Στα χέρια της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση πέρασε το πλούσιο αρχείο του μεγάλου μας Αλεξανδρινού ποιητή Κ. Π. Καβάφη, σε μια προσπάθεια να αποτελέσει σημείο αναφοράς και ανοιχτής πρόσβασης για το ευρύ κοινό. Μάλιστα, η ανακοίνωση της απόκτησής του έρχεται σε μια δύσκολη για τη χώρα μας περίοδο και αποτελεί, όπως τονίζουν και οι άνθρωποι της Στέγης, μια κίνηση μεγάλης εθνικής σημασίας.
Στην κατοχή του Ιδρύματος Ωνάση περνά όλο το αρχείο του ποιητή, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο κλειστό σύνολο τεκμηρίων για τον βίο αλλά και το έργο του και περιλαμβάνει επιπλέον έντυπο και ψηφιοποιημένο υλικό, καθώς και ιστότοπους. Εως και σήμερα, διαχειρίστριά του υπήρξε η αστική μη κερδοσκοπική εταιρία «Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού», με διευθυντή τον φιλόλογο και κληρονόμο του πλούσιου αρχείου Μανόλη Σαββίδη. Χαρακτηριστικό μάλιστα είναι ότι το 2009 είχε ανακοινωθεί η δημιουργία του Μουσείου Καβάφη στην Πλάκα, στην περίφημη οικία Κωλέττη, σχέδιο το οποίο δυστυχώς έμεινε μόνο στα χαρτιά.
«Το Ιδρυμα Ωνάση απέκτησε ένα πολύτιμο αρχείο, το οποίο διεκδικούν πολλοί» τόνισε στη «δημοκρατία» η διευθύντρια επικοινωνίας και marketing της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών κυρία Αφροδίτη Παναγιωτάκου. «Πέρασε σε ελληνικά χέρια, διασφαλίζοντας έτσι το γεγονός πως δεν πρόκειται να πουληθεί ποτέ».
Το αρχείο, το οποίο αποτελεί μοναδική περίπτωση στα ελληνικά γράμματα, περιλαμβάνει ανυπολόγιστης αξίας χειρόγραφα, καθώς και προσωπικά αντικείμενα του κορυφαίου Ελληνα ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη. Σε αυτό θα βρει κανείς ποιήματα (πρωτότυπα, μεταφράσεις, σχόλια σε ποιήματα), λογοτεχνικά, επιστολές, προσωπικά ημερολόγια, τεύχη από το αρχείο της «Αλεξανδρινής Τέχνης» (περιοδικό που εξέδιδε ο ποιητής), όπως και διάφορα άλλα κείμενα, απολύτως σχετικά με τον Καβάφη, τα οποία προέρχονται από το αρχείο του κληρονόμου του Σεγκόπουλου, καθώς και της συζύγου του Ρίκας Σεγκοπούλου. Η τελευταία, μάλιστα, υπήρξε και επιμελήτρια του αρχείου.
Ετσι, το κοινό θα μπορεί σε λίγους μήνες να θαυμάζει από κοντά τα προσωπικά αντικείμενα και χειρόγραφα του Αλεξανδρινού ποιητή σε μια μόνιμη έκθεση με εναλλασσόμενο περιεχόμενο.
Υπόσχεση του Ιδρύματος είναι ότι το 2013, το οποίο έχει ανακηρυχθεί «έτος Καβάφη», η Στέγη θα πραγματοποιήσει σειρά δράσεων αλλά και εκπαιδευτικών προγραμμάτων για όλες τις ηλικίες, τιμώντας με αυτόν τον τρόπο το έργο του αλλά και υπογραμμίζοντας τη διεθνή του εμβέλεια, φιλοσοφική και ποιητική. «Ετοιμάζουμε ποικίλες δραστηριότητες που θα σχετίζονται με το αρχείο, δίνοντας την ευκαιρία στον κόσμο να γνωρίσει το πολυδιάστατο έργο του» σημείωσε η κυρία Παναγιωτάκου.
Η οργάνωση του υλικού
Το πλούσιο αρχείο οργανώθηκε και ταξινομήθηκε με ιδιαίτερη επιμέλεια από τον ίδιο τον Καβάφη, αφού με αυτόν τον τρόπο ήθελε να διασφαλίσει τη μελλοντική έρευνα του έργου αλλά και την επαφή του αρχείου με τον υπόλοιπο κόσμο. Το 1963, 20 χρόνια μετά τον θάνατο του ποιητή, ο κληρονόμος του ο Αλέκος Σεγκόπουλος εμπιστεύτηκε την επιμέλεια και την έκδοση όλου του αρχείου στον καβαφιστή καθηγητή Γεώργιο Π. Σαββίδη.
Εκείνος επιμελήθηκε με υποδειγματικό τρόπο την έκδοση των «Ανέκδοτων» ποιημάτων το 1968, ενώ στη συνέχεια έδωσε την ευκαιρία σε πολλούς φιλολόγους να δημοσιεύσουν ανέκδοτο υλικό, με αποκορύφωμα την έκδοση των «Ατελών» ποιημάτων του Καβάφη από την Ιταλίδα νεοελληνίστρια Ρενάτα Λαβανίνι το 1994.
Το 1995, μετά τον θάνατο του Σαββίδη, το αρχείο περιήλθε στην κυριότητα του γιου του Μανόλη, ο οποίος το ενέταξε στο υλικό του «Σπουδαστηρίου Νέου Ελληνισμού» και το διαχειρίστηκε με τη βοήθεια των φιλολόγων Νταιάνα Χας, Ρενάτα Λαβανίνι και Μιχάλη Πιερή. Χάρη σε αυτόν, εκδόθηκε ο πρώτος τόμος των «Πεζών» του Κ. Π. Καβάφη από τον Πιερή και της «Βιβλιοθήκης Κ. Π. Καβάφη» το 2003.
Γιώτα Βαζούρα
