Τι σημαίνει να αναζητάς μια καρδιά σε έναν κόσμο που μοιάζει να χάνει ολοένα και περισσότερο την επαφή με το συναίσθημα; Ο Γιάννης Τσούκας δίνει ζωή φέτος στον αγαπημένο τενεκεδένιο άνθρωπο του «Μάγου του Οζ», της φαντασμαγορικής παραγωγής της θεατρικής σκηνής ΝΤΟΥΕΝΤΕ, που σκηνοθετεί ο Χάρης Ρώμας και περιοδεύει σε όλη την Ελλάδα.
- Από τον Ηλία Μαραβέγια
Με αφορμή το διαχρονικό παραμύθι της Ντόροθι και των συνοδοιπόρων της, ο ηθοποιός μιλά στο «Enjoy» για τη δύναμη του θεάτρου, τις προκλήσεις της εποχής και την ανάγκη να ανακαλύπτουμε όσα αναζητούμε μέσα μας.
Γεννημένος στον Βόλο, γνώρισες το θέατρο σε μικρή ηλικία και από τότε δεν το εγκατέλειψες ποτέ. Ποιο θεωρείς σήμερα ότι ήταν το καθοριστικό σημείο που διαμόρφωσε την καλλιτεχνική σου ταυτότητα;
Το καθοριστικό σημείο για μένα δεν ήταν μια συγκεκριμένη παράσταση ή μία επιτυχία. Ηταν η στιγμή που κατάλαβα ότι το θέατρο δεν είναι μόνο τέχνη, αλλά ένας τρόπος να παρατηρείς τον άνθρωπο και να επικοινωνείς μαζί του. Να μπορείς να επέμβεις στον τρόπο που θα νιώσει ο άλλος. Να σε εμπιστευτεί κάποιος για να ταξιδέψει, να προβληματιστεί ή απλώς να διασκεδάσει. Στην πορεία συνειδητοποίησα ότι κάθε ρόλος, κάθε συνεργασία και κάθε πρόβα είναι ένα μάθημα. Πάντα θα μαθαίνεις μέσα στο θέατρο. Το πιο σημαντικό είναι να υπάρχει ταπεινότητα και εξέλιξη.
Εχεις υπηρετήσει το θέατρο τόσο από τη σκηνή όσο και από τη σκηνοθετική καρέκλα. Πόσο διαφορετικά βλέπει ένα έργο ο ηθοποιός Γιάννης Τσούκας και πόσο ο σκηνοθέτης εαυτός σου;
Ως ηθοποιός προσπαθώ πρώτα να κατανοήσω τον ρόλο που καλούμαι να υποδυθώ: τα κίνητρά του, τις αντιφάσεις του, όσα λέει αλλά και κυρίως όσα δεν λέγονται. Είναι λίγο πιο ατομική εργασία που στο τέλος ενσωματώνεται στον υπόλοιπο θίασο και προκύπτει η σκηνική παρουσία. Ως σκηνοθέτης ή συγγραφέας, όμως, το βλέμμα μου ανοίγει. Δεν με απασχολεί μόνο ένας χαρακτήρας, αλλά ολόκληρος ο κόσμος του έργου: ο ρυθμός, οι σχέσεις, η συνολική αφήγηση και ο τρόπος με τον οποίο όλα αυτά φτάνουν στον θεατή. Οι δύο ιδιότητες είναι διαφορετικές, αλλά για μένα λειτουργούν συμπληρωματικά.
Σε μια εποχή που η καλλιτεχνική επιβίωση γίνεται ολοένα δυσκολότερη, τι είναι αυτό που εξακολουθεί να σε κρατά δημιουργικά ενεργό και αισιόδοξο;
Δεν θα ισχυριστώ ότι οι δυσκολίες δεν υπάρχουν. Αντίθετα, η καλλιτεχνική δημιουργία απαιτεί σήμερα ακόμη μεγαλύτερη επιμονή, υπομονή και πίστη. Εκείνο που με κρατά ενεργό είναι η ίδια η ανάγκη να δημιουργώ και να επικοινωνώ μέσα από το θέατρο. Κάθε νέα συνεργασία, κάθε πρόβα και κάθε συνάντηση με το κοινό μού θυμίζουν γιατί ξεκίνησα αυτό το ταξίδι. Οσο υπάρχουν ιστορίες που αξίζει να ειπωθούν και άνθρωποι πρόθυμοι να τις μοιραστούν, βρίσκω λόγους να συνεχίζω με αισιοδοξία και αφοσίωση.
