Σπάνια συλλογή από κιθάρες Ελλήνων οργανοποιών
Λαϊκές κιθάρες που κατασκεύασαν σπουδαίοι Ελληνες οργανοποιοί από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τη δεκαετία του 1970 συλλέγει ο Κωστής Μαντζιάρης, οδοντίατρος που ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη. Οι κιθάρες του δεν στολίζουν απλώς τους τοίχους του σπιτιού του, αλλά τις παραχωρεί σε μουσικούς διάφορων σχημάτων, καθώς διαθέτουν ένα ιδιαίτερο ηχόχρωμα, λόγω της κατασκευής και της παλαιότητάς τους.
«Οι κιθάρες πρέπει να παίζονται, δεν αποτελούν μουσειακό είδος» λέει ο συλλέκτης, ο οποίος ξεκίνησε τη συλλογή του θέλοντας να συμβάλει στη διάσωση της λαϊκής κιθάρας. Στην κατεύθυνση αυτή, τα όργανα που έχει στην κατοχή του, αφού τα αναπαλαιώσει, τα παραχωρεί σε εξειδικευμένους τεχνίτες για να αντιγράψουν τα καλούπια τους και να τα βελτιώσουν σε σύγχρονες κατασκευές.
Η συλλογή του κ. Μαντζιάρη απαριθμεί 30 κιθάρες Ελλήνων κατασκευαστών, με την παλαιότερη να χρονολογείται περίπου στο 1890 και τις νεότερες στη δεκαετία του 1970. «Πρόκειται για κιθάρες που χρησιμοποιήθηκαν σε ρεμπέτικα και λαϊκά τραγούδια, και έχουν πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που με τα χρόνια έχουν χαθεί. Κι αυτό» εξηγεί «γιατί εξυπηρετούσαν ανάγκες που δεν υπάρχουν πια σε έναν οργανοπαίκτη. Οι κατασκευαστές προσπαθούσαν τότε να φτιάξουν όργανα ιδιαίτερα, για να ανταποκριθούν χωρίς την ύπαρξη ρεύματος σε ορχήστρες μικρές, που δεν είχαν πιάνο ή μπάσο, άρα η κιθάρα έπρεπε να παίξει έναν πολύ πιο πλούσιο ρόλο από ό,τι παίζει σήμερα, και αυτή είναι η ιδιαιτερότητά τους».
Εκτός, όμως, από το πλούσιο ηχόχρωμα, οι λαϊκές κιθάρες ξεχώριζαν και για την εμφάνισή τους, αφού ήταν στολισμένες με ταρταρούγες και σεντέφια, αποκάλυπταν το αποτύπωμα του οργανοποιού, αλλά και του μουσικού που έκανε ειδική παραγγελία την αγαπημένη του κιθάρα.
«Επειδή, μάλιστα, κατασκευάζονταν από “φτωχά” υλικά, όπως ξύλο ελάτης ή καρυδιάς, απαιτούνταν άρτια τεχνική από τους οργανοποιούς για να επιτευχθεί καλό αποτέλεσμα. Η δε σημασία τους στην κοινωνική ζωή της εποχής αποτυπώνεται στα… κουρεία του Μεσοπολέμου, που είχαν όλα κρεμασμένα στον τοίχο μια κιθάρα για να παίζουν οι πελάτες, οι οποίοι μαζεύονταν στο κατάστημα» επισημαίνει ο κ. Μαντζιάρης.
