Μια λανθασμένη «οικονομική συνταγογράφηση» αποδεικνύεται ότι βρίσκεται πίσω από τη βαριά παθολογία των PIGS και, κυρίως, της Ελλάδας και της Πορτογαλίας, η οποία μεταφράστηκε λίγο μετά σε κατάθλιψη, αυτοχειρίες, τρομοκρατικές ενέργειες, μαζική ανεργία και έξαρση της βίας. Οι καταστροφικές συνέπειες στις ζωές των μεσογειακών λαών που ακολούθησαν μετά την «ακατάλληλη οικονομική αγωγή» με το «ληγμένο φάρμακο-πολλαπλασιαστή» ήταν αναπόφευκτες.
Η θεραπεία αποδείχτηκε χειρότερη από την ασθένεια – διαπίστωση υπογεγραμμένη πλέον από τον ίδιο τον Ολιβιέ Μπλανσάρ, διευθυντή του ερευνητικού τμήματος του ΔΝΤ, και τον Ντανιέλ Λέιγ και δημοσιοποιημένη από το γαλλικό αποκαλυπτικό περιοδικό «Marianne» με τίτλο «Το απίστευτο λάθος των ειδημόνων του ΔΝΤ».
Ο διακεκριμένος οικονομολόγος με βιογραφικό είκοσι σελίδων και αξιοζήλευτη καριέρα στο Χάρβαρντ ομολόγησε το «έγκλημα». Εδωσε στη δημοσιότητα μια μελέτη 43 σελίδων με τίτλο «Τα λάθη των προγνωστικών ανάπτυξης και οι δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές», στην οποία ομολογεί ότι το ΔΝΤ έκανε σοβαρό λάθος στους υπολογισμούς του. Για την ακρίβεια, σημειώνει ότι οι επιπτώσεις του προγράμματος στην ανάπτυξη δεν εκτιμήθηκαν σωστά εξαιτίας εσφαλμένου συντελεστή-πολλαπλασιαστή. Παρόλο που οι εικόνες στους δρόμους της Αθήνας και της Λισαβόνας ήταν περισσότερο από εύγλωττες…
Στην ομολογία του παραδέχεται ότι υποτίμησε τις ολέθριες συνέπειες της θεραπείας της λιτότητας. «Ηταν απλώς ένας λάθος υπολογισμός» αναφέρει. Μονάχα που οι λαοί, και κυρίως ο λαός της Ελλάδας, πλήρωσαν τον «λογαριασμό», όπως σχολιάζει το περιοδικό «Marianne», το οποίο δεν εστιάζει μόνο στο «οικονομικό λάθος» αλλά στην «επανάληψη του σφάλματος» και στον τσαρλατανισμό των «απατεώνων-υποστηρικτών της λιτότητας», οι οποίοι συνεχίζουν να κάνουν ότι δεν βλέπουν και εξακολουθούν να υποτιμούν τις αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη. Τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στο Βερολίνο. Συνέπεια; Συνέχισαν να πιέζουν τις κυβερνήσεις του ευρωπαϊκού Νότου για μειώσεις μισθών και συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων και άλλα σκληρά μέτρα, με αποτέλεσμα την εξαθλίωση των πολιτών, την εκτίναξη της ανεργίας και απειράριθμες πτωχεύσεις.
Ο κορυφαίος οικονομολόγος, του οποίου το όνομα έχει προταθεί για βραβείο Νόμπελ, χρειάστηκε αναμφίβολα πολύ θάρρος για να μπορέσει να προβεί σε αυτήν την ομολογία. «Πίσω από την ομολογία των ειδικών του ΔΝΤ βρίσκονται οι υποτιθέμενες αλάνθαστες φιλελεύθερες αρχές» σημειώνει το σχετικό άρθρο με δεικτική διάθεση. Και δεν έχει άδικο, δεδομένου ότι τα σφάλματα είναι ανθρώπινα. Απάνθρωπη όμως είναι η διαιώνισή τους.