Φέτος περιοδεύεις με τον «Μάγο του Οζ» σε διασκευή και σκηνοθεσία Χάρη Ρώμα. Τι κάνει αυτό το διαχρονικό παραμύθι να συγκινεί εξίσου παιδιά και ενήλικες δεκαετίες μετά τη συγγραφή του;
Πιστεύω ότι ο «Μάγος του Οζ» παραμένει διαχρονικός γιατί, πίσω από το παραμύθι και τη μαγεία του, μιλά για βαθιά ανθρώπινες ανάγκες: την αναζήτηση της ταυτότητας, τη δύναμη της φιλίας, το θάρρος, την αγάπη και την πίστη στον εαυτό μας. Τα παιδιά γοητεύονται από την περιπέτεια και τους ξεχωριστούς ήρωες, ενώ οι ενήλικες ανακαλύπτουν κάθε φορά νέους συμβολισμούς και αλήθειες που αγγίζουν τη δική τους ζωή. Η διασκευή και η σκηνοθετική ματιά του Χάρη Ρώμα αναδεικνύουν όλα αυτά με φρεσκάδα, χιούμορ και ευαισθησία, δημιουργώντας μια παράσταση που απευθύνεται ουσιαστικά σε όλη την οικογένεια.
Η παράσταση μιλά για τη φιλία, το θάρρος, την αποδοχή και την πίστη στον εαυτό μας. Ποιο από αυτά τα μηνύματα θεωρείς πιο επίκαιρο για την ελληνική κοινωνία του 2026 και γιατί;
Αν έπρεπε να ξεχωρίσω ένα μήνυμα, θα ήταν η πίστη στον εαυτό μας. Ζούμε σε μια εποχή γεμάτη αβεβαιότητα, γρήγορους ρυθμούς και συνεχείς συγκρίσεις, όπου πολλοί άνθρωποι -και ιδιαίτερα οι νέοι- αμφισβητούν τις δυνατότητές τους. Ο «Μάγος του Οζ» μας θυμίζει ότι πολλές φορές όλα όσα αναζητούμε βρίσκονται ήδη μέσα μας. Χρειάζεται μόνο να τα ανακαλύψουμε και να τα εμπιστευτούμε. Νομίζω ότι αυτό είναι ένα διαχρονικό μήνυμα γιατί μας ενθαρρύνει να προχωράμε με θάρρος, χαμόγελο και αισιοδοξία, ακόμη και όταν οι συνθήκες δεν είναι εύκολες.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια αυξανόμενη κοινωνική ευαισθητοποίηση γύρω από ζητήματα βίας, αποκλεισμού και διακρίσεων. Θεωρείς ότι το θέατρο μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αλλαγή κοινωνικών αντιλήψεων ή απλώς αφηγείται ιστορίες;
Πιστεύω ότι το θέατρο μπορεί να κάνει κάτι περισσότερο από το να αφηγείται ιστορίες. Δεν αλλάζει από μόνο του τον κόσμο, μπορεί όμως να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο και τον συνάνθρωπό μας. Οταν μια παράσταση αγγίζει τον θεατή, τον κάνει να σκεφτεί, να συγκινηθεί ή να αναθεωρήσει μια στάση ζωής, τότε έχει ήδη επιτελέσει έναν ουσιαστικό κοινωνικό ρόλο. Ζητήματα όπως η βία, ο αποκλεισμός και οι διακρίσεις χρειάζονται διάλογο και ενσυναίσθηση και το θέατρο έχει τη μοναδική δύναμη να τα φέρνει μπροστά μας με τρόπο άμεσο και βαθιά ανθρώπινο. Δεν δίνει πάντα απαντήσεις, αλλά θέτει τα σωστά ερωτήματα και πολλές φορές αυτό είναι το πρώτο βήμα για κάθε πραγματική αλλαγή.
Αν ο «Μάγος του Οζ» γραφόταν σήμερα, ποιον σύγχρονο «μάγο» πιστεύεις ότι αναζητούν οι άνθρωποι; Την πολιτική ηγεσία, την τεχνολογία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή κάτι άλλο;
Ο «Μάγος» σήμερα δεν είναι ένας. Είναι ένα σύστημα προσδοκιών που αλλάζει μορφή ανάλογα με την ανάγκη κάθε ανθρώπου. Η πολιτική, ας πούμε, δεν είναι μαγεία, γι’ αυτό όποιος την αντιμετωπίζει ως σωτήρα καταλήγει σχεδόν πάντα απογοητευμένος. Η τεχνολογία από την άλλη είναι η πίστη ότι μια νέα εφαρμογή, ένας αλγόριθμος ή μια συσκευή θα λύσει προβλήματα που στην ουσία είναι κοινωνικά και ανθρώπινα. Αν υπάρχει κάτι που μοιάζει πιο κοντά στον «σύγχρονο μάγο», δεν είναι ένα πρόσωπο ή μια πλατφόρμα. Είναι η συλλογική ανάγκη για έναν από μηχανής Θεό, μια εξωτερική λύση σε εσωτερικά κενά. Είναι η θέληση να ανατεθεί κάπου αλλού η ευθύνη για την αλλαγή που θα φέρει την ευτυχία. Και εκεί ακριβώς παραμένει επίκαιρος ο «Μάγος του Οζ»: γιατί στο τέλος αποκαλύπτει κάτι άβολο αλλά απλό, ότι ο «μάγος» δεν ήταν ποτέ εκεί έξω.
