Οι αλλαγές της τελευταίας στιγμής από την κυβέρνηση στα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης αποκάλυψαν το μπάχαλο με τον αρχικό σχεδιασμό των έργων, που είχε ως προτεραιότητα την εξυπηρέτηση ημετέρων και όχι την καλύτερη αξιοποίηση των κονδυλίων. Εγγραφο της Κομισιόν αποκαλύπτει πως στο παρά ένα άλλαξαν επενδύσεις άνω των 6 δισ. ευρώ, ώστε να ολοκληρωθούν έργα που μπορεί να μην αποτελούν τις κυριότερες παρεμβάσεις που χρειάζονταν η χώρα, αλλά εκείνες που θεωρήθηκε ότι μπορούν να διατεθούν πιο γρήγορα τα κοινοτικά κονδύλια.
Ετσι, για κρίσιμα έργα όπως ο ΒΟΑΚ, πρέπει να αναζητηθούν και να διατεθούν κρατικά κονδύλια, ενώ στο Ταμείο Ανάκαμψης εντάχθηκαν έργα χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα, μόνο και μόνο επειδή με αυτά μπορεί να προλάβει τις ασφυκτικές προθεσμίες.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της «Deal News», στο έγγραφο της Κομισιόν για την επικαιροποιημένη παρακολούθηση των ελληνικών στόχων, κοστολογούνται έργα με πράσινο ή ψηφιακό χαρακτήρα, συνολικού ύψους περίπου 13 δισ. ευρώ. Η λίστα αυτή αποκαλύπτει πως λίγες εβδομάδες πριν από το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης (το οποίο απέχει ελάχιστα από την παρουσία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ), η κυβέρνηση προχώρησε σε αλλαγές, με το ποσό να αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των 18 δισ. ευρώ των επιδοτήσεων που διαθέτει η Ελλάδα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Δεν αφορά, δηλαδή, το σύνολο του ελληνικού προγράμματος, το οποίο μαζί με το σκέλος των δανείων ανέρχεται σε 36 δισ. ευρώ.
Εργα βγήκαν από το πρόγραμμα, άλλα είδαν τον προϋπολογισμό τους να «κουρεύεται» και νέες παρεμβάσεις πήραν στη θέση τους. Κονδύλια μεταφέρονται σε ΑΔΜΗΕ, μικροδορυφόρους και Τεχνητή Νοημοσύνη, την ώρα που περιορίζονται προγράμματα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις που αφορούν τα ελληνικά νοικοκυριά, αλλά και ψηφιακές επενδύσεις.
Τα πάντα έγιναν με τη σύμφωνη γνώμη της Κομισιόν, καθώς οι Βρυξέλλες έδωσαν τη μέγιστη ευελιξία σε όλα τα κράτη-μέλη, ώστε να μη χαθούν τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης. Αυτό σημαίνει ότι μέρος των κονδυλίων δεν χρειάζεται να φτάσει άμεσα στους τελικούς δικαιούχους, αλλά μπορεί να μεταφερθεί σε ενδιάμεσους φορείς, αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ή ειδικούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς και να διοχετευθεί στην αγορά αργότερα. Το σχέδιο απελπισίας προβλέπει μια σειρά από ανακατανομές πόρων, ώστε να διασωθεί ο κυβερνητικός σχεδιασμός.
ΑΔΜΗΕ: Η πρώτη μεγάλη μεταφορά αφορά τη συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ. Το ποσό είχε αρχικά υπολογιστεί στα 350 εκατ. ευρώ, αλλά στο αναθεωρημένο σχέδιο διαμορφώνεται στα 371 εκατ. ευρώ.
Μικροδορυφόροι: Ακόμα μεγαλύτερη είναι η αύξηση της χρηματοδότησης για το πρόγραμμα των μικρών δορυφόρων. Η συνεισφορά προς τον Εθνικό Οργανισμό Διαστήματος ανεβαίνει στα 550 εκατ. ευρώ, από 200 εκατ. ευρώ που προβλέπονταν στον προηγούμενο σχεδιασμό.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Η τρίτη μεγάλη προσθήκη είναι η εθελοντική εισφορά ύψους 350 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης και υποδομών υπερυπολογιστών.
Στον αντίποδα βρίσκονται πολλά προγράμματα που είχαν σχεδιαστεί για την ενίσχυση της πραγματικής οικονομίας και της καθημερινότητας των πολιτών, μεταξύ άλλων, και ο Βόρειος Οδικός Αξονας Κρήτης, καθώς θα πρέπει να βρεθεί άλλη χρηματοδότηση. Στη δεύτερη κατηγορία βρίσκονται μια σειρά από έργα που θα κληθούν να ολοκληρωθούν με λιγότερα χρήματα, αφού περικόπτονται οι πόροι.
Οι περικοπές δεν περιορίζονται στις επιχειρήσεις. Μικρότερη χρηματοδότηση καταγράφεται και σε δράσεις ενεργειακής μετάβασης για τα νοικοκυριά. Μεταξύ των προγραμμάτων που εμφανίζουν μειωμένο προϋπολογισμό βρίσκονται:
- η ενεργειακή ανακαίνιση κτιρίων κατοικιών,
- το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το σπίτι μου»,
- οι επιδοτήσεις για ηλιακούς θερμοσίφωνες στα νοικοκυριά.
Το τελικό αποτέλεσμα θα κριθεί μετά τις 31 Αυγούστου, καθώς πλέον δεν υπάρχει περιθώριο για νέες αλλαγές στο πρόγραμμα. Οσα έργα δεν καταφέρουν να καλύψουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις κινδυνεύουν να χάσουν τη χρηματοδότησή τους, παρά τις ευελιξίες που έχουν δοθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο τελικός απολογισμός θα γίνει έως το τέλος Σεπτεμβρίου, όταν θα υποβληθούν τα τελευταία αιτήματα πληρωμής τόσο για τις επιδοτήσεις όσο και για τα δάνεια. Τα κοινοτικά κονδύλια θα πρέπει να έχουν εκταμιευθεί έως το τέλος Δεκεμβρίου. Εξαίρεση αποτελούν τα ποσά που έχουν ήδη μεταφερθεί σε ενδιάμεσους φορείς ή ειδικούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς και θα μπορούν να διοχετεύονται σταδιακά στην αγορά και μετά τη λήξη των προθεσμιών.
