Ποτέ άλλοτε ένας γκρεμός δεν έγινε τόσο διάσημος και τόσο πολυσυζητημένος. Μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά. «Fiscal cliff», δημοσιονομικός γκρεμός. Νούμερα σε λογιστικά βιβλία, πολιτική απόφαση ή μάχη χαρακωμάτων; Στις ΗΠΑ επί χρόνια ο δημοσιονομικός γκρεμός ήταν απαγορευμένη φράση.
Σήμερα, η αναζήτηση στο Google της δίνει περίοπτη θέση… «Θέλω όλος ο κόσμος να καταλάβει ότι αυτή η συζήτηση δεν είναι απλώς μια συζήτηση για αριθμούς. Πρόκειται για ένα σύνολο σημαντικών αποφάσεων που θα επηρεάσουν εκατομμύρια οικογένειες σε όλη τη χώρα και κατά σημαντικό τρόπο» λέει ο Μπαράκ Ομπάμα.
Είναι απολύτως ειλικρινής. Ο αγώνας δρόμου για συμφωνία που γίνεται στο Κογκρέσο πρέπει να έχει αποτέλεσμα. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, οι Αμερικανοί θα υποστούν από τις 2 Ιανουαρίου σημαντική και αυτόματη αύξηση των φόρων εξαιτίας του νόμου που ψηφίστηκε το 2011 για να επιβάλει τη μείωση του ελλείμματος. Ο μόνος τρόπος για να ακυρωθεί αυτή η αύξηση είναι να ψηφιστεί ένας νέος νόμος πάνω σε ένα σχέδιο μείωσης του ελλείμματος.
«Ο πολιτικός και οικονομικός αντίκτυπος είναι πολύ μεγάλος για την Ουάσινγκτον, ώστε να επιτρέψει να ισχύσουν οι μεγάλες αυξήσεις φόρων και οι περικοπές δαπανών. Αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι νομοθέτες θα βρουν μια αποφασιστική λύση για τα δημοσιονομικά δεινά της χώρας» γράφει ο Ντέιβιντ Γκραντ στο «Christian Science Monitor Weekly». Πολλοί πιστεύουν ότι το φάντασμα της διπλής ύφεσης παραμένει ο πιο σημαντικός λόγος για τον οποίο το Κογκρέσο και ο πρόεδρος θα φτάσουν σε κάποια λύση έως την 1η Ιανουαρίου. Είναι κάτι που κανένα κόμμα δεν θέλει να δει – ή να κατηγορηθεί γι’ αυτό. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) εκτιμά ότι με τις μαζικές περικοπές δαπανών και τις αυξήσεις φόρων που επιβάλλονται από τον γκρεμό, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν των ΗΠΑ θα συρρικνωθεί κατά μισή ποσοστιαία μονάδα το 2013 (ορισμένες προβλέψεις στον ιδιωτικό τομέα πιστεύουν ότι το χτύπημα θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο σοβαρό). Αυτό ανέρχεται σε 2,7 εκατομμύρια λιγότερες θέσεις εργασίας από ό,τι θα δημιουργούσε η οικονομία σε άλλη περίπτωση έως το τέλος του έτους, λέει το CBO, που θα ωθούσε το ποσοστό ανεργίας -τώρα στο 7,9%- πάνω από το 9%. Ακόμη και χωρίς την απειλή του γκρεμού, το CBO υπολογίζει ότι η οικονομία θα αναπτυχθεί στο αναιμικό 1,7% φέτος, ενώ η ανεργία θα κυμανθεί περίπου στο 8%. Με την Ευρώπη βυθισμένη στα δικά της δημοσιονομικά προβλήματα και άλλες μεγάλες οικονομίες του κόσμου να επιβραδύνονται, όπως η Κίνα, η ύφεση στις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να έχει καταστροφικές παγκόσμιες συνέπειες.
Οι αυξήσεις των φόρων που επιβάλλονται από τον «γκρεμό» για τους Αμερικανούς, συλλογικά, θα είναι οι μεγαλύτερες εδώ και έξι δεκαετίες, όπως μετρώνται με ένα ποσοστό της οικονομίας. Κανείς ο οποίος πληρώνει φόρο εισοδήματος δεν θα γλιτώσει και πολλοί άλλοι επίσης. Σε περίπτωση αδιεξόδου θα τεθούν αυτόματα σε ισχύ από το 2013 φορολογικές αυξήσεις και περικοπές δαπανών ύψους 600 δισ. δολαρίων. Πολλές από τις φορολογικές αυξήσεις που θα προκύψουν, εάν ισχύσει ο δημοσιονομικός γκρεμός, θα επηρεάσουν τους μεσαίου εισοδήματος Αμερικανούς. Ενα νοικοκυριό που κερδίζει 50.000 δολάρια τον χρόνο, για παράδειγμα, θα δει τους φόρους του να αυξάνονται κατά 2.000 δολάρια το 2013, σύμφωνα με το Κέντρο Φορολογικής Πολιτικής. Και αυτό παράλληλα με την προγραμματισμένη λήξη των εκπτώσεων φόρου για τα χαμηλά εισοδήματα και τους φοιτητές που ψηφίστηκε το 2009 ως μέρος του πακέτου οικονομικών κινήτρων. Ο πρόεδρος Ομπάμα έχει δηλώσει ότι αντιτίθεται σε κάθε συμφωνία που θα επεκτείνει τις φοροαπαλλαγές σε νοικοκυριά με εισοδήματα πάνω από 250.000 δολάρια, ενώ ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων ο Ρεπουμπλικανός Τζον Μπόνερ πιστεύει ότι η υψηλότερη φορολογία στα μεγαλύτερα εισοδήματα των Αμερικανών θα επιβραδύνει την ανάπτυξη νέων θέσεων εργασίας. Ο Μπόνερ έχει υπονοήσει ότι οι πλούσιοι θα μπορούσαν να πληρώσουν περισσότερα από τη μείωση των φορολογικών εκπτώσεων που λαμβάνουν, αλλά όχι με την αύξηση των οριακών φορολογικών συντελεστών τους.
Προειδοποιήσεις από ΟΟΣΑ
Ο ΟΟΣΑ προειδοποίησε στην έκθεσή του ότι, αν η αμερικανική κυβέρνηση δεν βρει λύση στον δημοσιονομικό γκρεμό, η παγκόσμια οικονομία θα επανέλθει σε ύφεση. Οι πιθανότητες είναι ότι θα βρεθεί λύση, καθώς η χρηματιστηριακή αγορά ασκεί ήδη ασφυκτικές πιέσεις προς τις δύο πλευρές (Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικάνους) για την επίτευξη συμφωνίας. Ποιος θα διακινδύνευε άλλωστε ένα μπλακάουτ στα χρηματιστήρια; Οι αγορές λένε λοιπόν «συνεργαστείτε». Κατά τους αναλυτές, το ίδιο είπαν και οι Αμερικανοί ψηφοφόροι με την επανεκλογή Ομπάμα. Οι δύο πλευρές αναμένεται ότι θα υπακούσουν στις εντολές και θα βρουν τον τρόπο των αμοιβαίων υποχωρήσεων. Το πρόβλημα είναι εάν θα θελήσουν να λάβουν τολμηρές αποφάσεις ή εάν θα καταλήξουν σε ημίμετρα που απλώς θα δώσουν πίστωση χρόνου έως ότου ξαναβρούν οι ΗΠΑ το πρόβλημα μπροστά τους.
