Κρυφά μονοπάτια, σημάδια και σύμβολα, ψίθυροι και μύθοι… Οι χαμένοι θησαυροί συνεχίζουν να γοητεύουν πολλούς αρχαιοκάπηλους αλλά και ερευνητές σε ολόκληρη τη βόρεια Ελλάδα, η οποία βρίθει από παραδόσεις και δοξασίες για παλιά σεντούκια, πιθάρια με λίρες και αρχαία κτερίσματα. Την ίδια ώρα, οι ελλείψεις της Αστυνομίας, ειδικά σε χωριά και περιφερειακές πόλεις, κάνουν το έργο των επιτηδείων ευκολότερο και, μόλις πέφτει το φως της ημέρας, παίρνουν… μπροστά οι ανιχνευτές μετάλλων και τα σκαπτικά εργαλεία.
Οι μύθοι για κρυμμένους θησαυρούς στη Θεσσαλονίκη κυκλοφορούν από στόμα σε στόμα εδώ και πολλές γενιές. Τα υψώματα στο Δερβένι και η κοιλάδα του Λαγκαδά αποτελούν πόλο έλξης για χρυσοθήρες και αρχαιοκάπηλους. Ιστορίες αναφέρουν ότι τόσο εκεί όσο και στην Οσσα, στο Βερτίσκο, στο Σοχό και στο Σκεπαστό είχαν τα κρησφύγετά τους ομάδες ανταρτών κατά την Τουρκοκρατία. Μάλιστα, φήμες κάνουν λόγο για κρυμμένους θησαυρούς και στην περιοχή του ρέματος του Καζάν Τεπέ και στην Πεντάλοφο και τη Νεοχωρούδα.
Οι… χρυσές εποχές των αρχαιοκαπήλων στη Θεσσαλονίκης ήταν από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 έως τις αρχές του 1970, όταν η έντονη ανοικοδόμηση έφερε στο φως κασέλες με λίρες και θησαυρούς, που κρύβονταν σε παλιά σπίτια που γκρεμίστηκαν για να χτιστούν οι πολυκατοικίες. Πάντως, ακόμη και στις μέρες μας η… αγαπημένη περιοχή των χρυσοθήρων είναι η Ανω Πόλη και η περιοχή πέριξ του Γεντί Κουλέ. Εκεί ο μύθος λέει ότι υπάρχουν κρυμμένες τουρκικές λίρες, ενώ στις παλιές φυλακές του Γεντί υπάρχει, πάνω από την κεντρική καμάρα που οδηγούσε στο εσωτερικό, ένα μαρμάρινο γλυπτό μιας «λιονταρίνας που βυζαίνει», σημάδι σημαντικό, σύμφωνα με χρυσοθήρες.
Εκτός από τη Θεσσαλονίκη, ο «πυρετός» του χρυσού έχει χτυπήσει τις τελευταίες δεκαετίες ολόκληρη τη βόρεια Ελλάδα. Μεγάλος αριθμός παράνομων ανασκαφών έχει καταγραφεί στις Σέρρες, όπου οι μύθοι αναφέρουν την ύπαρξη λιρών που άφησαν πίσω τους οι Βούλγαροι κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην Καβάλα οι χρυσοθήρες δραστηριοποιούνται γύρω από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, στο Παγγαίο και στην Εμπορία Θάσου. Στην Ημαθία περιοχές ερευνών είναι το Βέρμιο, τα σύνορα Ημαθίας – Πέλλας και στην Πιερία ο Ολυμπος, το Λιτόχωρο και η Βροντού. Ανασκαφές έγιναν επίσημα και με τον νόμο στη θέση Παλαιό Κεραμίδι, σε αγροτεμάχιο, και στη θέση Πριόνια του Ολύμπου.
Αρ. Μάτιος