Ληγμένα δεδομένα
Πώς προέκυψε αυτό το λάθος που προκάλεσε τουλάχιστον τη δυσθυμία των αλλοτινών εύθυμων; Η χρήση «ληγμένων δεδομένων». Με άλλα λόγια; Οι «εξπέρ» των προβλέψεων είχαν διαπιστώσει ότι η μείωση κατά 1% στις δημόσιες δαπάνες ή κατά 1% επιπλέον έσοδα από τη φορολογία, οδηγούσαν, κατά μέσον όρο, σε 0,5% μείωση της ανάπτυξης στις προηγμένες χώρες. Βάσει αυτών των στοιχείων διαμόρφωσαν τον πολλαπλασιαστή 0,5, τον οποίο και χρησιμοποίησαν στις προκαταρκτικές εργασίες τους για τα προγράμματα που επιβλήθηκαν σε Ελλάδα και Πορτογαλία.
Μονάχα που αυτό ίσχυε για την περίοδο μεταξύ του 1970 και του 2007 και όχι για μια περίοδο κρίσης όπως εκείνη που ακολούθησε μετά το 2008 και μετασχημάτισε τις καταναλωτικές συμπεριφορές εξαιτίας της ανασφάλειας. Συμπέρασμα; Το οικονομικό λάθος του ΔΝΤ ήταν προϊόν υποτίμησης της ανθρώπινης ψυχολογίας.
Το πιο ανησυχητικό ωστόσο είναι ότι η παραπάνω καθοριστικής σημασίας πληροφορία για την ανάπτυξη τόσων κρατών είχε συμπεριληφθεί στο «Πανόραμα της Παγκόσμιας Οικονομίας», που δημοσίευσε το ΔΝΤ τον περασμένο Οκτώβριο. Εκεί, με μικροσκοπικά γράμματα που υποτιμούσαν το μέγεθος της πληροφορίας, είχε αναφερθεί ότι «τα δεδομένα αυτά ίσχυαν πριν από την κρίση και την ανασφάλεια που έφερε σε αυτές τις χώρες επηρεάζοντας τη συμπεριφορά των καταναλωτών». Ούτε όμως τότε «εκτιμήθηκε σωστά» το λάθος, ώστε να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα… Οπως και τώρα δεν μοιάζει να πείθεται εύκολα για το αυτονόητο η Κομισιόν και η ΕΚΤ.
Επιμένουν στο εσφαλμένο μοντέλο
«Ο πολλαπλασιαστής δεν είναι κάτι που πέφτει εξ ουρανού. Μεταβάλλεται ανάλογα με τις συγκυρίες: εξαρτάται από το σημείο του οικονομικού κύκλου στο οποίο βρισκόμαστε πάνω ή κάτω, από την πολιτική των γειτονικών χωρών, από το εάν μπορούμε να κάνουμε υποτίμηση στο νόμισμά μας. Μόνο συνυπολογίζοντας όλα αυτά τα στοιχεία μπορούμε να εκτιμήσουμε τις συνέπειες μιας θεραπείας λιτότητας και όχι εφαρμόζοντας έναν πολλαπλασιαστή επειδή λειτούργησε παλαιότερα, όταν η ανάπτυξη ήταν στο ραντεβού» αναλύει ο Ερίκ Εγέρ, οικονομολόγος στο Γαλλικό Παρατηρητήριο Οικονομικών Συγκυριών (OFCE).
Τελικά αρκεί ένα αριθμητικό λάθος για να καταστρέψει τις ζωές τόσων εκατομμυρίων ανθρώπων; Η αποκάλυψή του τέσσερα χρόνια μετά το ξέσπασμα της κρίσης μάλλον αποδεικνύει ότι φταίει η συγκάλυψη του σφάλματος. Και η επίμονη χρήση του λάθος εργαλείου. «Αν το μοναδικό σας εργαλείο είναι σφυρί, όλα μοιάζουν με ένα καρφί», όπως λέει και μια ιαπωνική παροιμία που «υπενθυμίζει» εύστοχα το «Marianne»…
Δήμητρα Αθανασοπούλου
