Τις αρχικές αιτήσεις με τις… τελικές «μπερδεύει» σκόπιμα η κυβέρνηση στα στοιχεία που παραθέτει συνεχώς για την πορεία του εξωδικαστικού μηχανισμού. Πρόκειται στην πράξη για ένα επικοινωνιακό αφήγημα, προκειμένου να αποκρύψει την πραγματική εικόνα, η οποία δεν είναι άλλη από τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν πολίτες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις για να ρυθμίσουν τα χρέη τους.
Τα κριτήρια και η ασάφεια γύρω από το τελικό ύφος του «κουρέματος» που υπόσχεται η ρύθμιση δεν επιτρέπουν σε χιλιάδες οφειλέτες να ενταχθούν στον εξωδικαστικό, κάτι που αποκαλύπτουν συνεχώς και τα ίδια τα στοιχεία για το ύψος του ιδιωτικού χρέους στη χώρα μας. Στην πράξη, μόνο ένα μέρος των αιτήσεων καταλήγει σε επιτυχή ρύθμιση, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του χρέους αφορά πολύ μεγάλες οφειλές και επιχειρηματικά ανοίγματα. Επιπλέον, όπως έγινε αυτές τις μέρες γνωστό από καταγγελίες του Συλλόγου Εργαζομένων στον τέως ΟΕΚ-ΟΕΕ, δεκάδες χιλιάδες πολίτες που είχαν εξασφαλίσει σπίτι με αυτόν τον τρόπο παραμένουν αποκλεισμένοι από το πλαίσιο.
Σύμφωνα με την Εκθεση Προόδου της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, ως το τέλος Ιουνίου είχαν κατατεθεί 144.060 αιτήσεις, που αντιστοιχούν σε συνολικές οφειλές 56,92 δισ. ευρώ. Παρά την αύξηση των αρχικών αιτήσεων που καταγράφεται τους τελευταίους μήνες, μόλις 16.920 βρίσκονται στο τελικό στάδιο της διαπραγμάτευσης, που αντιστοιχεί σε χρέη ύψους 7,25 δισ. ευρώ, γεγονός που δείχνει ότι σημαντικός αριθμός υποθέσεων εξακολουθεί να μη φτάνει στην τελική φάση.
Ακόμα πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα των επιτυχών ρυθμίσεων. Από τις 144.060 αιτήσεις που έχουν υποβληθεί στα έξι χρόνια που λειτουργεί η σχετική πλατφόρμα του εξωδικαστικού, έχουν ολοκληρωθεί με επιτυχία οι 105.080, ενώ άλλες 5.150 βρίσκονται σε αναμονή καταβολής της πρώτης δόσης για να οριστικοποιηθούν. Αξίζει να σημειωθεί πως οι ολοκληρωμένες ρυθμίσεις αφορούν χρέη συνολικού ύψους 37,8 δισ. ευρώ.
Με άλλα λόγια, τα ίδια τα στοιχεία καταρρίπτουν τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς και αποκαλύπτουν πως το «ρεκόρ αιτήσεων» για το οποίο καμαρώνουν συνεχώς τα κυβερνητικά στελέχη κινείται σε βάθος… εξαετίας, ενώ οι οριστικά ρυθμισμένες οφειλές αγγίζουν από το 2020 έως σήμερα μόλις το 9% του συνολικού ιδιωτικού χρέους ή το 15,9% των ληξιπρόθεσμων οφειλών!
Η «ακτινογραφία»
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ, το συνολικό ιδιωτικό χρέος (προς τράπεζες, servicers, Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία) διαμορφώθηκε σε 417 δισ. ευρώ στα τέλη του 2025, μέγεθος που αντιστοιχεί στο 168% του ΑΕΠ της χώρας. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ανέρχονται σε 237,8 δισ. ευρώ, αποτελώντας το 57% του συνολικού ιδιωτικού χρέους, ενώ σχεδόν το 70% των ληξιπρόθεσμων χρεών (165,2 δισ. ευρώ) αφορά οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τον ΕΦΚΑ.
Το συνολικό χρέος σε δάνεια άγγιξε τα 251,9 δισ. ευρώ, με κύριο μοχλό τα επιχειρηματικά δάνεια. Τα «κόκκινα» δάνεια έχουν σταθεροποιηθεί στο 30% του συνόλου, με τους διαχειριστές απαιτήσεων (servicers) να έχουν πλέον στα χέρια τους το 92% των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι ο εξωδικαστικός εξακολουθεί να αφορά κυρίως μεγάλες οφειλές. Το 59% του συνολικού χρέους που βρίσκεται στον μηχανισμό, δηλαδή περίπου 33,4 δισ. ευρώ, προέρχεται από οφειλές άνω του 1 εκατ. ευρώ, ενώ το 74% των συνολικών υποχρεώσεων αφορά χρηματοδοτικούς φορείς και όχι το Δημόσιο.
