Αναδείχθηκε σε κυρίαρχο εκπρόσωπο του αμερικανικού αφηρημένου εξπρεσιονισμού σε μια καθοριστική περίοδο για τη συγκρότηση της μεταπολεμικής αμερικανικής πρωτοπορίας
Μία από τις πλέον καθοριστικές μορφές της πρώτης γενιάς του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, το νεότερο μέλος των ιστορικών «Irascibles» (Οξύθυμοι), ο Θεόδωρος Στάμος (1922-1997), υπήρξε μια ιδιαιτέρα περίπτωση καλλιτέχνη και η έκθεση έργων του στη Ρόμα Γκάλερι, Ρώμα 5, έχει σπουδαία σημασία. Η παρουσίαση, με τίτλο «Θεόδωρος Στάμος: Πνευματικό πεδίο», εγκαινιάστηκε χθες και θα φιλοξενείται έως τις 4 Ιουλίου, σε επιμέλεια Αλιας Τσαγκάρη και Ηριδανού Τσιριγκούλη, καταδεικνύει πώς ο νεαρός τότε Στάμος κατέλαβε εξέχουσα θέση ανάμεσα στις ηγετικές μορφές της νέας αμερικανικής τέχνης.
Η κυρία Τσαγκάρη, κατά τη συνέντευξη Τύπου, επεσήμανε: «Ο Θεόδωρος Στάμος ήταν ο νεότερος εκπρόσωπος της πρώτης γενιάς αφηρημένων εξπρεσιονιστών και λόγω της πολύ νεαρής του ηλικίας έχει θεωρηθεί παγκοσμίως ζωγράφος της δεύτερης γενιάς του κινήματος. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν είναι αληθές, γιατί συμμετείχε ενεργά στις διεργασίες του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, με πιο χαρακτηριστική την κίνηση των “Οξύθυμων”». Οπως υπογράμμισε η επιμελήτρια, η παρουσίαση είναι αποτέλεσμα πρωτογενούς έρευνας σε αρχεία και καταλόγους εκθέσεων της εποχής, από το 1947.
Η έρευνα ανέδειξε «τη σύνδεση του σουρεαλισμού με τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό. Είναι ελάχιστα γνωστό ότι ο τελευταίος δομήθηκε στην παρακαταθήκη του σουρεαλισμού. Και ο Στάμος, λόγω της ελληνικής καταγωγής του, της γνώσης της γλώσσας, αλλά και πάρα πολλών μύθων και παραδόσεων, ελληνικών και αρχαιοελληνικών, ήρθε αμεσότερα σε επαφή με τον σουρεαλισμό».
Η αναφορά στη γνωστή επιστολή διαμαρτυρίας προς το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης το 1950, την οποία ο Στάμος συνυπέγραψε μαζί με τους Ρόθκο, Πόλοκ, Νιούμαν, Γκότλιμπ κ.ά., αντιδρώντας στον αποκλεισμό της πρωτοποριακής αφαίρεσης από την έκθεση American Painting Today – 1950, προκάλεσε τότε μείζον δημοσιογραφικό ενδιαφέρον.
Οπως και η εμφάνιση σε μορφή αφίσας της φωτογραφίας των «Οξύθυμων», που έβγαλε η Νίνα Λιν για το περιοδικό «Life» το 1951, συμβάλλοντας καθοριστικά στη δημόσια ταύτιση της ομάδος. Απότοκο αυτής της διαμαρτυρίας ήταν η θρυλική φωτογραφία του 1951, στην οποία οι πιο σημαντικοί αφηρημένοι εξπρεσιονιστές καταγράφονται σε μία ιδιαίτερη συνθήκη. Επέλεξαν μία ενδυμασία που προσομοίαζε το ένδυμα των τραπεζιτών, με εξαίρεση τον Στάμο, ο οποίος ήταν τόσο σίγουρος για την καλλιτεχνική του βαρύτητα που επέλεξε τα καθημερινά του ρούχα.
Γεννηθείς στο Μανχάταν, ο Στάμος αναδείχθηκε σε κυρίαρχο εκπρόσωπο του αμερικανικού αφηρημένου εξπρεσιονισμού, σε μια καθοριστική περίοδο για τη συγκρότηση της μεταπολεμικής αμερικανικής πρωτοπορίας. Το 1943, σε ηλικία μόλις είκοσι ενός ετών, πραγματοποίησε την πρώτη ατομική του έκθεση, που την οργάνωσε η θρυλική γκαλερίστα Μπέτι Πάρσονς, η οποία αναγνώρισε στο έργο του την «αίσθηση των φυσικών δυνάμεων» και «την ικανότητά του να μεταφράζει αυτή την αντίληψη σε ζωγραφική έκφραση».
