Με γλυκόπικρη γεύση ολοκληρώθηκε η επίσκεψη του Πατριάρχη Μόσχας κ. Κυρίλλου στην Εκκλησία της Ελλάδος και στο Αγιο Ορος. Το πολυσυζητημένο ταξίδι του Πατριάρχη στη χώρα μας έφερε θετικά αποτελέσματα, αλλά χαρακτηρίστηκε και από ορισμένα αρνητικά στοιχεία. Πριν ακόμα οι τροχοί του αεροσκάφους του προκαθημένου της Ρωσικής Εκκλησίας ακουμπήσουν επί ελληνικού εδάφους, υπήρξε μια δήλωση του μητροπολίτη Βολοκολάμσκ κ. Ιλαρίωνα που προκάλεσε αναταράξεις. Ο πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας (δεξί χέρι του Πατριάρχη) δήλωσε ότι «θέλουμε απλώς εκείνοι οι μοναχοί, που το επιθυμούν, να μπορούν να ζήσουν στα μοναστήρια του Αθω με την ευλογία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και να κοινωνούν τη μακραίωνη πνευματική παράδοση, η οποία συνεχίζει να υπάρχει στο Αγιον Ορος και η οποία επί αιώνες ασκούσε ευνοϊκή επίδραση και στον ρωσικό μοναχισμό». Ο μητροπολίτης Βολοκολάμσκ πρόσθεσε ότι «πολλές φορές από την πλευρά του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως αντιμετωπίζουμε έλλειψη κατανόησης».
Οι δηλώσεις του ισχυρού μητροπολίτη της Ρωσικής Εκκλησίας σχολιάστηκαν δυσμενώς από εκκλησιαστικούς παράγοντες (θεωρήθηκαν ως «unfair» προς το Φανάρι), αφού έγιναν σε λάθος χρόνο και άνοιξαν «περίεργες» συζητήσεις λίγες ώρες προτού αρχίσει η υψηλών διπλωματικών ισορροπιών επίσκεψη του Πατριάρχη Μόσχας.
Ενα δεύτερο στοιχείο που σχολιάστηκε δυσμενώς ήταν η εκπροσώπηση της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια της επίσκεψης. Η υποδοχή από τον υφυπουργό Εξωτερικών Κώστα Τσιάρα και η απουσία του στην επίσημη δοξολογία δεν πέρασαν απαρατήρητα. Επίσης ψιθύρους προκάλεσε ότι στην πανηγυρική θεία λειτουργία που έγινε στον Αγιο Παντελεήμονα παρευρέθηκε μόνο ο Νότης Μηταράκης (δηλαδή και πάλι υφυπουργός). Τις εντυπώσεις έσωσε η εκτός πρωτοκόλλου πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά να δειπνήσει με τον Πατριάρχη Μόσχας σε εστιατόριο της Βουλιαγμένης.
Ενα τρίτο στοιχείο που συζητήθηκε έντονα ήταν ο υπερβάλλων ζήλος της προσωπικής φρουράς του κ. Κυρίλλου. Δεν ήταν λίγες οι φορές που αντιμετώπιζαν πιστούς αλλά και κληρικούς (!) με απρεπή και αγενή τρόπο.
Το τέταρτο σημείο που αξίζει να σημειωθεί είναι ότι διαψεύστηκαν τα ελληνικά μέσα που μετέδιδαν επί μέρες ότι ο κ. Κύριλλος θα μετέφερε κάποιο προσωπικό μήνυμα του Ρώσου προέδρου Πούτιν (καθώς είναι γνωστή η άριστη σχέση που διατηρούν οι δύο άνδρες). Κανένα τέτοιο μήνυμα δεν επιβεβαιώνεται από τις επίσημες συνομιλίες του προκαθημένου της Ρωσικής Εκκλησίας με τους Ελληνες παράγοντες.
Η επίσκεψη όμως είχε και θετικά αποτελέσματα. Πρώτα απ’ όλα η αναμφισβήτητη εμβάθυνση των σχέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Ρωσικό Πατριαρχείο. Οι κατ’ ιδίαν συνομιλίες τόσο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ. Ιερωνύμου με τον Πατριάρχη Ρωσίας όσο και των αντιπροσωπιών των δύο Εκκλησιών έγιναν σε πολύ θερμό κλίμα, κάτι που αποτυπώθηκε και στο σχετικό ανακοινωθέν της Ιεράς Συνόδου.
Ακόμη ένα θετικό στοιχείο της επίσκεψης ήταν ότι όλα κύλησαν ομαλά, χωρίς κάποιο ξαφνικό γεγονός που θα δημιουργούσε άσχημες εντυπώσεις και προβλήματα, ενώ φαίνεται να κρατήθηκαν και οι λεπτές ισορροπίες που αφορούν τον πρωταγωνιστικό πνευματικό ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Τέλος, θετικό ήταν το γεγονός της θερμής υποδοχής που επιφυλάχθηκε στον Ρώσο προκαθήμενο στο Αγιον Ορος, κάτι που εντυπωσίασε τη ρωσική πλευρά και άφησε την καλύτερη δυνατή (τελική) εικόνα για το ταξίδι.
«Μάλλον θετικά τα αποτελέσματα»
Συμπερασματικά μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι το ταξίδι του Πατριάρχη Μόσχας στην Ελλάδα παρότι έκρυβε πολλούς κινδύνους έληξε ομαλά (αν και φαίνεται να μην έφερε ιδιαίτερα αποτελέσματα) και επιβεβαίωσε την υψηλή «θρησκευτική διπλωματία» των Ρώσων και τον ηγετικό ρόλο που επιθυμούν. Αν θα έπρεπε οπωσδήποτε να κριθεί με κάποιον τρόπο τότε η φράση «μάλλον θετικά» που χρησιμοποίησε Ρώσος αξιωματούχος για τα αποτελέσματά της, λίγο πριν την αναχώρηση της Ρωσικής αντιπροσωπείας από την Αθήνα, αποτυπώνει την εντύπωση που επικράτησε.
Κώστας Παππάς
