Είναι αναμφισβήτητο και προφανές πως δεν μπορούν να συνεχιστούν ούτε η διαρκής πρόκληση της Αγκυρας ούτε η αδιαφορία της Ελλάδας για τον κρίσιμο και ζωτικής σημασίας αυτόν χώρο
- Θεοφάνης Μαλκίδης
Αφού είχε προηγηθεί η Γενοκτονία και η προσφυγοποίηση του Θρακικού, του Ποντιακού και του Μικρασιατικού Ελληνισμού, ήρθε η συνθήκη ανακωχής των Μουδανιών, με την οποία ο Ελληνικός Στρατός διατάχθηκε να εκκενώσει όχι μόνο την Ιωνία, αλλά σε 15 ημέρες και την ανατολική Θράκη, εκεί όπου υπήρχαν μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις του και εύρωστο ελληνικό στοιχείο.
Η τριχοτόμηση της Θράκης επισφραγίστηκε στη Λωζάννη, όπου στις 30 Ιανουαρίου 1923 υπεγράφη (και) η ελληνοτουρκική σύμβαση και το πρωτόκολλο «περί ανταλλαγής των ελληνικών και τουρκικών πληθυσμών». Σύμφωνα με το πρώτο άρθρο του πρωτοκόλλου, γινόταν υποχρεωτική ανταλλαγή των χριστιανών Τούρκων υπηκόων με τους μουσουλμάνους ελληνικής υπηκοότητας. Εξαιρέθηκαν οι μουσουλμάνοι της Θράκης και οι Ελληνες της Κωνσταντινούπολης (πληθυσμός 390.000), καθώς και οι Ελληνες της Ιμβρου και της Τενέδου (πληθυσμός 12.000), οι οποίοι σήμερα, ύστερα από τα μέτρα της Τουρκίας, έχουν συρρικνωθεί.
Το ελληνοτουρκικό σύμφωνο φιλίας (1930) αποτέλεσε μια σημαντική τομή για τη Θράκη και δεν λειτούργησε μόνο οικονομικά εις βάρος των προσφύγων, αφού «η συντριπτική πλειονότητά τους είδε να χάνεται το ενδεχόμενο αποζημίωσης των περιουσιών τους», αλλά λειτούργησε ηθικά και πολιτικά σαν το πρώτο μέσο για την εξαφάνιση της μνήμης. Ως επισφράγισμα της πολιτικής «φιλίας» θα έλθει αμέσως μετά την υπογραφή του συμφώνου η πρόταση του Βενιζέλου για απονομή βραβείου Νόμπελ Ειρήνης στον Μουσταφά Κεμάλ!
Μεταπολεμικά, αφού έχει προηγηθεί η σκληρή κατοχή της Θράκης από τη Γερμανία και τη Βουλγαρία, η οποία, πραγματοποιώντας το παλιό της σχέδιο, ενσωμάτωσε την περιοχή στο βουλγαρικό κράτος, ακολουθεί η κοινή ένταξη της Ελλάδας και της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ το 1952.
Η Τουρκία, παρότι πλέον «σύμμαχος» και «εταίρος», συνέχισε τη δράση της που είχε ως στόχο τις μουσουλμανικές μειονότητες, παράλληλα με τις διώξεις εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης (κεφαλικός φόρος, πογκρόμ του 1955, απελάσεις 1964), της Ιμβρου και της Τενέδου (ίδρυση αγροτικών ανοιχτών φυλακών, απελάσεις), με πρωταρχικό σκοπό τον αφανισμό και τη δημιουργία μιας κατάστασης πίεσης στη Θράκη (παράλληλα με αυτή στην Κύπρο και στο Αιγαίο).
Στη Θράκη η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε τα ψυχροπολεμικά δεδομένα και απαίτησε (!) από την Ελλάδα να διδάσκονται οι Πομάκοι την τουρκική γλώσσα. Γεγονός που ενδιέφερε το ΝΑΤΟ, αφού προτιμούσε να δει να μαθαίνουν οι Πομάκοι και οι Ρωμά την τουρκική γλώσσα και να υφίστανται την τουρκική προπαγάνδα, άσχετα αν αυτό θα είχε αρνητικές συνέπειες στην Ελλάδα, παρά να τους δει να καταλήγουν στο αντίπαλο στρατόπεδο.
Οι τουρκικές πιέσεις θα συνεχιστούν στην Ελλάδα για τις μουσουλμανικές μειονότητες, ζητώντας την αλλαγή της ονομασίας το 1955 σε «τουρκική», πιέσεις οι οποίες εντείνονταν με την πάροδο του χρόνου. Κορύφωση της τουρκικής πολιτικής ήταν τα μορφωτικά πρωτόκολλα του 1951 και του 1968, που είχαν ως αποτέλεσμα την εισβολή της τουρκικής εθνικιστικής πολιτικής στη Θράκη και στον εκπαιδευτικό τομέα. Κύριος φορέας υλοποίησης της πολιτικής ήταν και παραμένει το τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής.
