ελευθερία.
➜ Και στις 28 η πόλη συγκλονίστηκε συθέμελα στην κηδεία του εθνικού ποιητή Κωστή Παλαμά, που μετατράπηκε από το ηλεκτρισμένο πλήθος σε πάνδημη καταδίκη της τυραννίας, όταν ο υψιπετής Σικελιανός με βαριά και υποβλητική φωνή, σαν εγερτήριο σάλπισμα μες στην καταχνιά, απήγγειλε «Σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα»!
➜ Η τροπή του πολέμου υποχρέωνε το Βερολίνο να εντείνει τη ληστρική εκμετάλλευση των φυσικών πόρων για να αυξήσει τη βιομηχανική παραγωγή κι αυτό απαιτούσε εργατικά χέρια. «Ο γερμανικός λαός δίνει το αίμα του. Η άλλη Ευρώπη ας δώσει την εργασία» ωρυόταν ο Γκέμπελς.
➜ Εφτασε μάλιστα να δηλώνει… κολακευτικά: «Ο αρχηγός του Τρίτου Ράιχ, εκτιμών τη γενναιότητα του Ελληνικού Λαού, την οποίαν επέδειξεν εις το πεδίον της μάχης, επιθυμεί να έχει τούτον συμπαραστάτην εις την ιστορικήν πορείαν, την οποίαν εχάραξε, διά την δημιουργίαν ενός νέου κόσμου και ζητεί προς τούτο τη βοήθειά του, η οποία πρέπει να εκδηλωθεί κατά τρόπον ενεργητικόν και θετικόν».
➜ Χωρίς χρονοτριβή, οι χιτλερικοί το βράδυ της 22ας Φεβρουαρίου 1943 στέλνουν στο Εθνικό Τυπογραφείο για δημοσίευση το διάταγμα που επέβαλλε την πολιτική επιστράτευση των Ελλήνων ηλικίας 16 έως 45 ετών, για το οποίο ενημερώθηκε αυθωρεί από τους τυπογράφους η ΕΑΜική ηγεσία. Παραμονή της 5ης Μαρτίου, πρώτη φορά, λένε, βγήκαν τόσα συνεργεία όπως εκείνο το βράδυ που γέμισαν την Αθήνα συνθήματα, «κάτω η επιστράτευση – ΕΑΜ», «Κανένας Ελληνας στη Γερμανία», «Ψωμί, Δουλειά, Ελευθερία». Τα παράνομα τυπογραφεία δούλευαν ασταμάτητα -τότε επινοήθηκαν και τα περίφημα Χωνιά- και την επομένη η γενική πολιτική απεργία ήταν καθολική.
➜ Ολα πάγωσαν. Εργάτες, υπάλληλοι, βιοτέχνες, έμποροι, όλοι απεργούν, παντού κατεβασμένα ρολά και τότε άρχισε να ξεχύνεται στο κέντρο της Αθήνας ο λαϊκός χείμαρρος των συνοικιών. Πρώτη φορά τόσο πυκνές λαϊκές μάζες, πάνω από 200.000, κατέβηκαν στο πεζοδρόμιο αποφασισμένοι να ακυρώσουν τα κατοχικά σχέδια ή να πεθάνουν.
➜ Συγκρούσεις άγριες ξέσπασαν κατά μήκος της Πανεπιστημίου, μπροστά στη Βιβλιοθήκη και τη Στοά Πεσμαζόγλου, στην Ομόνοια, στην Πατησίων και Στουρνάρα και στο υπουργείο Εργασίας, όπου έπειτα από συνεχείς αιματηρές εφόδους οι διαδηλωτές κατέλαβαν το κτίριο, πέταξαν από τα παράθυρα το Αρχείο και καταστάσεις επιστράτευσης, έβαλαν φωτιά και τις κάψανε.
➜ Οι Γερμανοί, ταπεινωμένοι, ανακοίνωσαν την ακύρωση του σχεδίου. Η παλλαϊκή εξέγερση, μοναδική διεθνώς, έσωσε τα παιδιά της Ελλάδας από τα γερμανικά κάτεργα δείχνοντας τον δρόμο του αγώνα στους λαούς της κατεχόμενης Ευρώπης!
Από τη στήλη «Σχοινί κορδόνι» της «δημοκρατίας»
