Γιατί η δεύτερη μεγαλύτερη χρηματαγορά στον κόσμο (Χονγκ Κονγκ- Σανγκάη) έχασε το ένα τρίτο της αξίας της σε λίγες ημέρες
H έκρηξη μιας χρηματιστηριακής φούσκας είναι σαν ένας ανεμοστρόβιλος. Τον παρακολουθείς γνωρίζοντας ότι καταστρέφονται ζωές κι όμως αυτή η εκπληκτική δύναμη της φύσης έχει μια παράξενη και τρομερή ομορφιά. Η έκρηξη της φούσκας στο χρηματιστήριο της Κίνας, αν και αναμενόμενη, προκάλεσε εκκωφαντικό θόρυβο, που σκέπασε ακόμα και αυτόν τον οποίο προξένησε η ελληνική κρίση. Μετά τη φρενήρη άνοδο της τάξης του 100% από τα τέλη του 2014, το χρηματιστήριο της Σανγκάης έχασε μέσα σε λίγες ημέρες το 1/3 της αξίας του. Περισσότερα από 3,2 δισ. δολάρια έκαναν φτερά, οδηγώντας το Πεκίνο σε παρέμβαση, σαν αυτή που είχε κάνει η αμερικανική κυβέρνηση στη Wall Street. Oι κινεζικές Αρχές απαγόρευσαν στους μετόχους που κατέχουν ποσοστό μεγαλύτερο του 5% του μετοχικού κεφαλαίου μιας εταιρίας να πουλήσουν τις μετοχές τους για τους επόμενους έξι μήνες.
Εκατοντάδες κινεζικές εταιρίες έχουν σταματήσει τη διαπραγμάτευση των μετοχών τους, καθώς το Πεκίνο προσπαθεί να θωρακίσει την οικονομία από την πιο απότομη πτώση των μετοχών στη χώρα τα τελευταία 20 χρόνια. Ο μεγαλύτερος αριθμός μετοχών στις οποίες έχει ανασταλεί η διαπραγμάτευση προέρχεται από τον τομέα της τεχνολογίας ChiNext στην αγορά της Σεντζέν, η οποία σημείωνε και τα μεγαλύτερα κέρδη φέτος και πλέον εμφανίζει τη μεγαλύτερη διόρθωση. Το Πεκίνο έχει λάβει μέτρα για να συγκρατήσει την πτώση, με αγορές σε μετοχές της υψηλής κεφαλαιοποίησης, παίρνοντας την απόφαση να σταματήσουν οι δημόσιες προσφορές, και με τη μείωση στις προμήθειες για συναλλαγές. Μέχρι στιγμής όμως δεν έχει καταφέρει να αποτρέψει τον πανικό.
Οι μετοχές περίπου 1.500 εισηγμένων εταιριών βρίσκονται σε αναστολή διαπραγμάτευσης. Οπως υπογραμμίζουν οι «Financial Times», τα μέτρα που έχει λάβει το Πεκίνο σε κάποιες περιπτώσεις παραπέμπουν σε ένα κινεζικό πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης. «Υπάρχει πανικός, αλλά όσο και αν παρεμβαίνουν οι Αρχές, αυτό το πράγμα δεν σταματά να πέφτει» λέει στους «F.T.» ο Ντονγκ Τάο της Credit Suisse στο Χονγκ Κονγκ, προσθέτοντας ότι υπάρχει κίνδυνος η πτώση του χρηματιστηρίου να επηρεάσει και την πραγματική οικονομία. Αλλοι αναλυτές επισημαίνουν ότι όσο περισσότερο προσπαθεί να επεμβαίνει το Πεκίνο τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος δημιουργίας μιας εικόνας απελπισίας – ειδικά αν οι προσπάθειες δεν έχουν αποτέλεσμα.
Η δεύτερη μεγαλύτερη χρηματιστηριακή αγορά στον κόσμο
Εως το 2014, όταν μιλούσαμε για κινεζικές μετοχές, συνήθως αναφερόμασταν σε αυτές που διαπραγματεύονταν στο χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ. Ο λόγος ήταν ότι ελάχιστοι επενδυτές εκτός Κίνας -κυρίως θεσμικοί- μπορούσαν να τοποθετηθούν σε τίτλους διαπραγματεύσιμους στα χρηματιστήρια της Σανγκάης, της Σεντζέν και άλλων περιοχών της ηπειρωτικής Κίνας, ενώ οι συναλλαγές στο χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ ήταν ελεύθερες. Ωστόσο αυτό άλλαξε ριζικά στις 17 Νοεμβρίου 2014, όταν ξεκίνησε η πολυαναμενόμενη σύνδεση των χρηματιστηρίων της Σανγκάης και του Χονγκ Κονγκ.
