Από τρίτες χώρες στην… πρώτη γραμμή
Εργαζόμενοι από Ινδία, Πακιστάν, Φιλιππίνες, Βιετνάμ και Κένυα στη Λάρισα. Οι ειδικότητες με έλλειψη και οι παρεμβάσεις του ΣΘΕΒ
Του Κώστα Γκιάστα
Στο «ψάξιμο» βρίσκονται ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις από τον Νομό της Λάρισας καθώς η έλλειψη εργατικού δυναμικού αποτελεί σήμερα μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική επιχειρηματικότητα, προκειμένου να καλύψουν βασικές ανάγκες της παραγωγικής τους λειτουργίας.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα έντονη στους τομείς της βιομηχανίας, των κατασκευών και του τουρισμού όπου η ζήτηση για ανειδίκευτο προσωπικό παραμένει υψηλή και διαρκής σε πανελλήνιο επίπεδο. Παράλληλα, σημαντικές ελλείψεις παρατηρούνται και σε τεχνικές ειδικότητες, όπως ηλεκτρολόγοι, χειριστές μηχανημάτων έργου και τεχνικοί συντήρησης εγκαταστάσεων. Η αδυναμία κάλυψης των κενών επηρεάζει άμεσα την παραγωγική ικανότητα των επιχειρήσεων, την τήρηση χρονοδιαγραμμάτων, την ανταγωνιστικότητά τους και τελικά την αναπτυξιακή τους πορεία. «Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια συνεχώς αυξανόμενη τάση», επισημαίνουν στην «Ε» στελέχη του Συνδέσμου Θεσσαλικών Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΘΕΒ). Όπως αναφέρουν, για την περιοχή μας η βιομηχανία αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα κυρίως στην εύρεση ανειδίκευτου προσωπικού. «Οι επιχειρήσεις, μας λένε ότι παλιότερα, όταν υπήρχαν θέσεις εργασίας υπήρχε ικανοποιητική ανταπόκριση. Σήμερα, για τις ίδιες θέσεις, η προσφορά είναι σχεδόν ανύπαρκτη», σημειώνουν χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με ανθρώπους τους Συνδέσμου, πριν από δύο δεκαετίες οι βιομηχανικές επιχειρήσεις απασχολούσαν αρκετούς νέους ανθρώπους, ακόμα και πτυχιούχους που αναζητούσαν προσωρινή απασχόληση σε βιομηχανικές μονάδες. Η πραγματικότητα αυτή έχει πλέον αλλάξει σημαντικά, οι νέοι άνθρωποι δεν βλέπουν τη βιομηχανία ως επιλογή απασχόλησης, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό ακόμη και για θέσεις που παλαιότερα καλύπτονταν άμεσα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η πολιτεία διαμόρφωσε τα τελευταία χρόνια ένα νέο πλαίσιο που επιτρέπει τη νόμιμη εργασία ατόμων από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για τη διαδικασία της μετάκλησης εργαζομένων, μέσω της οποίας ελληνικές επιχειρήσεις μπορούν να προσλάβουν πολίτες τρίτων χωρών για την κάλυψη πραγματικών αναγκών της αγοράς εργασίας.
Η διαδικασία, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην απλή πρόσληψη ενός εργαζομένου. Ο πολίτης τρίτης χώρας πρέπει να διαθέτει το κατάλληλο δικαίωμα διαμονής και εργασίας στην Ελλάδα, ενώ η απασχόληση χωρίς νόμιμη άδεια απαγορεύεται αυστηρά. Έτσι λοιπόν, η επιχείρηση εντοπίζει τον υποψήφιο εργαζόμενο και στη συνέχεια υποβάλλει ηλεκτρονική αίτηση στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχει διαθέσιμη θέση εργασίας και σύμβαση πλήρους ή εποχικής απασχόλησης. Μετά την έγκριση, ο εργαζόμενος λαμβάνει εθνική θεώρηση εισόδου από το ελληνικό προξενείο της χώρας του και ακολούθως προχωρά στην έκδοση άδειας διαμονής για εργασία στην Ελλάδα. Η άδεια συνδέεται με συγκεκριμένο εργοδότη και συγκεκριμένο είδος απασχόλησης.
Οι εργαζόμενοι που έρχονται σήμερα στη Θεσσαλία και κυρίως στη Λάρισα μέσω αυτής της διαδικασίας προέρχονται από χώρες με τις οποίες η Ελλάδα έχει συνάψει διακρατικές συμφωνίες όπως η Αίγυπτος, το Μπαγκλαντές, ενώ σε προχωρημένο στάδιο βρίσκεται η Ινδία, το Βιετνάμ, το Πακιστάν και οι Φιλιππίνες. Στη μεγάλη τους πλειονότητα πρόκειται για άνδρες, οι οποίοι μπορούν να παραμείνουν και να εργάζονται νόμιμα στη χώρα όσο ισχύει η σύμβαση εργασίας τους.
