Καταποντισμένο μεγάλο οικοδόμημα, που ίσως αναφέρεται και από τον Παυσανία, αποκαλύπτεται σταδιακά στα Αμπελάκια
Από τη
Γιώτα Φλώρου
Ενα καταποντισμένο κτίριο, ίσως ένα από τα τελευταία αρχαία δημόσια οικοδομήματα κοντά στον λιμένα της Σαλαμίνας, που ενδεχομένως είδε και αναφέρει στην «Περιήγησή» του ο Παυσανίας τον 2ο αι. μ.Χ., αποκαλύπτεται σταδιακά στη Σαλαμίνα.
Οι ανακαλύψεις έγιναν κατά τη δεύτερη φάση της διεπιστημονικής υποβρύχιας έρευνας στις ανατολικές ακτές της Σαλαμίνας, στα Αμπελάκια, λιμένα της κλασικής πόλης της Σαλαμίνας, που βρισκόταν υπό τον έλεγχο του αθηναϊκού κράτους, και κύριο χώρο συγκέντρωσης του ενωμένου ελληνικού στόλου την παραμονή της ναυμαχίας του 480 π.Χ., καθώς επίσης και στα βόρεια και ανοικτά της χερσονήσου της Κυνόσουρας.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, σε μικρή απόσταση από τον νεότερο μώλο, μήκους 48 μ., ο οποίος ξεχωρίζει στη βόρεια πλευρά του όρμου του Αμπελακίου και είναι κατασκευασμένος πριν από το 1900 από αρχαίο οικοδομικό υλικό, «αποκαλύπτεται, καταποντισμένη σήμερα, σε βουρκώδες περιβάλλον, μεγάλη στιβαρή κατασκευή, από λιθόπλινθους, επιμελούς εμφάνισης, σε μήκος 13 μ. Πρόκειται, κατά πάσα πιθανότητα, για κρηπίδα (με εντοπισμένη ισχυρή θεμελίωση στο νότιο σκέλος της) κτιριακής κατασκευής δημόσιου χαρακτήρα».
«Η μορφή του κρηπιδώματος μαζί με τα άλλα αρχιτεκτονικά στοιχεία και τα κινητά ευρήματα, σε συνδυασμό με την εύρεση παλαιότερα (το 1882), σε άμεσα γειτονικό σημείο, μαρμάρινου βάθρου αγάλματος με αναθηματική επιγραφή, οδηγούν στην προκαταρκτική ερμηνεία του κτιρίου ως ναού ή στοάς, σε λειτουργία κατά την Υστερορωμαϊκή Εποχή, ιδρυμένου πιθανώς σε παλαιότερους, Υστεροκλασικούς-Ελληνιστικούς Χρόνους».
Στην περιοχή δε της Κυνόσουρας, οι συστηματικές θαλάσσιες γεωφυσικές έρευνες έδωσαν, μεταξύ άλλων, «πολύ μεγάλο όγκο ψηφιακών δεδομένων υψηλότατης ποιότητας, των οποίων η επεξεργασία αναμένεται να ρίξει φως στην παλαιογεωγραφική εξέλιξη της περιοχής και στον εντοπισμό στόχων αρχαιολογικής σημασίας». Η έρευνα πραγματοποιείται στο πλαίσιο τριετούς προγράμματος συνεργασίας (2016-2018), μεταξύ της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων (ΕΕΑ) του ΥΠΠΟΑ και του Ινστιτούτου Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών (ΙΕΝΑΕ), υπό τη διεύθυνση της δρος Αγγελικής Σίμωσι, προϊσταμένης της Εφορείας, και του Γιάννου Γ. Λώλου, καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και προέδρου του ινστιτούτου, με τη συμμετοχή του Εργαστηρίου Θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Πατρών, υπό τον καθηγητή Γιώργο Παπαθεοδώρου, με κύρια συνεργάτιδα την αναπληρώτρια καθηγήτρια Μαρία Γεραγά.
Θαμμένα στην άμμο
Σκοπός των θαλάσσιων γεωφυσικών ερευνών στον όρμο του Αμπελακίου, καθώς και βόρεια και ανατολικά της Κυνόσουρας, είναι να εντοπιστεί η ακτογραμμή της κλασικής περιόδου και να ανασυντεθεί η παράκτια παλαιογεωγραφία της περιοχής, αλλά και να εντοπιστούν στόχοι πιθανής αρχαιολογικής σημασίας που «αναπαύονται» στην επιφάνεια του πυθμένα ή βρίσκονται θαμμένοι κάτω από αυτόν.
