Τα περιστατικά διατάραξης της κατάστασης ασφαλείας στη Συρία το τελευταίο διάστημα αποκαλύπτουν ότι η σύγκρουση της Τουρκίας με το Ισραήλ αποκτά μια νέα δυναμική αμέσως μετά το «κλείσιμο» του μετώπου στο Ιράν, με την Αγκυρα να φωνάζει ξεκάθαρα ότι η Συρία έχει καταστεί επαρχία της ερντογανικής Τουρκίας.
Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Η επίσκεψη του μεταβατικού προέδρου της Συρίας Αλ Σάρα στον Λευκό Οίκο στις αρχές του περασμένου Νοεμβρίου αποκάλυψε την πίεση που ασκεί ο Αμερικανός πρόεδρος Ντ. Τραμπ σε Συρία και Ισραήλ προκειμένου να βρεθεί ένα μοτίβο ειρήνευσης, ασφάλειας και παύσης των επιθέσεων του Ισραήλ στη συριακή επικράτεια.
Φυσικά είχε προηγηθεί μία περίοδος συστηματικών επιθέσεων και σφαγών από τις συριακές δυνάμεις των τζιχαντιστών της Δαμασκού εναντίον των Αλαουιτών, των χριστιανών και των Δρούζων, με το Ισραήλ να ξεκαθαρίζει ότι δεν θα δεχθεί καμία επίθεση εναντίον των τελευταίων, οι περιοχές των οποίων στη νότια Συρία αποτελούν βασικό παράγοντα ασφάλειας της εδαφικής επικράτειας του Ισραήλ. Την ίδια περίοδο το Ισραήλ έδειξε έμπρακτα ότι δεν θα επιτρέψει καμία εμφάνιση τουρκικού στρατιωτικού εξοπλισμού στη συριακή επικράτεια, πέραν των εδαφών που οι Τούρκοι κατέχουν από το 2016 στη βόρεια Συρία.
Ακολούθησε μία περίοδος παντελούς έλλειψης εκδήλωσης στρατιωτικής δράσης από πλευράς Ισραήλ στη συριακή επικράτεια, ειδικά στα τέλη του περασμένου έτους και κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, ακόμα και όταν οι δυνάμεις της Δαμασκού προέλαυναν εναντίον των Κούρδων της βόρειας Συρίας, τους οποίους το Τελ Αβίβ είχε αποκαλέσει δημόσια συμμάχους του Ισραήλ. Αυτό αποδόθηκε στην πίεση του Ντ. Τράμπ για συνομιλίες μεταξύ Δαμασκού και Τελ Αβίβ ώστε να υπογραφεί μία συμφωνία ασφάλειας και μη επίθεσης από πλευράς Ισραήλ εναντίον της Συρίας.
Η εικόνα όμως φαίνεται ότι διαφοροποιείται το τελευταίο διάστημα, καθώς οι συριακές δυνάμεις έχουν κάνει επιθέσεις εναντίον των Δρούζων στις περιοχές Ντάρα και Κουνέιτρα της νότιας Συρίας, με το Ισραήλ να ανταποδίδει. Σχεδόν ταυτόχρονα από έκρηξη βόμβας σε καφετέρια της Δαμασκού στις 2 Ιουλίου σκοτώθηκαν εννέα άτομα και τραυματίστηκαν άλλα είκοσι. Τουρκικές πηγές αποδίδουν την πράξη αυτή σε δάκτυλο του Ισραήλ.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε δύο ανακοινώσεις καταγγέλλοντας τις επιθέσεις του Ισραήλ στη νότια Συρία και τη διατάραξη του κλίματος ασφάλειας στη Δαμασκό. Το ίδιο έπραξε και το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Αμυνας, το οποίο μάλιστα πήγε λίγο παραπέρα, καθώς μέσω του εκπροσώπου Τύπου στην εβδομαδιαία ενημέρωση των εκπροσώπων των ΜΜΕ στις 3 Ιουλίου ζήτησε την παρέμβαση της Δύναμης UNDOF του ΟΗΕ ώστε «να αναλάβει τις ευθύνες του έναντι του Ισραήλ, το οποίο παραβιάζει τους κανόνες δικαίου». Πρόκειται για τη δύναμη του ΟΗΕ η οποία είναι εγκατεστημένη στη νότια Συρία και είναι επιφορτισμένη με τη διατήρηση της εκεχειρίας και της «ουδέτερης ζώνης» μεταξύ Συρίας και Ισραήλ.
Δηλαδή επικαλείται την παρέμβαση του ΟΗΕ η Τουρκία, η οποία παραβλέπει τις αποφάσεις του Σ.Α. του ΟΗΕ συνεχίζοντας την κατοχή του 40% της Κύπρου και την κατοχή του βόρειου Ιράκ, έχοντας μεγάλο αριθμό στρατιωτικών σχηματισμών, κατέχοντας μεγάλο μέρος της βόρειας Συρίας και διατηρώντας το casus belli εναντίον της Ελλάδας.
Οι δύο ανακοινώσεις από τα υπουργείου Εξωτερικών και Εθνικής Αμυνας της Τουρκίας υποδηλώνουν μία κατάσταση τουρκικής κηδεμονίας επί της Συρίας και δημόσιας αναγγελίας ότι η Δαμασκός όχι μόνο έχει καταστεί δορυφόρος της Αγκυρας αλλά και επαρχία της ερντογανικής Τουρκίας. Αυτή η κίνηση της Αγκυρας φαίνεται να είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με τις δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Αγκυρα και απεσταλμένου του Ντ. Τραμπ για Συρία και Ιράκ Τ. Μπάρακ, ο οποίος έχει μιλήσει με θαυμασμό για την οθωμανική διακυβέρνηση της ευρύτερης περιοχής.
Από πλευράς Ισραήλ φαίνεται ότι το Τελ Αβίβ με τις επιθέσεις του αυτές έστειλε δύο μηνύματα προς τον Αμερικανό πρόεδρο. Πρώτον, ότι η περίοδος των συνομιλιών και της στρατιωτικής αφωνίας εναντίον της Δαμασκού έχει τελειώσει και, δεύτερον, ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει από τη Συρία, καθώς η νότια επικράτειά της αποτελεί βασικό παράγοντα της στρατηγικής της ασφαλείας, ειδικά για τις βόρειες επαρχίες του Ισραήλ. Το τελευταίο έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς από ισραηλινές πηγές φημολογούνταν αμέσως μετά την παύση του πολέμου στο Ιράν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ζητήσει από το Ισραήλ να αποχωρήσει όχι μόνο από τον νότιο Λίβανο αλλά και από τη νότια Συρία.
Το θέμα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού η Τουρκία δείχνει αποφασισμένη να προχωρήσει στην ίδρυση μεγάλης στρατιωτικής βάσης στην Παλμύρα της Συρίας, θέμα το οποίο αποτελεί κόκκινο πανί για το Τελ Αβίβ. Σημειώνεται ότι ήδη τουρκικές εταιρίες και μηχανικοί εργάζονται σε περιοχές της κεντρικής Συρίας για την ανοικοδόμηση και την κατασκευή στρατηγικών υποδομών της χώρας, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και στρατιωτικές βάσεις.
Οι ενδείξεις αναθέρμανσης του μετώπου Αγκυρας – Τελ Αβίβ παραπέμπουν στις δηλώσεις Ισραηλινών αρμοδίων ότι ο επόμενος στόχος του Ισραήλ μετά το Ιράν θα είναι η Τουρκία, κάτι το οποίο φαίνεται να λαμβάνει πολύ σοβαρά υπόψη της η τουρκική πλευρά. Για τον λόγο αυτό αναζητεί τρόπους ίδρυσης ενός τόξου σουνιτικών χωρών το οποίο θα περιλαμβάνει και αμυντικό βραχίονα με σκοπό την αντιμετώπιση του Ισραήλ, καθώς η Αγκυρα θεωρεί σχεδόν σίγουρο ότι η στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ισραήλ είναι θέμα χρόνου και μάλιστα στο έδαφος της Συρίας.
*Αντιστράτηγος ε.α., διδάκτορας Παντείου
