Σύμφωνα με σειρά εκθέσεων του Ταμείου Πληθυσμού των Ηνωμένων Εθνών (UNFPA), καταγράφεται κατακόρυφη αύξηση στις αναφορές για περιστατικά βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών στη Λωρίδα της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων των πρώιμων και καταναγκαστικών γάμων.
Μία από τις εκθέσεις, η οποία αναλύει στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από 10 οργανισμούς, επισημαίνει ότι η παρατεταμένη κρίση στην καταστραμμένη από τον πόλεμο Γάζα «έχει δημιουργήσει συνθήκες στις οποίες οι γυναίκες και τα κορίτσια αντιμετωπίζουν κλιμακούμενους κινδύνους έμφυλης βίας».
Παράλληλα, προειδοποιεί για «σοβαρή κλιμάκωση» στον αριθμό των περιστατικών πρώιμων και καταναγκαστικών γάμων κατά το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Και οι δύο αυτές περιπτώσεις κατατάσσονται από τον ΟΗΕ ως μορφές έμφυλης βίας (GBV).
Μια άλλη έκθεση, η οποία παρουσιάζει μαρτυρίες από 230 γυναίκες σε πολυσύχναστους καταυλισμούς εκτοπισμένων στην Πόλη της Γάζας και τη Χαν Γιούνις, αποτυπώνει μια ζοφερή πραγματικότητα, περιγράφοντας τη βία που οι ίδιες έχουν υποστεί ή παρακολουθήσει.
Μια εκτοπισμένη γυναίκα σε σχολείο που έχει μετατραπεί σε καταφύγιο στη Γάζα τονίζει πως τα θύματα βιασμού συχνά υποχρεώνονται να παντρευτούν τους βιαστές τους για να αποφευχθεί η ντροπή και το σκάνδαλο. «Όταν αποκαλύπτονται περιπτώσεις βιασμού στα σχολεία, την επόμενη κιόλας μέρα βλέπεις γάμους και γιορτές στον ίδιο χώρο», αναφέρει.
Μια άλλη γυναίκα αφηγείται πως πέρυσι, κατά τη διάρκεια του λιμού, «ένας άνδρας πάντρεψε τη 14χρονη κόρη του με αντάλλαγμα δύο τσουβάλια αλεύρι, ώστε να μπορέσει να τραφεί ο ίδιος και τα υπόλοιπα παιδιά του». Έξι γυναίκες σε διαφορετικούς καταυλισμούς εκτοπισμένων μοιράστηκαν παρόμοιες ιστορίες τέτοιων συναλλαγών —κάτι που θα ήταν αδιανόητο πριν ξεσπάσει η σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς το 2023.
Παρόλο που η συλλογή δεδομένων για τον καθορισμό των ακριβών αριθμών παραμένει δυσχερής, το UNFPA αναφέρει ότι κατά το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, οι αναφερόμενες περιπτώσεις πρώιμων και καταναγκαστικών γάμων αυξήθηκαν κατά 123% σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο. Οι πρώιμοι ή παιδικοί γάμοι αφορούσαν κορίτσια ηλικίας 12 έως 17 ετών.
«Οι τάσεις είναι σοκαριστικές», δηλώνει ο Νέστορ Ογουομουχάνγκι, εκπρόσωπος του UNFPA στην Παλαιστίνη. Εξηγεί ότι οι ακραίες συνθήκες των τελευταίων τριών ετών —που οδήγησαν στον θάνατο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, σε μαζικές καταστροφές και σε πολλαπλά κύματα εκτοπισμού στη Γάζα— έχουν διαλύσει τις κοινωνικές δομές: «τα πάντα έχουν διαβρωθεί… δεν υπάρχει κανένα σύστημα».
Παρότι οι αγορές τροφίμων έχουν ανοίξει ξανά, πολλοί δεν έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν τα διαθέσιμα αγαθά. Η ακραία φτώχεια και η πείνα παραμένουν εκτεταμένες, με την επιβίωση να εξαρτάται από ανθρωπιστικά βοηθήματα. Σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού των δύο και πλέον εκατομμυρίων κατοίκων της Γάζας έχει ξεριζωθεί από τις εστίες του, με τους περισσότερους να ζουν σε αθλίους καταυλισμούς με σκηνές ή σε μισοκατεστραμμένα κτίρια. Οι δημόσιες υπηρεσίες έχουν καταρρεύσει σε μεγάλο βαθμό, ενώ οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές συνεχίζονται παρά την εκεχειρία.
Περίπου 1,2 εκατομμύριο Παλαιστίνιοι στη Γάζα ζουν σε σκηνές ή πρόχειρα καταλύματα
Πριν από τον πόλεμο, τα κορίτσια στη Γάζα υπερείχαν αριθμητικά και σημείωναν καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια σε κάθε βαθμίδα εκπαίδευσης άνω του δημοτικού. Τώρα, λόγω της παρατεταμένης αναστολής λειτουργίας των σχολείων, πολλά παιδιά έχουν εγκαταλείψει την εκπαίδευση. Για τα αγόρια υπάρχει η πίεση να βρουν ευκαιριακή εργασία για να στηρίξουν τις οικογένειές τους, ενώ για τα κορίτσια τίθενται εντονότερα ζητήματα ασφάλειας.
