Ολα όσα προβλέπουν το Προεδρικό Διάταγμα και οι Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις που υπέγραψε η ηγεσία του ΥΠΕΝ
Το τοπίο για το ποιες άδειες σώζονται, τι θεωρείται έναρξη εργασιών και πώς μπορούν να ολοκληρωθούν οικοδομές που είχαν μπλοκάρει δικαστικά ξεκαθαρίζει το Προεδρικό Διάταγμα που υπέγραψαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο αρμόδιος υφυπουργός Νίκος Ταγαράς.
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Το Π.Δ., που πήρε πριν από λίγες ημέρες το «πράσινο» φως από το Συμβούλιο της Επικρατείας, καθορίζει τη διαδικασία έγκρισης Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ) για την αντιστάθμιση της χρήσης κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Οπως επισημαίνει το ΥΠΕΝ, ανοίγει ο δρόμος για χιλιάδες οικοδομικές άδειες και αποκαθίσταται η εμπιστοσύνη στην αγορά.
Ημερομηνία-κλειδί αποτελεί η 11η Δεκεμβρίου 2024, καθώς όλες οι οικοδομές που είχαν ξεκινήσει έως τότε διατηρούν το δικαίωμα να συνεχιστούν με τα μπόνους δόμησης του ΝΟΚ. Σύμφωνα με το Π.Δ., ως έναρξη των εργασιών νοείται όχι μόνο η πραγματοποίηση εργασιών εκσκαφής ή, σε περίπτωση προσθήκης, η πραγματοποίηση εργασιών σκυροδέτησης, αλλά και η κατεδάφιση προϋφιστάμενων κτισμάτων εντός του ιδίου ακινήτου, εφόσον δεν είναι προγενέστερη των έξι μηνών από την 11/12/2024.
Μάλιστα, το Ανώτατο Δικαστήριο όχι μόνο δέχτηκε ως εκκίνηση εργασιών τη διενέργεια έως τις 11/12/2024 ανασκαφικών εργασιών της αρχαιολογικής υπηρεσίας, αλλά διεύρυνε τον σχετικό ορισμό, προσθέτοντας και την περίπτωση διενέργειας δοκιμαστικών τομών της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Αντίθετα, άδειες που δεν είχαν εκκινήσει εργασίες έως τις 11 Δεκεμβρίου 2024 θα πρέπει να αναθεωρηθούν, χάνοντας τους ευνοϊκούς όρους που προβλέπει ο ΝΟΚ.
Επανέκδοση
Οσον αφορά τις «παγωμένες» άδειες, ο μηχανισμός του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου αποτελεί το εργαλείο για να ξεμπλοκάρουν. Συγκεκριμένα, ο μηχανισμός επιτρέπει την επανέκδοση και συνέχιση οικοδομικών αδειών που είχαν εκδοθεί με βάση τα κίνητρα του ΝΟΚ και είτε ακυρώθηκαν δικαστικά είτε προσβλήθηκαν με αίτηση ακύρωσης ή εντάσσονται σε χρηματοδοτικά εργαλεία.
Αποκαθιστά έτσι την αδικία για όσους είχαν οικοδομικές άδειες για τις οποίες είχαν εκκινήσει οι οικοδομικές εργασίες, αλλά είχαν προσβληθεί δικαστικά πριν από τις 11/12/2024 και δεν μπορούσαν να υπαχθούν στην εξαίρεση των αποφάσεων της Ολομέλειας. Παράλληλα, επιτρέπει την πραγματοποίηση σημαντικών έργων ενταγμένων στο ΤΑΑ ή στο ΕΣΠΑ, ενισχύοντας τη χρηματοδοτική πίστη του Δημοσίου, προβλέπει καταβολή τέλους υπέρ του δήμου και αντίστοιχες δράσεις περιβαλλοντικής αναβάθμισης σε επίπεδο δήμου ή δημοτικής ενότητας.
Προέλεγχος
Ως μόνη προϋπόθεση για την επανέκδοση των οικοδομικών αδειών που είτε ακυρώθηκαν δικαστικά είτε προσβλήθηκαν στα δικαστήρια, παρότι οι οικοδομικές εργασίες είχαν ξεκινήσει πριν από τις 11/12/2024, το ΣτΕ έθεσε την προηγούμενη τήρηση της διαδικασίας περιβαλλοντικού προελέγχου. Πρόκειται για το πρώτο στάδιο, προκειμένου να κριθούν οι συνέπειες που προκαλούνται στο περιβάλλον από τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου και, κατ’ επέκταση, εάν απαιτείται ή όχι Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ).
Το δικαστήριο ενέκρινε όλα τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου που πρότεινε το ΥΠΕΝ, δηλαδή τη δημιουργία ή αναδιαμόρφωση κοινόχρηστων χώρων στον αστικό ιστό, την κατεδάφιση αυθαίρετων ή και επικίνδυνων κτισμάτων, τις παρεμβάσεις ανάπλασης σε περιβαλλοντικά και πολεοδομικά υποβαθμισμένες περιοχές και τον καθαρισμό και την οριοθέτηση ρεμάτων.
Τα μέτρα αυτά θα εφαρμόζονται σε επίπεδο δημοτικής ενότητας, εκτός από τις περιπτώσεις των μητροπολιτικών συγκροτημάτων Αττικής και Θεσσαλονίκης, που εφαρμόζονται σε επίπεδο δήμου. Ενέκρινε επίσης τη διαδικασία εκπόνησης ΕΣΠΙΑΠ από το ΥΠΕΝ ή από τον οικείο δήμο, με χρηματοδότηση του Πράσινου Ταμείου ή με δωρεά της μελέτης, για την επιλογή των καταλληλότερων μέτρων περιβαλλοντικού ισοδυνάμου ανά δημοτική ενότητα ή δήμο, όπως και το ύψος του ποσού του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, το οποίο καταβάλλεται σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και διατίθεται αποκλειστικά στον δικαιούχο δήμο για την υλοποίηση των περιβαλλοντικών δράσεων.
Παράλληλα με το Προεδρικό Διάταγμα υπεγράφησαν και οι Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις για τον καθορισμό: α) της διαδικασίας επιστροφής φόρων, παραβόλων, εισφορών και κρατήσεων των οικοδομικών αδειών με χρήση κινήτρων του ΝΟΚ, που αναθεωρούνται αμελλητί και κατά προτεραιότητα έναντι των λοιπών αιτήσεων και β) των προδιαγραφών των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων.
