Της Νικολέττας Μπούκα για την εφημερίδα Θεσσαλονίκη
Τραγική είναι η κατάσταση του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Όπως επισημαίνει στην «Θ» ο ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής του ΑΠΘ, Αλέξης Μπένος, η αποψίλωση του ανθρώπινου δυναμικού και η συνεχής υποχρηματοδότηση έχουν οδηγήσει σε ρηγμάτωση του ΕΣΥ, που ουσιαστικά σημαίνει διάλυσή του. Παράλληλα τονίζει ότι για να αναστηθεί το ΕΣΥ, με μια σεμνή προσέγγιση, θα έπρεπε η πολιτεία να διαθέτει 2 δισ. ευρώ το χρόνο στις δημόσιες υπηρεσίες υγείας, δηλαδή όσο κοστίζει μία πολεμική φρεγάτα Belharra.
«Η κατάσταση είναι τραγική από το 2000. Με την κρίση όμως από το 2009 και μετά χειροτέρεψε. Πιο καταστροφική είναι η πολιτική που ασκείται σχετικά με το ανθρώπινο δυναμικό. Διότι υπάρχουν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία που είναι λίγοι, αφού νέοι δεν έρχονται. Η δουλειά είναι πολλή, άρα και οι λίγοι που υπάρχουν σιγά σιγά εξαντλούνται. Δεν αντέχουν άλλο εξαιτίας της υπερεργασίας. Επιπλέον δεν μπορούν να προσφέρουν όσο θα ήθελαν ούτε στους ειδικευόμενους αναφορικά με τα εκπαιδευτικά καθήκοντά τους», τονίζει ο κ. Μπένος και συμπληρώνει ότι «όλο αυτό δημιουργεί στους ειδικευόμενους μια αρνητική εικόνα. Γι’ αυτό και πολλοί φεύγουν στο εξωτερικό για ειδικότητα. Ήδη έχουμε πολύ μεγάλο ποσοστό νέων γιατρών που έφυγαν στο εξωτερικό, συνέχισαν εκεί για ειδικότητα, έμειναν εκεί, παντρεύτηκαν, έφτιαξαν τη ζωή τους. Δεν θα γυρίσουν πίσω».
Σύμφωνα με τον κ. Μπένο, σκοπός της πολιτικής που εφαρμόζεται εδώ και χρόνια είναι να απαξιωθεί τελείως το δημόσιο σύστημα υγείας. Ήδη για τα νέα παιδιά, τους νέους ειδικευόμενους, η μόνη ρεαλιστική προοπτική είναι κάποια στιγμή να γίνουν υπάλληλοι σε κάποια μεγάλη ιδιωτική εταιρεία, διότι πλέον σήμερα δεν πρόκειται για απλές κλινικές.
Απαιτείται γενναία χρηματοδότηση
Μόνη λύση, η οποία είναι θέμα πολιτικής απόφασης, είναι η γενναία χρηματοδότηση του ΕΣΥ, ώστε να ενισχυθεί με προσωπικό που θα δουλεύει υπό καλύτερες συνθήκες εργασίας και με καλύτερους μισθούς.
«Λέει ο υπουργός ‘μα ανοίγουμε θέσεις και δεν έρχεται άνθρωπος’. Μα αν σε μία παθολογική κλινική, που αυτές τραβάνε το μεγαλύτερο ζόρι στις εφημερίες, υπάρχουν 15 κενές θέσεις βάσει του οργανισμού κι ανοίξουν δύο, δεν θα πάει κανένας. Διότι οι δύο που θα πάνε, σημαίνει ότι θα εργαστούν σε συνθήκες γαλέρας. Συνεπώς για να υπάρχει ένα μέλλον για τα νέα παιδιά, πρέπει να ανοίξουν και οι 15 θέσεις για να μοιραστεί η δουλειά και να μπορούν να δουλεύουν με καλύτερους όρους. Άρα θέλει γενναία χρηματοδότηση, γενναία πρόσληψη προσωπικού, δημιουργία νέων κινήτρων, καλό μισθό και καλές συνθήκες εργασίας ώστε και οι γιατροί να αποδίδουν καλύτερα και να λειτουργεί καλύτερα το σύστημα για τη φροντίδα των αρρώστων», εξηγεί ο κ. Μπένος.
«Ζούμε σε περίοδο πολεμικής οικονομίας»
Σύμφωνα με τον κ. Μπένο, ζούμε στην περίοδο της πολεμικής οικονομίας παγκοσμίως, που σημαίνει ότι οι κοινωνίες στρέφονται στην πολιτική του επανεξοπλισμού.