Η επιμελήτρια επεσήμανε πως «από όλους τους καλλιτέχνες του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, ο Στάμος ήταν ο πιο διεπιστημονικός, με την έννοια ότι είχε μια εγκυκλοπαιδική γνώση και κατανόηση διαφορετικών επιστημών αλλά ήταν και ο πιο πνευματικός».Μία από τις πλέον καθοριστικές μορφές της πρώτης γενιάς του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, το νεότερο μέλος των ιστορικών «Irascibles» (Οξύθυμοι), ο Θεόδωρος Στάμος (1922-1997), υπήρξε μια ιδιαιτέρα περίπτωση καλλιτέχνη και η έκθεση έργων του στη Ρόμα Γκάλερι, Ρώμα 5, έχει σπουδαία σημασία.
Η παρουσίαση, με τίτλο «Θεόδωρος Στάμος: Πνευματικό πεδίο», εγκαινιάστηκε χθες και θα φιλοξενείται έως τις 4 Ιουλίου, σε επιμέλεια Αλιας Τσαγκάρη και Ηριδανού Τσιριγκούλη, καταδεικνύει πώς ο νεαρός τότε Στάμος κατέλαβε εξέχουσα θέση ανάμεσα στις ηγετικές μορφές της νέας αμερικανικής τέχνης. Η κυρία Τσαγκάρη, κατά τη συνέντευξη Τύπου, επεσήμανε: «Ο Θεόδωρος Στάμος ήταν ο νεότερος εκπρόσωπος της πρώτης γενιάς αφηρημένων εξπρεσιονιστών και λόγω της πολύ νεαρής του ηλικίας έχει θεωρηθεί παγκοσμίως ζωγράφος της δεύτερης γενιάς του κινήματος. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν είναι αληθές, γιατί συμμετείχε ενεργά στις διεργασίες του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, με πιο χαρακτηριστική την κίνηση των “Οξύθυμων”».
Οπως υπογράμμισε η επιμελήτρια, η παρουσίαση είναι αποτέλεσμα πρωτογενούς έρευνας σε αρχεία και καταλόγους εκθέσεων της εποχής, από το 1947. Η έρευνα ανέδειξε «τη σύνδεση του σουρεαλισμού με τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό. Είναι ελάχιστα γνωστό ότι ο τελευταίος δομήθηκε στην παρακαταθήκη του σουρεαλισμού. Και ο Στάμος, λόγω της ελληνικής καταγωγής του, της γνώσης της γλώσσας, αλλά και πάρα πολλών μύθων και παραδόσεων, ελληνικών και αρχαιοελληνικών, ήρθε αμεσότερα σε επαφή με τον σουρεαλισμό».
Η αναφορά στη γνωστή επιστολή διαμαρτυρίας προς το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης το 1950, την οποία ο Στάμος συνυπέγραψε μαζί με τους Ρόθκο, Πόλοκ, Νιούμαν, Γκότλιμπ κ.ά., αντιδρώντας στον αποκλεισμό της πρωτοποριακής αφαίρεσης από την έκθεση American Painting Today – 1950, προκάλεσε τότε μείζον δημοσιογραφικό ενδιαφέρον. Οπως και η εμφάνιση σε μορφή αφίσας της φωτογραφίας των «Οξύθυμων», που έβγαλε η Νίνα Λιν για το περιοδικό «Life» το 1951, συμβάλλοντας καθοριστικά στη δημόσια ταύτιση της ομάδος.
Απότοκο αυτής της διαμαρτυρίας ήταν η θρυλική φωτογραφία του 1951, στην οποία οι πιο σημαντικοί αφηρημένοι εξπρεσιονιστές καταγράφονται σε μία ιδιαίτερη συνθήκη. Επέλεξαν μία ενδυμασία που προσομοίαζε το ένδυμα των τραπεζιτών, με εξαίρεση τον Στάμο, ο οποίος ήταν τόσο σίγουρος για την καλλιτεχνική του βαρύτητα που επέλεξε τα καθημερινά του ρούχα.
Γεννηθείς στο Μανχάταν, ο Στάμος αναδείχθηκε σε κυρίαρχο εκπρόσωπο του αμερικανικού αφηρημένου εξπρεσιονισμού, σε μια καθοριστική περίοδο για τη συγκρότηση της μεταπολεμικής αμερικανικής πρωτοπορίας. Το 1943, σε ηλικία μόλις είκοσι ενός ετών, πραγματοποίησε την πρώτη ατομική του έκθεση, που την οργάνωσε η θρυλική γκαλερίστα Μπέτι Πάρσονς, η οποία αναγνώρισε στο έργο του την «αίσθηση των φυσικών δυνάμεων» και «την ικανότητά του να μεταφράζει αυτή την αντίληψη σε ζωγραφική έκφραση».
Η επιμελήτρια επεσήμανε πως «από όλους τους καλλιτέχνες του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, ο Στάμος ήταν ο πιο διεπιστημονικός, με την έννοια ότι είχε μια εγκυκλοπαιδική γνώση και κατανόηση διαφορετικών επιστημών αλλά ήταν και ο πιο πνευματικός».
