Παρομοίασε την παιδεραστία με τις… τελετές των σατανιστών και με τη λέπρα. Την ανέδειξε -μαζί με τη Μαφία- στις δύο σημαντικότερες απειλές που αντιμετωπίζει η Αγία Εδρα. Και αποκάλυψε στοιχεία που δείχνουν ότι ένας στους 50 καθολικούς ιερείς είναι παιδόφιλος. Από την εκλογή του τον Μάρτιο του 2013, ο Πάπας Φραγκίσκος ο Α’ έδειξε ότι επιθυμεί να αντιμετωπίσει με πιο σθεναρό τρόπο τη μάστιγα της παιδεραστίας και τις κατηγορίες για συγκαλύψεις που πλήττουν την ακεραιότητα και το κύρος της Εκκλησίας για περισσότερο από μία δεκαετία. Ισως τα γεγονότα της εβδομάδας που πέρασε δώσουν την ώθηση που χρειάζεται για να αποδείξει αν είναι διατεθειμένος να προχωρήσει σε σκληρότερα μέτρα για την τιμωρία των παιδεραστών ιερέων.
Το απόγευμα της Τρίτης συνελήφθη στο Βατικανό ο 66χρονος Πολωνός αρχιεπίσκοπος Γιόσεφ Βελοσόφσκι, νούντσιο στη Δομινικανή Δημοκρατία και υπεύθυνος, σύμφωνα με τις κατηγορίες, για τη σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων το διάστημα 2008-2013 και κατοχής πορνογραφικού υλικού. Σε βάρος του υψηλόβαθμου ιερωμένου είχαν ξεκινήσει έρευνα όχι μόνο οι Αρχές του Αγίου Δομίνικου, αλλά και οι πολωνικές Αρχές – που ζητούσαν κι αυτές την έκδοσή του στη Βαρσοβία. Οπως ανακοινώθηκε, η δίκη από τις Αρχές της Αγίας Εδρας (που θα ξεκινήσει μάλιστα σχετικά σύντομα, στις αρχές του 2015) γίνεται κατόπιν προσωπικής παρέμβασης του ίδιου του Πάπα Φραγκίσκου, ενώ σύμφωνα με τον εκπρόσωπο Τύπου του Βατικανού, πατέρα Φεντερίκο Λομπάρντι, ο Ποντίφικας «επιθυμεί να αντιμετωπιστεί μια σοβαρή περίπτωση όπως αυτή χωρίς καμία καθυστέρηση, με πλήρη ανάληψη ευθύνης από μέρους των Αρχών της Αγίας Εδρας».
«Μηδενική ανοχή»
Δύο μέρες αργότερα, την Πέμπτη, ο Πάπας έπαυσε από τα καθήκοντά του τον επίσκοπο Ροχέλιο Ρικάρντο Λιβιέρες Πλάνο της επισκοπής Σιουδάδ ντε Εστες στην Παραγουάη, εξαιτίας κατηγοριών σε βάρος για τη συγκάλυψη -αυτή τη φορά- υποθέσεων παιδεραστίας από ιερείς στους κόλπους της επισκοπής. Πολλοί σχολιαστές αρχίζουν να κάνουν λόγο για μια νέα γραμμή «μηδενικής ανοχής» που έχει επιβληθεί από τον Λατινοαμερικανό Ποντίφικα.
Το τι προβλέπει το κανονιστικό δίκαιο στις περιπτώσεις παιδεραστίας έχει γίνει επανειλημμένα αντικείμενο κριτικής. Το 2001 ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ διέταξε όλες οι αξιόπιστες καταγγελίες κακοποίησης να παραπέμπονται στη Σύνοδο για το Δόγμα και την Πίστη (τη μετεξέλιξη της πάλαι ποτέ Ιεράς Εξέτασης). Από το 2004 ως σήμερα, το Σώμα αυτό έχει αποφασίσει την καθαίρεση 848 ιερέων για βιασμούς και κακοποίηση ανηλίκων και έχει αποδώσει μικρότερες ποινές σε ακόμη 2.572 ιερωμένους. Ομως το Βατικανό δεν υποχρεώνει τους επισκόπους να αναφέρουν υποψίες για κρούσματα στις Αρχές, μάλιστα η συνέλευση των Ιταλών επισκόπων τον Μάρτιο αποφάνθηκε ότι τα μέλη της δεν έχουν υποχρέωση να ενημερώσουν τις κοσμικές Αρχές. Ομως, όπως παραδέχεται ο επίσκοπος Σκικλούνα, υπεύθυνος του Βατικανού για τη δίωξη τέτοιων υποθέσεων ως το 2012, η επισκοπική αμέλεια είναι έγκλημα για τον κανονιστικό νόμο. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία έχει δεχθεί σφοδρές επικρίσεις για τη συγκάλυψη υποθέσεων με τη μετάθεση των ιερωμένων σε άλλες ενορίες, ενώ πιέζεται να επιβάλει βαρύτερες ποινές. Σύμφωνα με τον «Economist», «ο κανονιστικός νόμος ορίζει ότι μόνο ο Πάπας μπορεί να χειριστεί ποινικές υποθέσεις σε βάρος επισκόπων». Στην περίπτωση του Βεσολόφσκι θεωρείται πιθανό το ενδεχόμενο να του επιβληθεί ποινή κάθειρξης που θα ανέρχεται σε επτά έτη ή και περισσότερα.