Ζώντας ανάμεσα σε αγνώστους, χωρίς ιδιωτικότητα, σε μια κοινωνικά συντηρητική κοινωνία, καταγράφονται παράπονα για αυξημένη σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση. Πολλές οικογένειες θεωρούν τον γάμο των θυγατέρων τους ως τρόπο προστασίας και διατήρησης της αξιοπρέπειάς τους. Η έκθεση του UNFPA η οποία βασίστηκε σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 2025 και τις αρχές του 2026 αποκαλύπτει ότι τα κορίτσια που έμειναν ορφανά κατά τη διάρκεια του πολέμου είναι ιδιαίτερα ευάλωτα.
Μια γυναίκα σε καταυλισμό της Πόλης της Γάζας, που πήρε μέρος στην έρευνα, ανέφερε ότι παρευρέθηκε στον γάμο δύο κοριτσιών από την οικογένειά της, ηλικίας μόλις 14 και 15 ετών.
«Οι θείοι τους τις πάντρεψαν σε πολύ μικρή ηλικία. Ξέρετε γιατί; Επειδή ο πατέρας και η μητέρα τους σκοτώθηκαν, και οι θείοι τους ήθελαν να απαλλαγούν από την ευθύνη και τα έξοδα», δήλωσε η γυναίκα. «Μα τον Θεό, δεν καταλαβαίνουν τι σημαίνει γάμος ή ζωή».
Το Κέντρο Γυναικείων Υποθέσεων στη Γάζα μια παλαιστινιακή μη κυβερνητική οργάνωση που συνεργάζεται με το UNFPA καθώς και άλλες ομάδες υποστήριξης έχουν καταγράψει οδυνηρές περιπτώσεις κοριτσιών που παντρεύτηκαν, υπέστησαν κακοποίηση και συχνά έμειναν έγκυες. Όπως επισημαίνουν, τα κορίτσια στην πρώιμη εφηβεία έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να υποστούν αποβολές ή να γεννήσουν λιποβαρή βρέφη σε σύγκριση με τις ενήλικες γυναίκες.
«Βλέπουμε τις εγκυμοσύνες στην εφηβεία να εκτοξεύονται στα ύψη λόγω των παιδικών γάμων», αναφέρει ο Ογουομουχάνγκι. «Όταν ένα παιδί, σε μια ηλικία που το σώμα του δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως για να κυοφορήσει, υποφέρει από πείνα, ζει σε ανθυγιεινές συνθήκες και δεν ξέρει ούτε πώς να φροντίσει το βρέφος ούτε τον ίδιο του τον εαυτό, οι συνέπειες της εγκυμοσύνης είναι πάντα εξαιρετικά δραματικές».
Ο ΟΗΕ και οι περισσότεροι ανθρωπιστικοί οργανισμοί κατατάσσουν τους γάμους κοριτσιών κάτω των 18 ετών ως πρώιμους γάμους. Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, η πρακτική αυτή ήταν πιο διαδεδομένη μεταξύ των Παλαιστινίων στη διοικούμενη από τη Χαμάς Γάζα σε σχέση με την κατεχόμενη Δυτική Όχθη, αν και σημείωνε κάμψη.
Ο νόμος στη Γάζα επιτρέπει εξαιρέσεις από το ελάχιστο όριο ηλικίας γάμου των 17 ετών με τη συγκατάθεση των γονέων και την έγκριση δικαστή. Οι δικαστικές αρχές μπορούν να εγκρίνουν γάμους ακόμη και για κορίτσια ηλικίας 14 ετών και επτά μηνών, αν και τοπικός ειδικός του Σαρία ανέφερε ότι οι «νομικές ασφαλιστικές δικλείδες» καταργήθηκαν όταν τα ισλαμικά δικαστήρια —τα οποία απονέμουν δικαιοσύνη για οικογενειακά ζητήματα μουσουλμάνων— παρέμειναν κλειστά για μεγάλο μέρος του πολέμου.
Περίπου 700.000 παιδιά έχασαν την δια ζώσης σχολική εκπαίδευση για σχεδόν τρία χρόνια
Το BBC μίλησε με οικογένειες στις οποίες ορφανεμένα κορίτσια οδηγήθηκαν σε γάμο. Ο Ζουχέιρ, 25 ετών, αναφέρει ότι οι θείοι του τον πίεσαν να παντρευτεί ένα 16χρονο κορίτσι από την ευρύτερη οικογένειά του, αφού ο πατέρας της ο μοναδικός της κηδεμόνας σκοτώθηκε σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή.
Όταν ρωτήθηκε γιατί δέχτηκε να προχωρήσει σε αυτόν τον γάμο, δήλωσε: «Ένας από τους λόγους που με ώθησαν να την παντρευτώ ήταν ότι δεν υπήρχε κανείς να τη φροντίσει. Αυτό είναι το πρώτο σημείο».
