Σε ελεύθερη πτώση βρίσκονται οι γεννήσεις στη χώρα μας, καταγράφοντας μείωση της τάξης του 44% μέσα σε διάστημα σχεδόν δύο δεκαετιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), από τις 117.600 γεννήσεις ετησίως την περίοδο 2008-2009, η εκτίμηση για τη διετία 2025-2026 κάνει λόγο για μόλις 65.000, φέρνοντας την Ελλάδα στις πρώτες θέσεις των ευρωπαϊκών χωρών με τις μεγαλύτερες απώλειες.
Όπως εξηγεί ο διευθυντής του Ινστιτούτου και ομότιμος καθηγητής Δημογραφίας, Βύρωνας Κοτζαμάνης, η πτωτική αυτή τάση δεν είναι τωρινή, αλλά έχει τις ρίζες της στις αρχές της δεκαετίας του ’80, με εξαίρεση ένα μικρό «διάλειμμα» ανάκαμψης μεταξύ 2003 και 2009.
Τα δημογραφικά δεδομένα δείχνουν μια σαφή μετατόπιση της ηλικίας στην οποία οι γυναίκες αποφασίζουν να κάνουν παιδί. Η μέση ηλικία της μητέρας έχει πλέον σκαρφαλώσει στα 32,3 έτη, όταν το 2008-2009 βρισκόταν στα 30. Παράλληλα, οι γυναίκες κάτω των 30 ετών αποτελούν σήμερα μόλις το 30% των νέων μητέρων, ένα ποσοστό που το 1980 άγγιζε το εντυπωσιακό 78%.
Στον αντίποδα, οι γεννήσεις από γυναίκες άνω των 40 ετών έχουν υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας στο 11% από 4,5% πριν από είκοσι χρόνια. Αντίστοιχα, οι γυναίκες που γεννήθηκαν γύρω στο 1985 κάνουν πλέον λιγότερα από 1,5 παιδιά κατά μέσο όρο, συγκριτικά με τα δύο παιδιά ανά γυναίκα για όσες γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του ’50.
Την ίδια στιγμή, η δεξαμενή των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας στη χώρα συρρικνώνεται δραματικά. Μέσα σε 17 χρόνια, ο γυναικείος πληθυσμός ηλικίας μεταξύ 25 και 44 ετών μειώθηκε κατά 28%, δηλαδή περίπου κατά 480.000 άτομα. Το κενό αυτό αποδίδεται τόσο στο μαζικό κύμα φυγής στο εξωτερικό (brain drain) της προηγούμενης δεκαετίας, όσο και στην παλαιότερη μείωση των γεννήσεων.
Πέρα όμως από την απλή ανάγνωση των αριθμών, ο κ. Κοτζαμάνης επικεντρώνεται στο περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούνται να ζήσουν οι νεότερες γενιές. Η ραγδαία στεγαστική κρίση στα μεγάλα αστικά κέντρα, τα μειωμένα πραγματικά εισοδήματα και η εργασιακή επισφάλεια εντείνουν την αβεβαιότητα, αναγκάζοντας πολλά ζευγάρια είτε να αναβάλουν τη δημιουργία οικογένειας, είτε να προχωρούν στην απόκτηση λιγότερων παιδιών από όσα πραγματικά θα επιθυμούσαν.