Από τον ΣΘΕΒ χαρακτηρίζεται η διαδικασία σύνθετη και γραφειοκρατική, καθώς απαιτεί τη συνεργασία πολλών υπηρεσιών και φορέων. Από την άλλη, το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την εργασία πολιτών τρίτων χωρών στην Ελλάδα βελτιώνεται διαρκώς και υπάρχουν πλέον και οργανισμοί που μπορούν να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να βρουν το προσωπικό που χρειάζονται. Οι οργανισμοί αυτοί είναι εταιρείες ανθρώπινου δυναμικού ή τα διμερή επιμελητήρια των εμπλεκόμενων χωρών που αναλαμβάνουν εξ’ ολοκλήρου τη διαδικασία μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, καλύπτοντας την εύρεση προσωπικού, τις άδειες διαμονής και τη γραφειοκρατία. Όπως εξηγείται από το ΣΘΕΒ, η βιομηχανία δηλώνει τις ανάγκες της και οι εταιρείες ή οι φορείς αναλαμβάνουν να βρουν κατάλληλους εργαζομένους, οι οποίοι φθάνουν στην Ελλάδα έτοιμοι να ενταχθούν στην παραγωγική διαδικασία.
Να σημειωθεί πως δεν υπάρχει καμία διάκριση μεταξύ Ελλήνων και μετακλητών εργαζόμενων και οι εργοδότες οφείλουν να ξέρουν ότι οι μετακλητοί εργαζόμενοι απολαμβάνουν τα ίδια εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα με κάθε άλλο εργαζόμενο στην Ελλάδα. Το ίδιο ισχύει, αν και δεν το προβλέπει ο νόμος σε όλες τις περιπτώσεις, και για τις συνθήκες διαβίωσης. «Στο παρελθόν, υπήρξαν δυστυχώς όχι λίγες περιπτώσεις παραβατικών συμπεριφορών από εργοδότες στον αγροτικό τομέα που απασχολούσαν ανθρώπους από τρίτες χώρες και ζούσαν κάτω από απαράδεκτες συνθήκες», σημειώνεται από τον ΣΘΕΒ. Πλέον η περίπτωση αυτή δεν υφίσταται και οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις διαδικασίες αυτές εξασφαλίζουν αξιοπρεπείς συνθήκες διαμονής, ακόμα και αν η νομοθεσία δεν τους υποχρεώνει.
Σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση των επιχειρήσεων διαδραματίζει ο Σύνδεσμος Θεσσαλικών Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΘΕΒ), ο οποίος αναγνωρίζει την έλλειψη εργατικού δυναμικού ως μείζον στρατηγικό ζήτημα για τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη της παραγωγικής βάσης της χώρας. Το θέμα βρίσκεται σταθερά στο επίκεντρο των παρεμβάσεων του Συνδέσμου, ο οποίος συνεργάζεται με φορείς που υλοποιούν προγράμματα μετάκλησης εργαζομένων Παράλληλα, ο ΣΘΕΒ ενημερώνει τα μέλη του για διαθέσιμες λύσεις που αφορούν εργαζομένους από τρίτες χώρες οι οποίοι ήδη διαμένουν στη Θεσσαλία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται το πρόγραμμα HELIOS+, η επιδότηση θέσεων πρακτικής άσκησης μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, καθώς και η συνεργασία με το Κέντρο Ένταξης Μεταναστών του Δήμου Λαρισαίων.
«Η εύρεση ανθρώπων το μεγαλύτερο πρόβλημα» δηλώνει ο πρόεδρος του ΣΘΕΒ, Γιώργος Ρουπακιάς στην «Ε»
«Για τη βιομηχανία και τις κατασκευές, το εργατικό δυναμικό αποτελούσε παραδοσιακά το βασικό κεφάλαιο των επιχειρήσεων και τον κύριο συντελεστή για την ευημερία και την ανάπτυξή τους. Σήμερα, δυστυχώς, η εύρεση ανθρώπων είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα και υπάρχει σε όλα τα επίπεδα εξειδίκευσης μέσα σε μια εταιρεία. Το ανειδίκευτο προσωπικό είναι δυσεύρετο και υπάρχει μια εξίσου μεγάλη ανάγκη για εργαζόμενους με τεχνική εξειδίκευση για να στελεχώσουν θέσεις ευθύνης στις επιχειρήσεις. Αυτή τη στιγμή, οι θέσεις αυτές είναι από τις πιο καλά αμειβόμενες στην αγορά εργασίας» αναφέρει στην «Ε» ο πρόεδρος του ΣΘΕΒ κ. Γιώργος Ρουπακιάς και συμπληρώνει πως «Η βασική μας δουλειά στον ΣΘΕΒ είναι να εντοπίζουμε τις ανάγκες τις επιχειρήσεων και να βρίσκουμε τρόπους να τις υποστηρίζουμε. Το θέμα της μετάκλησης προέκυψε μετά από τη συνεχόμενη απαίτηση των επιχειρήσεων να διερευνήσουμε εναλλακτικές λύσεις για τη στελέχωση της παραγωγής τους. Ο ΣΘΕΒ παρακολουθεί στενά τις νομοθετικές εξελίξεις σε ό,τι αφορά την Εργασία Πολιτών Τρίτων Χωρών και βρίσκεται σε διαρκή επαφή και συνεργασία με όλους εκείνους τους φορείς, κρατικούς και ιδιωτικούς, που μπορούν να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να βρουν προσωπικό. Αξιοποιούμε όλα τα διαθέσιμα εργαλεία εύρεσης προσωπικού που προσφέρει η αγορά εργασίας και η Δ.ΥΠ.Α., με την οποία έχουμε μια πολύ καλή συνεργασία, προς όφελος των επιχειρήσεων. Επίσης, προσπαθούμε να φέρουμε σε επαφή τις επιχειρήσεις μας με διεθνείς οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στη Θεσσαλία και προσπαθούν να αξιοποιήσουν το δυναμικό των ανθρώπων που διαμένουν ήδη στην περιοχή και αναζητούν απασχόληση».