Η Κίνα έθεσε σε εφαρμογή την πλατφόρμα Shanghai – Hong Kong Stock Connect, όπου για πρώτη φορά οι επενδυτές από όλο τον κόσμο είχαν τη δυνατότητα να επενδύουν απευθείας σε μετοχές της ηπειρωτικής χώρας. Οι ξένοι επενδυτές ενθουσιάστηκαν καθώς έβλεπαν μια μοναδική ευκαιρία, που θα άλλαζε ολόκληρη των παγκόσμια αγορά μετοχών. Η Goldman Sachs, για παράδειγμα, σχολίαζε σε note προς τους πελάτες της ότι το άνοιγμα της αγοράς της Σανγκάης για τους ξένους επενδυτές είναι απλώς «πολύ μεγάλη ευκαιρία για να αγνοηθεί». Κάπως έτσι δημιουργήθηκε η δεύτερη μεγαλύτερη χρηματιστηριακή αγορά του κόσμου έπειτα από αυτή της Νέας Υόρκης.
Συνέχισαν να ποντάρουν παρά τα σημάδια
Μέσα σε 12 μήνες και ενώ η ανάπτυξη στην Κίνα επιβραδύνεται, η κεφαλαιοποίηση της κινεζικής αγοράς μετοχών αυξήθηκε κατά 6,5 τρισ. δολάρια, ποσό που, όπως σχολίαζε το Bloomberg, αρκεί για να τυλίξει τον πλανήτη με χαρτονομίσματα των 100 δολαρίων. Οι αισιόδοξοι πόνταραν στις παρεμβάσεις του Πεκίνου για τη στήριξη της κινεζικής αγοράς, οι απαισιόδοξοι όμως υπενθύμιζαν τι είχε συμβεί με τη φούσκα των εταιριών υψηλής τεχνολογίας στις ΗΠΑ. Η κινεζική οικονομία σημειώνει τον χαμηλότερο ρυθμό ανάπτυξης των τελευταίων 25 ετών, καθώς το πρώτο τρίμηνο του 2015 περιορίστηκε σε 7%, όμως οι κερδοσκόποι από την ενδοχώρα της Κίνας έχουν δανειστεί το ποσό-ρεκόρ των 348 δισ. δολαρίων, για να στοιχηματίσουν σε μεγαλύτερα κέρδη.
Η Credit Suisse εκτιμάότι το 6% έως 9% της κεφαλαιοποίησης στην κινεζική αγορά χρηματοδοτείται από πιστώσεις, αλλά το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν πενταπλάσιο από το αντίστοιχο στις αγορές του αναπτυγμένου κόσμου. Νέοι επενδυτές αγόρασαν μετοχές με ρυθμό άνευ προηγουμένου. Μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2015 υπολογίζεται ότι άνοιξαν 8.000.000 νέες επενδυτικές μερίδες και 4.400.000 εκατομμύρια την τελευταία εβδομάδα του Μαΐου. Ο βασικός δείκτης του χρηματιστηρίου της Σεντζέν, που αποτελείται κυρίως από εταιρίες υψηλής τεχνολογίας, σχεδόν τριπλασίασε την αξία του μέσα σε έναν χρόνο, ενώ ο δείκτης ChiNext, το κινεζικό ανάλογο του Nasdaq, αποτιμάται σήμερα σε 140 φορές τα κέρδη του περασμένου έτους. Καμία άλλη αγορά μετοχών δεν έχει σημειώσει τέτοια άνοδο (σε δολάρια) μέσα σε χρονικό διάστημα μόλις 12 μηνών.
Γιατί όμως οι επενδυτές πίστεψαν ότι η κινεζική χρηματαγορά θα εκτοξευόταν στη στρατόσφαιρα; Μεγάλο μέρος των κινεζικών μετοχών βρίσκεται στην κατοχή των ιδιωτών επενδυτών, οπότε η κερδοσκοπία και η ψυχολογία του παραλόγου είναι η κυρίαρχη αντίληψη. Αναλυτές που μιλούν στο Bloomberg επισημαίνουν ότι ένας άλλος λόγος είναι η τάση των Κινέζων επενδυτών να τζογάρουν στο χρηματιστήριο, επειδή… απλώς όλοι κάνουν το ίδιο!
Ρίχνοντας το κόστος δανεισμού σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κίνας έστειλε μήνυμα σε εκατοντάδες εκατομμύρια ημερήσιους traders να συνεχίσουν να αγοράζουν. Η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας μείωσε το βασικό επιτόκιο δανεισμού κατά 25 μονάδες βάσης, στο 4,85%, το επιτόκιο καταθέσεων στο 2%, ενώ μείωσε και το απαιτούμενο ελάχιστο όριο τήρησης αποθεματικών για ορισμένες τράπεζες. Το μήνυμα ήταν σαφές: Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, συνεχίζουμε τις παρεμβάσεις, «παίξτε» άφοβα. Ομως η ιστορία των χρηματαγορών τα τελευταία 30 χρόνια είναι γεμάτη παραδείγματα από φούσκες που έσκασαν, κάνοντας εκκωφαντικό θόρυβο και βυθίζοντας στο χάος επενδυτές και οικονομίες.
Στέλλα Θεοδώρου