Πολλοί αμφισβητούν ότι ο Πάπας Φραγκίσκος θα κάνει αλλαγές επί της ουσίας, πόσο μάλλον όταν τον Ιανουάριο ανακοίνωσαν στις Αρχές της Πολωνίας ότι ο Βεσολόφσκι χαίρει διπλωματικής ασυλίας (ως διπλωματικός απεσταλμένος του Πάπα) και είναι πολίτης του κράτους του Βατικανού, επομένως δεν θα τον εκδώσουν. Σε κάθε περίπτωση, σίγουρα ο Ποντίφικας γνωρίζει καλά τον αντίκτυπο που έχει πλέον η παιδεραστία για τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Γι’ αυτό δημιούργησε μία επιτροπή -την Επισκοπική Επιτροπή για την Προστασία των Ανηλίκων-, στην οποία συμπεριέλαβε και ένα θύμα κακοποίησης και ακτιβίστρια, τη Μέρι Κόλινς, αλλά και τον καρδινάλιο Σιν Ο’Μάλεϊ της Βοστόνης, της πόλης από όπου είχε ξεκινήσει το 2002 η χιονοστιβάδα των καταγγελιών για παιδοφιλία στην Καθολική Εκκλησία των ΗΠΑ, έπειτα από ενδελεχή έρευνα της εφημερίδας «Boston Globe».
Τότε ο καρδινάλιος Μπέρναρντ Λο είχε παραιτηθεί, αφού παραδέχθηκε ότι γνώριζε για τις επιθέσεις σε μικρά αγόρια στην ενορία του παιδόφιλου Τζον Γκέογκαν, για το παρελθόν κακοποίησης του πατέρα Πίτερ Φροστ, για το γεγονός ότι ο ιερωμένος Τζέιμς Φόλεϊ ήταν πατέρας δύο παιδιών με μία ναρκομανή που έχασε τη ζωή της από υπερβολική δόση. Οι υποθέσεις της Βοστόνης σύντομα έγιναν μόνο ένα μέρος της χιονοστιβάδας των αποκαλύψεων. Το 2004 η Jay Report από την Αμερικανική Συνέλευση των Καθολικών Επισκόπων (USCCB) διαπίστωσε ότι χιλιάδες ανήλικοι είχαν κακοποιηθεί σεξουαλικά από καθολικούς ιερείς από το 1950 ως το 2002, πυροδοτώντας ως το 2008 ένα κύμα μηνύσεων που κόστισε στην αμερικανική Καθολική Εκκλησία δύο δισεκατομμύρια δολάρια. Το 2008, στην επίσκεψή του στις ΗΠΑ, ο Πάπας Βενέδικτος 16ος δήλωσε «βαθιά ντροπιασμένος» για τα σκάνδαλα παιδεραστίας του αμερικανικού κλήρου.
Ο ίδιος το 2010 είχε εκφράσει «πόνο» για το σκάνδαλο παιδεραστίας στη βελγική Εκκλησία – τις 500 καταγγελίες από τον Ιανουάριο ως τον Ιούνιο του 2010, που αφορούσαν την τελευταία πεντηκονταετία και χαρακτηρίστηκε «φάκελος Ντιτρού» της Εκκλησίας. Την ίδια χρονιά το σκάνδαλο άγγιξε προσωπικά τον ίδιο τον προηγούμενο Πάπα.
Αρνηση
Σύμφωνα με τους «New York Times», κορυφαίοι αξιωματούχοι του Βατικανού με επικεφαλής τον Γιόσεφ Ράτσιγκερ αρνούνταν επί χρόνια να παραπέμψουν στη Δικαιοσύνη τον πατέρα Λόρενς Μέρφι που από το 1950 ως το 1974 δίδασκε σε αμερικανικό σχολείο για κωφάλαλα παιδιά και φέρεται ότι είχε κακοποιήσει περισσότερα από 200. Οταν οι καταγγελίες έφτασαν στο αρμόδιο γραφείο του Βατικανού το 1996, υπεύθυνος τότε ήταν ο μετέπειτα Πάπας Βενέδικτος (φωτό), ο οποίος φέρεται ότι τις «έθαψε». Επίσης, ως Αρχιεπίσκοπος του Μονάχου, ο καρδινάλιος Ράτσιγκερ επέτρεψε στον κληρικό Πέτερ Χούλερμαν, που είχε υποχρεωθεί σε ψυχιατρική αγωγή για παιδεραστία, να επιστρέψει στα καθήκοντά του στην ενορία. Πολλοί είδαν το συγκεκριμένο σκάνδαλο πίσω από την παραίτηση του Ποντίφικα, τον οποίο διαδέχθηκε ο Πάπας Φραγκίσκος ο Α΄. Σίγουρα ο τελευταίος έλαβε σοβαρά υπόψη του αυτές τις εξελίξεις.
Πάντως υποθέσεις σκανδάλων παιδεραστίας που αφορούν την Καθολική Εκκλησία εξακολουθούν να βλέπουν σχεδόν σε μηνιαία βάση το φως της δημοσιότητας σε όλο τον πλανήτη. Τον Φεβρουάριο, ακόμη και ο ΟΗΕ -τη θέση του παρατηρητή στον οποίο κατέχει η Αγία Εδρα- κατακεραύνωσε το Βατικανό για τον περίφημο «κώδικα της σιωπής» αλλά και για την αδυναμία του να υιοθετήσει επαρκή μέτρα πρόληψης και τιμωρίας.
Μυρτώ Μπούτση
