Ιππότες, μύθοι, αφηγήσεις, εποχές αναβιώνουν στη θέαση του Πύργου του Κουτουμουλά, στην περιοχή των Κριεζών του Δήμου Κύμης – Αλιβερίου στην Εύβοια, όπου το αποκατεστημένο μνημείο αποδόθηκε στους κατοίκους της νότιας Ευβοίας και στους επισκέπτες. Ο ψηλότερος σωζόμενος μεσαιωνικός πύργος του νησιού, έχοντας διασφαλισμένη τη στατική του επάρκεια και την προστασία του για τις επόμενες γενιές, δεσπόζει και πάλι στο ευβοϊκό τοπίο, με τις επάλξεις του συμπληρωμένες και τα ανοίγματά του στερεωμένα, και μεταφέρει νοερά τον επισκέπτη σε άλλες ιστορικές εποχές.
Η «μυθιστορία» –ως απόδοση του ρόμανς, λειτουργεί πλέον ως τοπόσημο και χώρος μνήμης όσων ενέπνευσε ο ρομαντισμός με δεκάδες αφηγήσεις, ιστορίες, ποιήματα που ενσωματώθηκαν στον λαϊκό πολιτισμό. Πρόκειται για έναν εντυπωσιακό πύργο της περιόδου της Φραγκοκρατίας, στα βόρεια του οικισμού Κουτουμουλά και δυτικά του Βέλους, στον δημωδώς καταγραφόμενο χώρο Βελούσια ή Μπελούσι. Με τετράγων η κάτοψη, διαστάσεις επτά επί επτά μέτρων, έχει ύψος περίπου 23 μ., και αναπτύσσεται σε τρεις ορόφους ενώ επιστέφεται με επάλξεις. Αποτελεί τμήμα της ευρύτερης οχύρωσης της ενδοχώρας της Ευβοίας, καθώς οι μεσαιωνικοί πύργοι που κατασκευάστηκαν μεταξύ του 13ου και του 15ου αιώνα έλεγχαν την αγροτική περιφέρεια του νησιού.
Ο συγκεκριμένος δεσπόζει πάνω από τους οικισμούς Κουτουμουλά και Βέλος, οι οποίοι αναφέρονται ήδη σε φορολογικά κατάστιχα του 15ου αιώνα ως Katomula και Abelusia, αντίστοιχα. Ο πύργος χρησιμοποιήθηκε ως μόνιμη ή εποχική κατοικία του τοπικού φεουδάρχη, ενώ εξυπηρετούσε οικιστικές, διοικητικές και αμυντικές ανάγκες, χρήση που συνεχίστηκε και κατά την οθωμανική περίοδο, από το 1470 έως το 1833.
Με την πάροδο του χρόνου, το μνημείο περιήλθε σε κατάσταση αποδιοργάνωσης της τοιχοποιίας του και παρουσίαζε επιδεινούμενα στατικά προβλήματα, κυρίως λόγω της σεισμικής δραστηριότητος και της φθοράς των δομικών υλικών, γεγονός που κατέστησε αναγκαία τη λήψη άμεσων στερεωτικών μέτρων για την αποτροπή περαιτέρω φθοράς. Οι εργασίες περιέλαβαν την αντιμετώπιση της βιοφθοράς, τη συλλογή και τοποθέτηση τριγύρω λίθων στα τρυπόξυλα και στις δοκοθήκες σε εσοχή, τη σφράγιση των επιστέψεων της τοιχοποιίας, λιθοσυρραφές, τοποθέτηση ξύλινων πλαισίων ακαμψίας στα ανοίγματα και επικάλυψη της θολωτής οροφής.