«Τεράστιοι πόροι φεύγουν από την κοινωνική πολιτική, την υγεία, την παιδεία. Φεύγουν από τις κοινωνικές παροχές και διοχετεύονται στον πόλεμο. Κι αυτό γίνεται και στη χώρα μας. Αν δούμε τα χρήματα που έχουν ξοδευτεί για τις Belharra, τα drones και τα όπλα, τα μισά από αυτά να είχαν πάει στο ΕΣΥ, θα μπορούσε να δουλεύει ικανά», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Μπένος.
Αμείλικτα τα στοιχεία της ΕΝΙΘ
Σύμφωνα με την Ένωση Νοσοκομειακών Ιατρών Θεσσαλονίκης (ΕΝΙΘ), η καθημερινότητα των ειδικευόμενων απεικονίζεται στα εξής:
– 72 ώρες μέσος όρος εβδομαδιαίας εργασίας. Έως και 32 ώρες συνεχόμενης, χωρίς ξεκούραση, εργασίας στις εφημερίες (24ώρες εφημερίες + τουλάχιστον 8 ώρες πρωινό ωράριο της επόμενης). Μέρες ανάπαυσης με το ζόρι 4-5 τον μήνα
– ατελείωτες απλήρωτες ώρες υπερωρίας, εκτός των εφημεριών, για να βγει η δουλειά
– 5,38 ευρώ ωρομίσθιο των εφημεριών
– ατέλειωτες χαμένες ώρες σε γραφειοκρατία. Ευθύνη για τον υπολογισμό των DRG’s, δηλαδή του εργαλείου κοστολόγησης για το πόσο «κόστισε» ο ασθενής για το νοσοκομείο-επιχείρηση. Μετακύλιση ευθυνών και ανάθεση αλλότριων καθηκόντων ( εξαιτίας της έλλειψης του αναγκαίου διοικητικού και νοσηλευτικού προσωπικού)
– υποβάθμιση της εκπαίδευσης, ολοένα και μεγαλύτερη εξάρτησή της από τις φαρμακευτικές
– εφημέρευση, σε πολλές περιπτώσεις, χωρίς την παρουσία ειδικευμένου γιατρού ή σε τμήματα που δεν έχουν καμία σχέση με το γνωστικό αντικείμενο της ειδικότητάς τους.
Ειδικευόμενοι γιατροί: «Μπορεί να δουλεύουμε 30 ώρες συνεχόμενα χωρίς ύπνο»
«Η καθημερινότητά μας στο νοσοκομείο είναι πολύ δύσκολη. Καλούμαστε να κάνουμε τον νοσηλευτή, τον τραυματιοφορέα, αλλά και να ασχοληθούμε με γραφειοκρατικά ζητήματα που κανονικά πρέπει να γίνονται από διοικητικούς υπαλλήλους. Ταυτόχρονα χάνουμε πολύτιμο χρόνο ψάχνοντας να βρούμε πιεσόμετρα ή πώς δουλεύει ο καρδιογράφος ή προσπαθώντας να εκδώσουμε ένα εξιτήριο σε έναν υπολογιστή που… κολλάει. Όταν δε το νοσοκομείο έχει γενική εφημερία, κάτι που συμβαίνει 6-7 φορές το μήνα, τότε μπορεί να δουλεύουμε και 30 ώρες χωρίς ύπνο».
Ο Πάρης Αντωνέλης, 31 ετών, ειδικευόμενος παθολογίας στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, περιγράφει στη «Θ» τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σε καθημερινή βάση οι ειδικευόμενοι. Όπως λέει χαρακτηριστικά, οι ειδικευόμενοι είναι ο τρόπος που έχει βρει το ΕΣΥ να μπαλώσει τα μεγάλα κενά υποστελέχωσης και υποχρηματοδότησής του. Χαρακτηριστικό είναι ότι από το 10ωρο εργασίας τους, οι επτά ώρες αφορούν αλλότρια καθήκοντα και…χαμαλοδουλειά και μόλις οι τρεις ώρες αμιγώς ιατρική δουλειά.
«Αυτό που πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς που έρχονται στο νοσοκομείο είναι ότι είτε βρεθούν σε ένα εξωτερικό ιατρείο, είτε στα επείγοντα είτε σε έναν απλό θάλαμο, κατά κύριο λόγο θα συναντήσουν ειδικευόμενους γιατρούς, οι οποίοι ενδεχομένως να είναι ήδη στην 30η και πλέον ώρα δουλειάς, μπορεί και με καθόλου ύπνο, μπορεί και με μόλις 2-3 ώρες ύπνου. Σε μια γενική εφημερία συμβαίνει συχνά να μείνουμε πολλές ώρες. Έχω πάει στις 9 το πρωί στο νοσοκομείο και έφυγα την επόμενη μέρα στις 8 και στις 9 το βράδυ», τονίζει ο κ. Αντωνέλης.