Ταυτόχρονα με την τουρκική εθνικιστική πολιτική, η Ελλάδα, αντί να υλοποιήσει ένα ειδικό σχέδιο για την περιοχή, που θα αντιμετώπιζε τους παραπάνω τουρκικούς στόχους, θα περιορίσει τη Θράκη ως χώρο ικανό να δεχτεί μόνο στρατιωτικά έργα και «ανεπιθύμητους δημόσιους υπαλλήλους και στρατιωτικούς». Το «θα σε στείλω στον Εβρο» ήταν ο πυρήνας της πολιτικής! Ο καθορισμός, όμως, του συγκεκριμένου ρόλου για τη Θράκη είχε τις επιπτώσεις του στην οικονομική, κοινωνική, δημογραφική ισορροπία, με τα επακόλουθα της ερήμωσης, της μετανάστευσης, της περιθωριοποίησης, της εγκατάλειψης.
Μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 γίνεται ακόμη πιο έντονη από την τουρκική πλευρά η αμφισβήτηση της Θράκης, η οποία κορυφώνεται με τις κινήσεις στις εθνικές, δημοτικές, περιφερειακές εκλογές, καθώς και για τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και με τη δημιουργία «ανεξάρτητων μειονοτικών συνδυασμών».
Παράλληλα, η Τουρκία υλοποιεί πολιτικές διεθνοποίησης του θέματος των μουσουλμανικών μειονοτήτων που συνεχίζει να τις ονομάζει «τουρκικές», ανακινεί συνέχεια θέμα παιδείας και θρησκευτικής ελευθερίας, δημιουργώντας εντάσεις, ενώ αναπτύσσει κινητικότητα για το θέμα των μουφτήδων της Ξάνθης και της Κομοτηνής, που έχει διορίσει το ελληνικό κράτος και δεν τους δέχεται η Τουρκία, ζητώντας εκλογή από τους μουσουλμάνους.
Η τουρκική πολιτική χρησιμοποίησε και συνεχίζει να χρησιμοποιεί μεθόδους που έχουν ως σκοπό τη συνένωση και τον εκτουρκισμό των μουσουλμανικών μειονοτήτων και αποβλέπει στη δημιουργία πολιτικών, οικονομικών, θρησκευτικών δεσμών, στην ουσία αλυτρωτικών και εύκολα ελεγχόμενων.
Είναι προφανές ότι η Τουρκία προσπαθεί να υπονομεύσει κάθε προσπάθεια διαφορετικότητας μέσα στους μουσουλμάνους, τρομοκρατώντας με κάθε τρόπο τις προσπάθειες των Πομάκων και των Ρομά για ανάκτηση της ταυτότητάς τους και απεμπλοκής από τους τουρκικούς μηχανισμούς. Μάλιστα, σε κάθε ευκαιρία γίνεται αναφορά από καθεστωτικούς παράγοντες από την Τουρκία, από τους ψευδομουφτήδες, στη μία και ενιαία μειονότητα, δηλαδή την «τουρκική», και στον αγώνα που πρέπει να συνεχιστεί ώστε «να γίνει η δυτική Θράκη τουρκική».
Η Θράκη είναι ανάμεσα σε Συμπληγάδες. Από τη μία πλευρά, δρα ένας ποικιλόμορφος τουρκικός εθνικισμός με εκατοντάδες παραμέτρους, που καθημερινώς επεκτείνει τη δραστηριότητά του, η τελευταία παράμετρος αφορά την οικονομία, τον «τουρισμό» και τις «επενδύσεις», προκαλώντας και δυναμιτίζοντας τόσο την ειρηνική συμβίωση όσο και την εθνική κυριαρχία.
Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα συνεχίζει να αγνοεί τη Θράκη και τα προβλήματά της, έχοντας μείνει στις άνευ περιεχομένου δηλώσεις για ανάπτυξη και τη φλυαρία περί «ενσωμάτωσης» ή «ένταξης» της μειονότητας στην ελλαδική κοινωνία, χωρίς να βλέπει τον επεκτατισμό της Τουρκίας και την καταπίεση Ελλήνων πολιτών. Είναι αναμφισβήτητο και προφανές πως δεν μπορούν να συνεχιστούν ούτε η τουρκική εθνικιστική πρόκληση ούτε η αδιαφορία της Ελλάδας για τον κρίσιμο και ζωτικής σημασίας χώρο της Θράκης.
