Ακόμα ένα παιδί σκοτώθηκε στην Καλλιθέα, με δράστη έναν ανήλικο, πριν από λίγες ημέρες. Ως αιτίες τέλεσης της πράξης προβάλλονται ο οπαδικός φανατισμός (αυτά που γενικόλογα αναφέρονται ως «οπαδικά κίνητρα»), αλλά και κάποιες προσωπικές διαφορές των συμμετεχόντων.
- Θεοχάρης Αποστόλου
Το ανωτέρω είναι ακόμα ένα επεισόδιο τυφλής βίας από ανήλικο δράστη, το οποίο έρχεται να προστεθεί στην αλυσίδα παρόμοιων τραγικών επεισοδίων που « εμβρόντητοι» ως κοινωνία παρακολουθούμε.
Ταυτόχρονα στις Σέρρες ένας ανήλικος καταδικαζόταν στη μέγιστη στον Ποινικό μας Κώδικα προβλεπόμενη ποινή, αυτή των 10 ετών σε περιορισμό σε ειδικό κατάστημα κράτησης.
Μην μπαίνοντας, ως μάχιμος δικηγόρος που ασχολείται με το Ποινικό Δίκαιο, στην ουσία των άνω περιστατικών, θα περιοριστώ σε ορισμένες επισημάνσεις των αιτιών των άνω επεισοδίων, προσπαθώντας να «προτείνω» ορισμένες λύσεις.
Αναζητώντας την αιτία της εμφάνισης του πολύπλοκου και πολυδιάστατου κοινωνικού φαινομένου της βίας ανηλίκων, υιοθετώ την άποψη ότι καμία προσωπική διαφορά ή κανένας φανατισμός δεν μπορεί να ωθήσει ένα ανήλικο παιδί να γίνει δολοφόνος.
Την ίδια στιγμή υπάρχει αύξηση της μεσαίας παραβατικότητας σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, ως για παράδειγμα η Γαλλία, όπου το 20% των δραστών μεσαίας παραβατικότητας είναι ανήλικοι.
Συνεπώς, η κύρια αιτία δεν μπορεί να είναι άλλη από το ότι τα ανήλικα παιδιά, σε μεγάλο βαθμό, δεν μετέχουν ουσιαστικά της παιδείας και είναι αποκομμένα από σημαντικούς κοινωνικούς θεσμούς, ως η οικογένεια, το σχολείο ή/και η Εκκλησία.
Τα άνω δε περιστατικά έχουν συνήθως κοινές αφορμές και εμφανίζουν, πάνω κάτω, πάντα ίδιο μοτίβο δράσης, το οποίο είναι συνήθως το εξής:
Ανήλικα παιδιά, προς επίδειξη δύναμης αλλά και παρασυρμένα από διάφορες αφορμές και όχι αιτίες, ως ο άκρατος φανατισμός (και οπαδικός), αλλά την τοξικότητα και την προπαγάνδα της εποχής μας, που απλέτως και αλόγιστα διακινείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στήνουν ενέδρα σε συνομηλίκους τους που δεν γνωρίζουν (ως στην περίπτωση του άτυχου Αλκη στη Θεσσαλονίκη) ή/και συμπλέκονται με άλλα ανήλικα άτομα για να λύσουν τις διαφορές που θεωρούν ότι έχουν ή που κάποιοι άλλοι τους οδήγησαν να πιστεύουν ότι έχουν παίζοντας τον ρόλο του καθοδηγητή και οξύνοντας στα μάτια άγουρων παιδιών που δεν έχουν κριτική αντίληψη, ετεροκαθοριζόμενες και στην ουσία ανύπαρκτες διαφορές.
Απόρροια των άνω δράσεών τους είναι δυστυχώς, ορισμένες φορές, ακόμα και ο θανάσιμος τραυματισμός παιδιών και η ταυτόχρονη καταστροφή της ζωής των δραστών.
Η βία ως επιβεβαίωση της δύναμης και ως μέσο επιβολής υπήρχε πάντα στην κοινωνία των ανηλίκων, που τα συναισθήματα ακόμη είναι άγουρα, τα ένστικτα και τα πάθη έντονα και οι χαρακτήρες αδιαμόρφωτοι.
Προφανώς λοιπόν πάντα υπήρχε ανταλλαγή χτυπημάτων, πυξ λαξ, σε αλάνες και πλατείες για την υπεράσπιση της «ανωτερότητας» μιας συνοικίας, για την «αγάπη» για μια αθλητική ομάδα ή έστω για τη διεκδίκηση μιας γυναίκας.
Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι δεν υπήρχε εγκληματική πρόθεση των συμμετεχόντων, μέχρι του σημείου ακόμα και πρόθεσης ή έστω αποδοχής της πρόκλησης θανάτου.
Πλέον όμως στην κοινωνία της αμάθειας, της αποδόμησης διαχρονικών θεσμών, ως τάχα μη προοδευτικών (κάτι που είναι διαχρονικό δεν μπορεί να μην είναι πάντα ουσιώδες), των κοινωνικών ανισοτήτων και της αρρυθμίας της κοινωνικής συνοχής, κατά την οποία μόνιμη επωδός είναι η τοξικότητα, ότε πολιτικοί ταγοί υβρίζονται σε δημόσια θέα, ενώ τα παιδιά μας δεν ξέρουν τι τους ξημερώνει η αυριανή, ενώ στο διαδίκτυο όλοι έχουν άποψη και καμιά αναστολή να την εκφράσουν, η αξία της ζωής για τα νέα παιδιά φθίνει ή εξαϋλώνεται στις συμπληγάδες των ανωτέρω.
Γιατί πάντα η συμπεριφορά των παιδιών μας θα είναι το είδωλο από τον «καθρέπτη» της δικής μας συμπεριφοράς.
Αυτές λοιπόν είναι κάποιες από τις αιτίες και τις αφορμές για τα τραγικά επεισόδια που παρακολουθούμε.
Η βασικότερη όμως αιτία είναι ότι εμείς η κοινωνία των ενηλίκων απλώς και μόνο παρακολουθούμε και σχολιάζουμε τα άνω επεισόδια και λησμονούμε ότι είμαστε πρότυπα με τη συμπεριφορά μας για τα παιδιά μας και υποχρεωμένοι να τους παράσχουμε μια καθημερινότητα οικονομικής ασφάλειας και μια ζωή με αναφορά στην πραγματική παιδεία και προσανατολισμό προς το αγαθό και όχι το πρόσκαιρο και το νοσηρό.
Και σε μεγάλο βαθμό αυτό δεν γίνεται.
Κλείνω με μια συγκλονιστική εικόνα από ένα γήπεδο, που αποτύπωσε ο τηλεοπτικός φακός (ενδεικτικό παράδειγμα της ποιότητας της διαπαιδαγώγησης στα παιδιά μας), όπου ένα μικρό παιδί έκανε άσεμνη χειρονομία στους παίκτες της αντίπαλης ομάδας, οι οποίοι στα δικά του άγουρα μάτια ήταν «εχθροί», μην κατανοώντας, γιατί κανείς δεν του το δίδαξε, ότι οι αθλητές που προβόκαρε απλώς βιοπορίζονται, πλουσιοπάροχα μάλιστα, από την άθλησή τους, ενώ οι ίδιοι με τους συναθλητές της ομάδας που υποστήριζε ο μικρός μας «φίλος» μπορεί τώρα να περνούν μαζί τις διακοπές τους και να κάνουν παρέα.
*Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο
