Όπως στην Ελλάδα, έτσι και στη Γαλλία, η παράνομη μετανάστευση και η απουσία του κράτους αφήνουν τους συνοριοφύλακες να επιχειρούν με περιορισμένα μέσα και απέναντι σε ολοένα αυξανόμενες πιέσεις χωρίς την απαιτούμενη πολιτική και υλική στήριξη.
- Από τη Μαρία Δεναξά
Στα σύνορα Ελλάδας – Τουρκίας και στα νησιά του Αιγαίου η εικόνα είναι γνωστή: εγκαταλειμμένα σωσίβια, ρούχα, σκουπίδια και μια συνεχής ροή παράτυπων μεταναστών που δοκιμάζουν καθημερινά τις αντοχές της χώρας. Ακριβώς η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται και στη Γαλλία, στα γαλλοϊταλικά σύνορα και συγκεκριμένα στην περιοχή Μπριανσόν. Μια κατάσταση που κάλλιστα θυμίζει όσα βιώνουν οι Ελληνες συνοριοφύλακες και οι τοπικοί πληθυσμοί στον Εβρο ή τη Λέσβο.
Στα υψώματα της περιοχής Μπριανσόν στη νοτιοανατολική Γαλλία ένα οχυρό δεσπόζει πάνω από την κοιλάδα. Χτισμένο τον 17ο αιώνα, το φρούριο Φορτ ντε Τρουά Τετ έχει θέα τα ορεινά περάσματα των Αλπεων, που χωρίζουν τη Γαλλία από την ιταλική Σαβοΐα. Θαύμα στρατιωτικής μηχανικής, τα πέτρινα τείχη ακολουθούν την κλίση του εδάφους και προσφέρουν εξαιρετικό πανόραμα στα γύρω βουνά.
Ομως χαμηλότερα το τοπίο είναι διαφορετικό. Παντού πεταμένα ρούχα στο έδαφος μέσα στα δάση της περιοχής. Σκούφοι, μπουφάν, κασκόλ, ορειβατικά παπούτσια, δεκάδες χειμωνιάτικα ενδύματα έχουν εγκαταλειφθεί και σαπίζουν μέσα στη βλάστηση. Το θέαμα θλίβει τους πεζοπόρους. «Αυτά είναι ό,τι έχει απομείνει από τις διελεύσεις της άνοιξης. Οι μετανάστες αφήνουν τα ρούχα τους μόλις φτάσουν κοντά στην Μπριανσόν» εξηγεί μια Ιταλίδα πεζοπόρος, που γνωρίζει καλά την περιοχή.
Ρισκάρουν τα πάντα
Οι διελεύσεις των παράτυπων μεταναστών είναι καθημερινές. Και ο τρόπος για να περάσουν τα γαλλοϊταλικά σύνορα είναι πάρα πολύ καλά οργανωμένος. Ο Βενσάν Γκιγιερμέν είναι συνοριοφύλακας στην περιοχή εδώ και χρόνια. Γραμματέας του περιφερειακού τμήματος του συνδικάτου Alliance των Ανω Αλπεων, δεν μασάει τα λόγια του. «Είναι πολύ απλό. Οταν υπάρχει άφιξη μεταναστών στη Λαμπεντούζα, μία εβδομάδα αργότερα είναι όλοι στην Μπριανσόν, για να μπουν στη Γαλλία».
Χρειάζονται επτά ώρες με το τρένο από το Παρίσι για να φτάσει κανείς στην Μπριανσόν, με τη συνοριοφυλακή (PAF) να στερείται ανθρώπινου δυναμικού. Μόνο περίπου σαράντα αστυνομικοί φυλάνε και ελέγχουν το πέρασμα των συνόρων. Ενας πολύ μικρός αριθμός για να αποτρέψει 100 έως 200 διελεύσεις την ημέρα.
«Ας είμαστε ειλικρινείς, κάνουμε τη δουλειά μας! Εντοπίζουμε τους παράνομους μετανάστες, τους μεταφέρουμε στο τμήμα, οι Ιταλοί έρχονται να τους παραλάβουν και επιστρέφουν στην Ιταλία. Ομως την επόμενη μέρα και τη μεθεπόμενη επιστρέφουν στη Γαλλία. Δεν τελειώνει ποτέ αυτό το γαϊτανάκι» αναστενάζει απογοητευμένος ο Βενσάν Γκιγιερμέν.
Για τον Γκιγιερμέν, το πρόβλημα είναι τόσο πολιτικό όσο και διοικητικό. «Θα θέλαμε το κράτος να μας πει πόσοι μετανάστες καταφέρνουν να μπουν στην επικράτεια. Μας ζητούν αποτελέσματα, αλλά τίποτα δεν γίνεται για να καταρτιστεί ένας απολογισμός με αριθμούς για να γνωρίζουμε τι γίνεται…»
H Μπριανσόν, εικόνα ενός ευρωπαϊκού φαινομένου
«Πριν από μερικούς μήνες ακόμη, νεαρές κοπέλες έκαναν οτοστόπ μετά το πέρασμα του Μονζενέβρ. Οταν σταματούσε ένας οδηγός, τέσσερις έως πέντε μετανάστες, που ήταν κρυμμένοι πίσω από έναν τοίχο, εμφανίζονταν ξαφνικά ζητώντας να τους μεταφέρουν αλλού. Εβαλα τέλος σε όλα αυτά» αφηγείται ο δήμαρχος της πόλης. Καλά εγκατεστημένο στην Μπριανσόν, το λεγόμενο κίνημα «no borders» (χωρίς σύνορα) ενισχύεται.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ένας σημαντικός αριθμός ριζοσπαστικοποιημένων ατόμων έχει εγκατασταθεί στην αλπική πόλη. Οι Αρχές ανησυχούν για τα άτομα αυτά, τα οποία θα μπορούσαν, μακροπρόθεσμα, να διαταράξουν τη διεξαγωγή των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων. Η πιο «υποτιθέμενα οχυρωμένη» πόλη των Αλπεων φαίνεται εντελώς μόνη απέναντι στη μεταναστευτική πίεση. Μέχρι τον περασμένο Οκτώβριο το υπουργείο Εσωτερικών έστελνε εκεί κινητές αστυνομικές δυνάμεις για να ενισχύσει το προσωπικό απέναντι στην παράνομη μετανάστευση.
Παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις του δημάρχου, ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νινέζ έβαλε τέλος σε αυτό. Εικόνα ενός ευρωπαϊκού φαινομένου, η Μπριανσόν βρίσκεται χωρίς ουσιαστική στήριξη απέναντι στην παράνομη μετανάστευση. Σύμφωνα με πολλούς κατοίκους, η πόλη τους «έγινε θεατής μιας μεταναστευτικής πίεσης που τίποτα δεν φαίνεται να μπορεί να ανακόψει και να περιορίσει…Η Γαλλία δεν διαφέρει πολύ από την Ελλάδα. Η απουσία του κράτους αφήνει τους συνοριοφύλακες να επιχειρούν με περιορισμένα μέσα και απέναντι σε ολοένα αυξανόμενες πιέσεις.
Δήμαρχος Μπριανσόν: «Εχω δεχτεί απειλές θανάτου από τους ακτιβιστές»
Μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τετράτροχα οχήματα τύπου buggy, οχήματα 4×4… Η PAF της Μπριανσόν μπορεί να βασιστεί σε σχετικά αποτελεσματικό εξοπλισμό. Ομως οι παράνομοι μετανάστες, η πλειονότητα των οποίων επιδιώκει να φτάσει στο Καλαί, γνωρίζουν να προσαρμόζονται. Παρακάμπτουν τους ελέγχους από τα ορεινά περάσματα, κάνουν οτοστόπ ή πεζοπορία κατά μήκος της εθνικής οδού. Υπό κανονικές συνθήκες, έξι έως επτά χιλιάδες παράνομοι μετανάστες εντοπίζονται κάθε χρόνο από τη συνοριοφυλακή της Μπριανσόν. Αριθμός που μπορεί να διπλασιαστεί κατά τη διάρκεια των μεγαλύτερων μεταναστευτικών ροών.
Ομως από τη Λαμπεντούζα έως την Μπριανσόν, οι μετανάστες μπορούν να υπολογίζουν σε ένα ιδιαίτερα οργανωμένο δίκτυο, πάντα έτοιμο να τους βοηθήσει να περάσουν τα σύνορα. Στην είσοδο ενός όμορφου προβηγκιανού κτιρίου, μετανάστες συζητούν γύρω από ένα φλιτζάνι καφέ. Οι χώροι της οργάνωσης Refuges solidaires (Αλληλέγγυα Καταφύγια) δεσπόζουν πάνω από την πόλη και φιλοξενούν, 24 ώρες το 24ωρο, τους παράνομους μετανάστες που μόλις έφτασαν στη Γαλλία.
Από το γραφείο του, ο δήμαρχος της πόλης, Αρνό Μιρζιά, δείχνει το κτίριο με το δάχτυλο. Ο αιρετός κατηγορείται από αρκετές οργανώσεις ότι υπερβάλλει στους αριθμούς των συνοριακών διελεύσεων. «Αντιμετωπίζουμε μια ολοένα πιο σημαντική εγκατάσταση ακτιβιστών, με ανθρώπους που έρχονται από τη Λιόν, την Γκρενόμπλ ή από τη Νοτρ Νταμ ντε Λαντ, οι οποίοι εγκαθίστανται στην Μπριανσόν για να διεξάγουν έναν αγώνα ξεκάθαρα ιδεολογικό» εξηγεί ο Μιρζιά, του οποίου η πόλη ετοιμάζεται να φιλοξενήσει τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες.
Ο δήμαρχος βρίσκεται στο στόχαστρο της άκρας Αριστεράς από τότε που προχώρησε στην εκκένωση αρκετών κτιρίων που τελούσαν υπό κατάληψη από ακτιβιστές και παράνομους μετανάστες πριν από τρία χρόνια. «Εχω δεχτεί απειλές θανάτου, το αυτοκίνητό μου έχει βανδαλιστεί τρεις φορές και η ίδια μου η οικογένεια υφίσταται τις συνέπειες» εξηγεί, παρότι επανεκλέχθηκε με το 49% των ψήφων. Οι ακτιβιστικές οργανώσεις κατάφεραν να τελειοποιήσουν την οργάνωσή τους με το πέρασμα των χρόνων.
Στα γαλλοϊταλικά σύνορα οι τεχνικές για τη διέλευση των παράνομων μεταναστών είναι εμφανείς. Πουλμανάκια -έως και πέντε την ημέρα- τους μεταφέρουν από την ιταλική πόλη Ουλξ έως το Μονζενέβρ, σημείο διέλευσης προς τη Γαλλία. Εκεί, ακτιβιστές τούς περιμένουν και τους δείχνουν τα μονοπάτια που πρέπει να ακολουθήσουν για να φτάσουν στον προορισμό τους. Μόλις βρίσκονται σε γαλλικό έδαφος, οι παράνομοι μετανάστες οδηγούνται από εθελοντές μέχρι τα καταφύγια των οργανώσεων, όπου τους περιμένουν τρόφιμα, ρούχα και νομική βοήθεια. Οταν αυτά είναι υπερπλήρη, οι ακτιβιστές βρίσκουν νέες λύσεις.