«Αν δεν ήταν ο πόλεμος, θα ήταν ακόμα ένα μικρό κορίτσι που θα το κακόμαθε ο πατέρας του. Θα πήγαινε σχολείο», προσθέτει ο Ζουχέιρ. «Έχει ακόμα τη νοοτροπία παιδιού, όχι ώριμου ανθρώπου. Της λείπει το σχολείο, η οικογένειά της, οι φίλοι της. Της λείπει ακόμα και το να κάθεται απλά στο σπίτι της».
Ένα ζευγάρι αναφέρει ότι επέτρεψε στον 17χρονο γιο του να παντρευτεί τη 16χρονη εξαδέλφη του, αφού ο μεγαλύτερος γιος τους και ο πατέρας του κοριτσιού σκοτώθηκαν. Η έφηβη είναι τώρα έγκυος, επομένως δεν θα επιστρέψει στο σχολείο. «Πρέπει να φροντίσει το παιδί της», λέει ο πεθερός της, «η μόρφωσή της θα πήγαινε χαμένη».
Ανθρωπιστικές οργανώσεις τονίζουν ότι οι κίνδυνοι για τις γυναίκες θα μπορούσαν να περιοριστούν σημαντικά με τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.
Η σεξουαλική βία στη Γάζα εξακολουθεί να υποαναφέρεται σε μεγάλο βαθμό, κυρίως λόγω του φόβου του κοινωνικού στίγματος και των αντιποίνων. Έλεγχοι ασφαλείας του ΟΗΕ κατέδειξαν ιδιαίτερους κινδύνους για τις γυναίκες και τα κορίτσια κατά τη διάρκεια της νύχτας, με αποτέλεσμα να αποφεύγουν τις τουαλέτες και τα λουτρά των καταυλισμών.
Η τελευταία έκθεση ανάλυσης της ειδικής ομάδας υπό το UNFPA ανέφερε ότι τα περιστατικά σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένων των βιασμών και των σεξουαλικών επιθέσεων, «έχουν λάβει κρίσιμες διαστάσεις στη Γάζα». Αποτελούσαν το 2,7% των συνολικών αναφερθέντων περιστατικών έμφυλης βίας από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2026 από 2,1% το προηγούμενο τρίμηνο σημειώνοντας αύξηση 61% σε απόλυτους αριθμούς.
Η αύξηση αυτή συνδέεται με τις προσπάθειες ευαισθητοποίησης και την παροχή ασφαλέστερων διόδων για εμπιστευτικές αναφορές. Τα δημογραφικά στοιχεία δείχνουν ότι η πλειονότητα των επιζώντων ήταν γυναίκες ηλικίας 18-59 ετών, ακολουθούμενες από έφηβες κορίτσια σε ποσοστό 8% και ενήλικες άνδρες σε ποσοστό 5%.
Οι γυναίκες που είναι χήρες ή των οποίων οι σύζυγοι είναι κρατούμενοι ή αγνοούμενοι αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης. Σχεδόν μία στις τέσσερις οικογένειες φέρεται πλέον να έχει ως επικεφαλής γυναίκα —ποσοστό διπλάσιο σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο.
«Μια χήρα αναζητούσε σκηνή και ένας εκπρόσωπος του καταυλισμού της είπε: “Θα σου δώσω μια σκηνή, θα σε βάλουμε στον καταυλισμό μας, αλλά μπορείς να έρθεις να μείνεις μαζί μου απόψε”», θυμάται μια γυναίκα στην Πόλη της Γάζας, στο πλαίσιο της έρευνας του UNFPA.
Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι κίνδυνοι για τις γυναίκες στη Γάζα θα μπορούσαν να αμβλυνθούν σημαντικά εάν βελτιώνονταν οι ανθρωπιστικές συνθήκες. Υπάρχουν εκκλήσεις προς το Ισραήλ να επιτρέψει την εισαγωγή καταλυμάτων καλύτερης ποιότητας στην περιοχή, καθώς και εξοπλισμού για την αναβάθμιση των υποδομών υγιεινής, των τουαλετών και του φωτισμού. Το Ισραήλ περιορίζει την εισαγωγή ειδών που θεωρεί ότι ενδέχεται να έχουν διπλή χρήση, στρατιωτική και πολιτική.
Παράλληλα, καταβάλλονται προσπάθειες για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και της υγειονομικής περίθαλψης, ενώ υπάρχουν μακροπρόθεσμα σχέδια για εκστρατείες καταπολέμησης της ενδοοικογενειακής βίας και των παιδικών γάμων. Παρότι η πορεία τόσων ανθρώπινων ζωών στη Γάζα έχει ήδη αλλάξει ανεπιστρεπτί, οι γυναίκες δηλώνουν ότι ελπίζουν σε ένα μέλλον όπου θα αισθάνονται, τουλάχιστον, πιο ασφαλείς.
Πληροφορίες από το BBC
