Χαρακτηρίστηκε εκβιασμός και… ναι, είναι. Χαρακτηρίστηκε παράδοση άνευ όρων στους ευρωσκεπτικιστές και… ναι, είναι. Χαρακτηρίστηκε μπλόφα και… κανείς δεν ξέρει αν είναι. Θα ήταν όμως μεγάλη υποκρισία, ακόμη και από τους φανατικούς υπέρμαχους της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, να μην παραδεχτεί κανείς ότι η ομιλία του Ντέιβιντ Κάμερον για τη σχέση της Βρετανίας με την Ε.Ε. περιέγραψε μεγάλες αλήθειες, όπως τα μεγάλα αδιέξοδα στα οποία έχει περιέλθει η Ευρώπη των «27» και τα οποία δεν ξεπερνιούνται, όπως απέδειξε η ίδια η κρίση, με ευχολόγια και μεγαλόπνοα σχέδια. Η Ενωμένη Ευρώπη έχει απομακρυνθεί από τα οράματα των εμπνευστών της και οι λαοί της σήμερα υποφέρουν κάτω από τον ζυγό της κρίσης χρέους, της κρίσης του ευρώ και της μεταβίβασης εικονικού χρήματος.
Σε αυτή την Ευρώπη «πάτησε» ο Βρετανός πρωθυπουργός, για να εκφωνήσει την πολυαναμενόμενη ομιλία του που χάιδεψε τα αυτιά των ευρωσκεπτικιστών, διασκέδασε τις εντυπώσεις περί αμερικανικής ανάμιξης στα εσωτερικά ζητήματα της Βρετανίας και προκάλεσε ρίγος ανησυχίας στους επιχειρηματίες. Κι αυτό γιατί κανείς δεν γνωρίζει εάν οι θέσεις που διατύπωσε ο Ντέιβιντ Κάμερον είναι «προεκλογικές» ή εάν πράγματι είναι αποφασισμένος να βάλει τη Βρετανία, το Σίτι του Λονδίνου για την ακρίβεια, και βέβαια την Ε.Ε. σε περιπέτειες. Οπως και να έχει το πράγμα, ό,τι γίνει θα γίνει την επόμενη τετραετία. Η ομιλία του Κάμερον, όμως, έδωσε ουσιαστικά το έναυσμα για την έναρξη της διαπραγμάτευσης, μιας μακράς και επώδυνης διαδικασίας, που ουδείς θέλει να ξεκινήσει σε αυτή την φάση, σε καμία από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Η ομιλία
Ο Βρετανός πρωθυπουργός προανήγγειλε ότι θα επιδιώξει θεμελιώδεις και βαθιές αλλαγές στη σχέση της Βρετανίας με την Ε.Ε. και κατόπιν θα θέσει στην κρίση των Βρετανών την όποια νέα συμφωνία. Προϋπόθεση είναι να επανεκλεγούν οι Συντηρητικοί το 2015, ώστε να διενεργηθεί έως το 2017 το δημοψήφισμα με το ερώτημα «μέσα ή έξω από την Ε.Ε.». Τονίζοντας ότι η Βρετανία δεν θέλει να απομονωθεί από την Ε.Ε., αλλά χρειάζεται μία νέα σχέση, ο Κάμερον υποστήριξε πως «ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ευρώπη είναι το “μία από τα ίδια” στην εξέλιξή της». Επιμένοντας ότι είναι δυνατός ο επαναπατρισμός αρμοδιοτήτων από τις Βρυξέλλες, ο Κάμερον επιχειρηματολόγησε ότι εάν δεν γίνουν οι αλλαγές η «ανεπιθύμητη απομάκρυνση» της Βρετανίας από την Ε.Ε. θα είναι πιθανότερη. Στην ομιλία του αναφέρθηκε επανειλημμένα στην όλο και εντεινόμενη απομάκρυνση των πολιτών από την πίστη στην Ευρωπαϊκή Ενωση εξαιτίας του αισθήματος ότι απουσιάζει η δημοκρατική νομιμοποίηση από τους κοινοτικούς θεσμούς και παραγνωρίζεται η σημασία της δράσης των εθνικών κυβερνήσεων στην αντιμετώπιση ακόμη και των ίδιων των κοινοτικών προβλημάτων.
Παρουσιάζοντας τους πέντε άξονες στους οποίους πρέπει να κινηθεί η Ε.Ε., ο Βρετανός πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ευρώπη χρειάζεται ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας με ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, ευελιξία ώστε να αναγνωρίζονται οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε μέλους, διατήρηση της κυριαρχίας των εθνικών κυβερνήσεων, δημοκρατική νομιμοποίηση που περνά μόνο από τα εθνικά Κοινοβούλια («τη μόνη αληθινή πηγή δημοκρατικής νομιμοποίησης») και «δίκαιη εφαρμογή» όσων αποφασίζονται για την ευρωζώνη τόσο για τους εντός όσο και για τους εκτός. Η ευρωπαϊκή ενοποίηση, είπε ο Κάμερον, εκπλήρωσε τον σκοπό της εγκαθίδρυσης της ειρήνης στην ήπειρο, αλλά οι σημερινές προκλήσεις έχουν αλλάξει και «επιδίωξη είναι πια η ευημερία».
«Δεν θέλουν όλοι οι λαοί της Ευρώπης τον ίδιο βαθμό ενοποίησης, και δεν ωφελεί να το αρνούμαστε αυτό» είπε ο Κάμερον, απορρίπτοντας παράλληλα τη συζήτηση για Ευρώπη «δύο ταχυτήτων». «Ας πούμε καλύτερα ότι είμαστε οικογένεια δημοκρατικών εθνών, με πυρήνα την ενιαία αγορά κι όχι το ενιαίο νόμισμα» τόνισε, λέγοντας σε άλλο σημείο ότι «οι χώρες είναι διαφορετικές, δεν μπορούμε να εναρμονίζουμε τα πάντα». Ο Κάμερον ανέφερε ότι η προσέγγιση του Λονδίνου «είναι πιο πρακτική, και όχι συναισθηματική», λέγοντας ότι για τη Βρετανία η «Ε.Ε. είναι μέσο και όχι αυτοσκοπός, αλλά αυτό δεν μας κάνει λιγότερο Ευρωπαίους». Παραδοσιακά, «ακόμη και λόγω γεωγραφίας», όπως είπε, οι Βρετανοί «έχουν το χαρακτήρα νησιώτικου λαού, και αυτό δεν μπορούμε να το αλλάξουμε περισσότερο απ’ όσο μπορούμε να αλλάξουμε τη Μάγχη».