Παράλληλα, το 59,36% των οφειλών αφορά φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο μηχανισμός χρησιμοποιείται κυρίως από επαγγελματίες και επιχειρήσεις και λιγότερο από ιδιώτες χωρίς επιχειρηματική ιδιότητα.
Η εξήγηση είναι απλή: οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι έχοντες μεγάλα χρέη μπορούν να ενταχθούν πιο εύκολα στον μηχανισμό, με τους πιστωτές, δηλαδή servicers και τράπεζες, να απαντούν στις αιτήσεις τους. Ωστόσο, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους πολίτες οι οποίοι επιθυμούν να ρυθμίσουν χρέη του παρελθόντος ώστε να απαλλαγούν από τις πληγές των Μνημονίων και των αλλεπάλληλων κρίσεων. Νομικοί σημειώνουν πως στις περιπτώσεις φυσικών προσώπων οι servicers αρνούνται να απαντήσουν στο αίτημα ρύθμισης, καταλήγοντας σε πολλές περιπτώσεις σε κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.
Παραμύθια
Ακόμα ένα στοιχείο που καταρρίπτει τον μύθο του «επιτυχημένου» εξωδικαστικού μηχανισμού είναι τα περιβόητα «κουρέματα». Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν πως πάνω από τις μισές ολοκληρωμένες αιτήσεις (50,96%) έλαβαν μηδενική διαγραφή οφειλής! Μόλις το 16,21% είχε «κούρεμα» από 30% έως 50%, με ελάχιστες ρυθμίσεις να καταλήγουν με υψηλότερο «σβήσιμο» χρεών.
Εξίσου ενδιαφέρον είναι και το στοιχείο για όσες ρυθμίσεις αποφασίστηκε διαγραφή οφειλής. Για χρέη στο Δημόσιο, «κούρεμα» έλαβε το 13,47% των ρυθμίσεων, το 13% με στεγαστικά δάνεια, το 29,57% με επιχειρηματικά δάνεια και το 32,80% με καταναλωτικά δάνεια.
Γιατί απορρίπτονται
Σημαντικό είναι και το γεγονός ότι ένα μεγάλο ποσοστό των προτάσεων δεν καταλήγει σε συμφωνία. Ηδη 3 στις 10 αιτήσεις που αφορούν χρέη που ξεπερνούν τα 6,47 δισ. ευρώ δεν έγιναν δεκτές με την αιτιολογία της ανεπαρκούς οικονομικής δυνατότητας εξυπηρέτησης της προτεινόμενης ρύθμισης.
Αίσθηση προκαλεί και το ότι περισσότερες από 2 στις 10 αιτήσεις (23,03%) έχουν ως δικαιολογία την ένδειξη «κενό», δηλαδή επισήμως δεν υπάρχει καμία εξήγηση για τον λόγο απόρριψης!
Στον αντίποδα, το 66% των προτεινόμενων ρυθμίσεων που απορρίφθηκαν από τους ίδιους τους οφειλέτες δεν έχουν αιτιολογία, δηλαδή αποσύρουν την αίτησή τους, ενώ 2 στις 10 προτάσεις ρύθμισης από το Δημόσιο, Ταμεία, τράπεζες και servicers δεν γίνονται αποδεκτές από τους οφειλέτες, καθώς εκτιμούν πως δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στο ποσό της ρύθμισης που εισηγούνται οι πιστωτές τους.
Πέταξαν έξω δανειολήπτες του ΟΕΚ-ΟΕΕ
Σε επιστολή του προς τα υπουργεία Εργασίας, Οικονομίας και Οικονομικών αλλά και τη ΔΥΠΑ, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ – τ. ΟΕΕ – τ.ΟΕΚ (ΠΑΝΣΥΠΟ) κατήγγειλε πως 32.115 δανειολήπτες δεν μπορούν να ενταχθούν στον μηχανισμό. Πρόκειται κυρίως για εργατικά και λαϊκά νοικοκυριά, τα οποία έλαβαν δάνεια για να αποκτήσουν κύρια κατοικία και σήμερα δεν έχουν πρόσβαση σε ένα ενιαίο εργαλείο αναδιάρθρωσης. Την ίδια στιγμή οι οφειλές τους συνεχίζουν να επιβαρύνονται με τόκους υπερημερίας. Σύμφωνα με τους εργαζομένους, δεν υπάρχει σαφής νομοθετική εξαίρεση των δανείων του ΟΕΚ από τον σημερινό εξωδικαστικό μηχανισμό. Ο αποκλεισμός φαίνεται να προκύπτει κυρίως από τον τεχνικό σχεδιασμό της πλατφόρμας, η οποία είναι συνδεδεμένη με τον e-ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ, αλλά όχι με τις δανειακές απαιτήσεις της ΔΥΠΑ.
