Σε μία από τις δυσκολότερες εκλογικές βραδιές της καγκελαρίας του βρέθηκε ο Φρίντριχ Μερτς, καθώς το CDU υπέστη ταυτόχρονα δύο ισχυρά πλήγματα: έμεινε εκτός του κρατιδιακού κοινοβουλίου στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και έχασε την πρωτιά στο Βερολίνο. Τα αποτελέσματα της Κυριακής έρχονται μόλις δύο εβδομάδες μετά την ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ, αυξάνοντας την πίεση που δέχεται η ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών.
Η μεγαλύτερη ανατροπή σημειώθηκε στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Το AfD αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με 38,2%, υπερδιπλασιάζοντας το 16,7% που είχε συγκεντρώσει το 2021. Στη δεύτερη θέση βρέθηκε το SPD της πρωθυπουργού Μανουέλα Σβέζιγκ με 35,5%, διατηρώντας πολύ μεγαλύτερο μέρος της εκλογικής του δύναμης από όσο προεξοφλούσαν αρκετές δημοσκοπήσεις.
Για το CDU, αντίθετα, η κάλπη έφερε αποτέλεσμα χωρίς προηγούμενο. Από 13,3% το 2021 κατρακύλησε στο 4,9%, κάτω από το όριο του 5%, με συνέπεια να μείνει εκτός κρατιδιακού κοινοβουλίου. Πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση του κόμματος σε κρατιδιακές εκλογές στη μεταπολεμική Γερμανία.
Ο Μερτς δεν επιχείρησε να υποβαθμίσει το αποτέλεσμα. «Το αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία δεν μπορεί να ωραιοποιηθεί. Είναι καταστροφή», δήλωσε το βράδυ της Κυριακής. Απέδωσε μέρος της ήττας στην έντονη πόλωση ανάμεσα σε SPD και AfD, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι από την ομοσπονδιακή πολιτική δεν ήρθε η ώθηση που θα χρειαζόταν το CDU.
Πρώτο το AfD, αλλά χωρίς εύκολο δρόμο προς την εξουσία
Η νέα πρωτιά ενισχύει περαιτέρω την παρουσία του AfD στην ανατολική Γερμανία. Μετά τη Θουριγγία το 2024 και τη Σαξονία-Άνχαλτ στις αρχές Σεπτεμβρίου, το κόμμα καταγράφει ακόμη μία ισχυρή εκλογική επίδοση στην περιοχή.
Η πρώτη θέση, πάντως, δεν του εξασφαλίζει την κυβέρνηση. Τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα εξακολουθούν να αποκλείουν συνεργασία μαζί του, διατηρώντας το λεγόμενο Brandmauer, το πολιτικό «τείχος προστασίας» απέναντι στο AfD. Με τη νέα σύνθεση του κοινοβουλίου είναι αριθμητικά δυνατός ένας συνασπισμός SPD, Die Linke και Πρασίνων, γεγονός που κρατά τη Σβέζιγκ στο επίκεντρο των διεργασιών για την επόμενη κυβέρνηση.
Έχασε την πρωτιά και στο Βερολίνο
Το δεύτερο πλήγμα για το CDU ήρθε από τη γερμανική πρωτεύουσα. Η Die Linke κατέκτησε για πρώτη φορά την πρώτη θέση στο Βερολίνο με 25,7%, υπερδιπλασιάζοντας το 12,2% των εκλογών του 2023 και πετυχαίνοντας την καλύτερη επίδοσή της στην πόλη.
Το CDU υποχώρησε στο 18,8% από 28,2%, χάνοντας σχεδόν δέκα μονάδες και μαζί την πρωτιά που είχε κατακτήσει στην προηγούμενη αναμέτρηση. Το AfD ενισχύθηκε στο 16,3%, οι Πράσινοι συγκέντρωσαν 14,3% και το SPD περιορίστηκε στο 12,1%, καταγράφοντας το χειρότερο αποτέλεσμα της ιστορίας του στην πρωτεύουσα. Η μέχρι σήμερα κυβερνητική συνεργασία CDU-SPD δεν διαθέτει πλέον την απαιτούμενη πλειοψηφία.
Η προεκλογική μάχη είχε δυσκολέψει για τους Χριστιανοδημοκράτες ήδη από το καλοκαίρι. Ο μέχρι σήμερα κυβερνών δήμαρχος Κάι Βέγκνερ αποσύρθηκε από την κούρσα, έπειτα από την κριτική που δέχθηκε για τη διαχείριση της κρίσης μετά το χτύπημα στο δίκτυο ηλεκτροδότησης και την υπόθεση που έγινε γνωστή ως «Tennis-Affäre». Τον Ιούλιο τη θέση του ως επικεφαλής της εκλογικής προσπάθειας πήρε ο Στέφαν Έβερς, χωρίς όμως να ανακοπούν οι απώλειες του CDU.
Στον αντίποδα, η Ελίφ Έραλπ έχτισε μεγάλο μέρος της εκστρατείας της Die Linke γύρω από το στεγαστικό, ένα από τα κυρίαρχα προβλήματα του Βερολίνου, όπου τα ενοίκια έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2014. Μετά τη νίκη, η Έραλπ δήλωσε ότι επιδιώκει συνομιλίες με SPD και Πράσινους για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Τρεις δύσκολες κάλπες σε λίγες εβδομάδες
Τα δύο αποτελέσματα προστίθενται στην πρόσφατη ήττα του CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου το AfD είχε επίσης κατακτήσει την πρώτη θέση. Έτσι, μέσα σε λίγες εβδομάδες, οι Χριστιανοδημοκράτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με τρεις αρνητικές εκλογικές αναμετρήσεις: Σαξονία-Άνχαλτ, Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και Βερολίνο.
Οι απώλειες εμφανίζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά. Στο Μεκλεμβούργο το CDU έχασε πάνω από οκτώ μονάδες και έμεινε εκτός κοινοβουλίου, ενώ στο Βερολίνο έχασε 9,4 μονάδες και την πρώτη θέση. Παράλληλα, το AfD ενισχύει την παρουσία του στα ανατολικά κρατίδια, ενώ στην πρωτεύουσα η μεγάλη μετατόπιση ευνόησε κυρίως τη Die Linke.
Ο Μερτς, πάντως, διαμηνύει ότι δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει την κυβερνητική του ατζέντα. «Θέλω να προχωρήσω τη χώρα μας μπροστά», δήλωσε από την έδρα του CDU, επιμένοντας στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων που έχει εξαγγείλει η κυβέρνησή του. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται παρεμβάσεις στην οικονομία, τις συντάξεις, τη φορολογία και την Υγεία.
Οι κρατιδιακές εκλογές δεν μεταβάλλουν άμεσα τη σύνθεση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Τα αποτελέσματά τους, όμως, τροφοδοτούν τη συζήτηση στο εσωτερικό του CDU για την πολιτική στρατηγική του κόμματος και προσθέτουν νέα δεδομένα στο ήδη δύσκολο περιβάλλον μέσα στο οποίο ο Μερτς επιχειρεί να προωθήσει την κυβερνητική του ατζέντα.