Λάθη, κόπωση και εντάσεις
Σύμφωνα με τον ίδιο, σοβαρό πρόβλημα δημιουργεί η αναντιστοιχία μεταξύ οργανικών θέσεων ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού και των πραγματικών αναγκών.
«Τα οργανογράμματα των νοσοκομείων είναι απαρχαιωμένα. Μια παθολογική κλινική μπορεί να διαθέτει 55 κλίνες, αλλά ύστερα από γενική εφημερία να νοσηλεύει 80 ή 100 ασθενείς με τον αριθμό των γιατρών να παραμένει ίδιος. Συνεπώς είτε είναι 60 είτε 100 οι ασθενείς, ο ίδιος αριθμός γιατρών θα τους δει», τονίζει.
Η υπερκόπωση, που μεταφράζεται σε άπειρες ώρες απλήρωτης εργασίας και σε άπειρα οφειλόμενα ρεπό και άδειες, δεν επηρεάζει μόνο τους γιατρούς, αλλά και την ασφάλεια των ασθενών.
«Όταν είσαι άυπνος 30 ώρες, δεν σκέφτεσαι σωστά. Γίνονται και λάθη και παραλείψεις, ενώ αυξάνονται και τα περιστατικά έντασης ή βίας μέσα στα νοσοκομεία», παραδέχεται ο ίδιος.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι «ουσιαστικά το σύστημα υγείας στηρίζεται στο φιλότιμο και την απλήρωτη υπερεργασία. Πάρα πολλές στιγμές μέσα στην ημέρα και σε έντονες στιγμές που είσαι κουρασμένος, νευριασμένος, λες θα παραιτηθώ. Μετά λίγο το ξεχνάς, λίγο συνηθίζεις και συνεχίζεις. Είναι σημαντικό να γίνουν προσλήψεις και να αυξηθεί η χρηματοδότηση των νοσοκομείων».
«Υπάρχουν στιγμές που λυγίζουμε»
Αντίστοιχα πιεστική είναι η εικόνα στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης. Ο Βασίλης Φωτόπουλος, 38 ετών, ειδικευόμενος ψυχιατρικής, δηλώνει στη «Θ» ότι τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά την πανδημία COVID-19, έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των εισαγγελικών εισαγωγών.
Όπως εξηγεί, «πλέον δεχόμαστε σχεδόν αποκλειστικά περιστατικά που έρχονται χωρίς τη θέλησή τους. Επιπλέον υπάρχουν κενά στο θεσμικό πλαίσιο μεταφοράς των ασθενών, γεγονός που κάποιες φορές δημιουργεί επισφαλείς συνθήκες. Ενώ ο νόμος προέβλεπε ότι θα γινόταν ένα καινούργιο σώμα ΕΚΑΒ που θα ήταν υπεύθυνο για τη μεταφορά αυτών των ασθενών, δεν συνέβη ποτέ. Οπότε αφαιρέθηκε από την αστυνομία η δικαιοδοσία και δεν ανατέθηκε πουθενά. Θα έπρεπε να υπάρχει πρόβλεψη και για τη μεταφορά των ασθενών και για το χρονικό διάστημα μέχρι να γίνει εισαγωγή τους στην κλινική».
«Πολλές φορές δεν υπάρχουν αρκετοί ειδικευόμενοι για να συνεχίσουν τη δουλειά την επόμενη μέρα μιας γενικής εφημερίας, κατά την οποία το νοσοκομείο έχει δεχτεί περιστατικά από όλη τη βόρεια Ελλάδα. Έτσι μπορεί να έχεις αρχίσει τη δουλειά στις 8 το πρωί και να χρειαστεί να συνεχίσεις έως και τις 6-7 το απόγευμα της επόμενης ημέρας. Κυρίως είμαστε για τη λάντζα», επισημαίνει ο κ. Φωτόπουλος και προσθέτει ότι «υπάρχουν στιγμές που λυγίζουμε. Νομίζω όμως ότι το πρώτο μέλημά μας είναι να μην πάθουν κακό οι ασθενείς μας. Δεν το σηκώνει κανενός η συνείδηση να ξέρει ότι μπορεί να έβλαψε έναν ασθενή έστω από λάθος. Προσωπικά αγαπώ πολύ αυτή τη δουλειά και αυτή την ειδικότητα και δεν θα την άλλαζα».
