Θα επιτρέπεται στα κράτη-μέλη να ιδρύουν εκτός ευρωπαϊκών συνόρων «κόμβους επιστροφής», δηλαδή κέντρα απελάσεων για μετανάστες
Η Ευρωπαϊκή Ενωση υιοθετεί μια πιο αυστηρή μεταναστευτική πολιτική, εμπνευσμένη από τα περιοριστικά μοντέλα της Ιταλίας και της Δανίας, δίνοντας προτεραιότητα στην απλοποίηση και την επιτάχυνση των διαδικασιών απέλασης των παράτυπων μεταναστών.
- Παρίσι, Μαρία Δεναξά
Ενας από τους βασικούς αρχιτέκτονες αυτής της αλλαγής είναι ο Αυστριακός Μάγκνους Μπρούνερ, επίτροπος της Ε.Ε. για τις Εσωτερικές Υποθέσεις και τη Μετανάστευση. Πλέον η Ευρωπαϊκή Ενωση θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη να ιδρύουν εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων «κόμβους επιστροφής», δηλαδή κέντρα απελάσεων για μετανάστες των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί.
Εξουσιοδοτεί, επίσης, την απέλαση αυτών των ατόμων σε χώρες από τις οποίες δεν προέρχονται απαραίτητα, αλλά που οι ευρωπαϊκές αρχές θεωρούν πλέον «ασφαλείς», με την προϋπόθεση συμφωνίας με τη συγκεκριμένη χώρα. Επιτρέπει επίσης αυστηρότερες κυρώσεις για όσους αρνούνται να εγκαταλείψουν την Ευρώπη, με μεγαλύτερες περιόδους κράτησης, ακόμα και με ποινές φυλάκισης. Ταυτόχρονα, τα κράτη-μέλη καλούνται να δείξουν μεγαλύτερη αλληλεγγύη μέσω ενός μηχανισμού εθελοντικής βάσης που έχει τεθεί σε εφαρμογή και προβλέπει τη μετεγκατάσταση χιλιάδων αλλοδαπών ή οικονομική αποζημίωση για τις χώρες υποδοχής.
Τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες οι υπουργοί Εσωτερικών των «27» άναψαν το πρώτο πράσινο φως σε τρία κείμενα που παρουσιάστηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τώρα πρέπει να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Πρόκειται να βρεθεί μια ισορροπία μεταξύ της Δικαιοσύνης από τη μία και της αυστηρότητας από την άλλη. Είναι μια στροφή στη συνολική ευρωπαϊκή πολιτική. Τα ποσοστά της παράτυπης μετανάστευσης μειώνονται, κάτι που αποτελεί θετική είδηση, αλλά έλειπαν ορισμένα στοιχεία όπως η έννοια των “ασφαλών τρίτων χωρών”, την οποία υιοθετήσαμε σήμερα και που συμβάλει στη μείωση της πίεσης στα κράτη-μέλη» σχολίασε ο επίτροπος Μάγκνους Μπρούνερ. Ο Αυστριακός είναι ο αρχιτέκτονας αυτής της σκληρής πολιτικής, που είναι εμπνευσμένη από τις πολιτικές της Ιταλίας και της Δανίας.
Κατάλογος
Η Δανία, υπό την ηγεσία της πρωθυπουργού Μέτε Φρεντέρικσεν, που προέρχεται από τους σοσιαλδημοκράτες, εφαρμόζει μία από τις πιο περιοριστικές μεταναστευτικές πολιτικές στην Ευρώπη. Από το 2015 η σκανδιναβική μοναρχία έχει καταστήσει την προσωρινή προστασία κανόνα για τους πρόσφυγες, αντικαθιστώντας μια λογική «ενσωμάτωσης», με μια πολιτική προσανατολισμένη στην «επιστροφή» στη χώρα καταγωγής. Είναι το μοντέλο της Δανίας που άσκησε πιθανότατα τη μεγαλύτερη επιρροή στους Ευρωπαίους νομοθέτες, προωθώντας «μια προσέγγιση του ασύλου υπό όρους», σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους.
«Αλλά ο ευρωπαϊκός συμβιβασμός αντικατοπτρίζει και ορισμένες από τις βασικές προτεραιότητες της ιταλικής μεταναστευτικής πολιτικής, όπως η επιτάχυνση των επιστροφών ή κυρίως η δυνατότητα δημιουργίας κέντρων απέλασης εκτός Ε.Ε. Το ιταλικό μοντέλο συνέβαλε στη διαμόρφωση της πολιτικής εξωτερικής εκμετάλλευσης, την οποία θεωρεί παράδειγμα ακόμα και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν» υποστηρίζουν οι αξιωματούχοι. «Εχουμε αναμορφώσει πλήρως την έννοια των ασφαλών τρίτων χωρών» δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών Ματέο Πιαντεντόζι, ο οποίος χαιρέτισε το γεγονός ότι πλέον οι παράτυποι μετανάστες μπορούν να απελαύνονται όχι μόνο στη χώρα καταγωγής τους, αλλά και σε τρίτες χώρες που θεωρούνται ασφαλείς.
Οι υπουργοί που συνεδρίασαν στις Βρυξέλλες κατάρτισαν μάλιστα έναν κατάλογο τέτοιων χωρών όπου, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, πρέπει να γίνονται σεβαστοί οι διεθνείς κανόνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το Διεθνές Δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης. «Δεσμευόμαστε πλέον να θέσουμε σε λειτουργία ένα πραγματικά αποτελεσματικό ευρωπαϊκό σύστημα επιστροφών» πρόσθεσε ο Ματέο Πιαντεντόζι.
Η Ιταλία είναι ήδη έτοιμη για πιο γρήγορες απελάσεις: δεν περίμενε την Ευρώπη για να ανοίξει κέντρα κράτησης και επιστροφής εκτός ευρωπαϊκών συνόρων. Τον Οκτώβριο του 2024 η Ρώμη χρηματοδότησε και άνοιξε δύο δομές στην Αλβανία οι οποίες μπορούν να υποδεχτούν έως και 36.000 άτομα ετησίως. Ωστόσο, η πλήρης εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής θα εξαρτηθεί ιδιαίτερα από τη συνεργασία των τρίτων χωρών για τη φιλοξενία των κέντρων επιστροφής ή την απέλαση των μεταναστών.
Μάγκνους Μπρούνερ, ο μεσολαβητής
Η Αυστρία έχει γίνει βασικός εταίρος της Τζόρτζια Μελόνι στην προσπάθειά της να γίνει πιο αυστηρή η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική. Τον περασμένο Φεβρουάριο, κατά την επίσκεψή του στην Ιταλία, ο Μάγκνους Μπρούνερ επιβεβαίωσε ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός είναι «εξαιρετικά σημαντική εταίρος» για την Επιτροπή σε αυτά τα ζητήματα. Εμπνεόμενος από τα ιταλικά και δανικά μοντέλα, ο Μπρούνερ μεταρρύθμισε έτσι το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση, συνδυάζοντας ταχύτερη επιστροφή μεταναστών και μεγαλύτερη αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών.