Αναφερόμενος στην εκπαίδευση των ειδικευόμενων, ο κ. Φωτόπουλος επισημαίνει ότι «ο λόγος που φεύγουν πολλοί συνάδελφοι στο εξωτερικό δεν είναι οικονομικός. Είναι η έλλειψη εκπαίδευσης. Θέλουμε να γίνουμε καλοί γιατροί και η κατάσταση έτσι όπως έχει διαμορφωθεί δεν μας επιτρέπει να εκπαιδευτούμε. Το θέμα είναι να υπάρχει και η θεωρητική εκπαίδευση, που σημαίνει να έχουμε πρόσβαση στα επιστημονικά συγγράμματα, τα οποία τώρα πρέπει να πληρώνουμε από την τσέπη μας και να συμμετέχουμε σε συνέδρια».
«Χρειάζεται περισσότερο προσωπικό και οπωσδήποτε καλύτερα κτήρια. Στις ψυχιατρικές είναι τα πιο παρατημένα σε όλο το σύστημα υγείας. Είναι ερείπια, πέφτουν κεραμίδια έξω και μέσα είναι όλα σάπια. Και μιλάμε για ανθρώπους που δεν έχουν επιλογή να φύγουν και να πάνε αλλού. Πρέπει να μείνουν εκεί μέχρι να ολοκληρωθεί η νοσηλεία τους. Δεν μπορούμε ούτε να τους προαυλίσουμε. Απάνθρωπες συνθήκες», τονίζει ο κ. Φωτόπουλος.
Αναγκαιότητα και όχι επιλογή η φυγή στο εξωτερικό
Η «Θ» μίλησε με μια ειδικευόμενη γιατρό, η οποία μετά τις εξαντλητικές βάρδιές της και τη «λάντζα» στα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης, αποφάσισε να αφήσει πίσω την οικογένεια και την πατρίδα της, προκειμένου να ολοκληρώσει την εκπαίδευσή της σε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συνθήκες εργασίες που παρουσιάζει η Ε.Θ. (τα στοιχεία της υπάρχουν στη διάθεση της εφημερίδας) απέχουν παρασάγγας από την πραγματικότητα που περιγράφουν οι συνάδελφοί της στα ελληνικά νοσοκομεία και δηλώνει ότι η απόφασή της να ξενιτευτεί δεν ήταν επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.
Γιατί επέλεξες να φύγεις στο εξωτερικό προκειμένου να εργαστείς εκεί;
Δεν ήταν επιλογή. Η στέρηση ύπνου, δυνατότητας προσωπικής ζωής και εν τέλει σωματικής και ψυχικής υγείας, και η έλλειψη του ενδεχομένου αλλαγής της συνθήκης αυτής έμμεσα με ανάγκασαν να φύγω.
Με την εμπειρία σου ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στον τρόπο και τον χρόνο εργασίας σε ελληνικό νοσοκομείο και στο νοσοκομείο που εργάζεσαι;
Υπάρχει ενδεδειγμένος χρόνος διαλείμματος για φαγητό που ως επί το πλείστον τηρείται. Το ωράριο εργασίας τηρείται ευλαβικά, και η υπέρβασή του επιπλήττεται. Υπάρχει έμπρακτη και ορισμένη καθοδήγηση από τον υπεύθυνο ειδικό στην ειδικότητα. Η απουσία από την εργασία για εκπαιδευτικούς σκοπούς ενθαρρύνεται και συχνά η εκπαίδευση χρηματοδοτείται από το νοσοκομείο (π.χ. σεμινάρια). Το μέγιστο ωράριο εφημερίας είναι 14ωρο. Τα ρεπό και οι άδειες δε «χάνονται». «Πλάκες» ή σχόλιο για εθνικότητα, φύλο, θρησκεία, σεξουαλικότητα δεν είναι ανεκτά και αποτελούν λόγο διαθεσιμότητας.
Αν το κριτήριο ήταν μόνο το εργασιακό θα επέστρεφες στην Ελλάδα κι αν όχι γιατί;
Όχι. Προς το παρόν δεν είναι δυνατή μια αξιοπρεπής ζωή στην Ελλάδα, και δυστυχώς δεν πιστεύω πως θα είναι δυνατή στο άμεσο μέλλον.
Πόσες ήταν οι περισσότερες ώρες που εργάστηκες συνολικά ως ειδικευόμενη σε νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης και σε ποιο;
32 ώρες συνεχόμενα στο Παπανικολάου.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
