Ο Φιντέλ που συνέδεσε το όνομά του με την «επανάσταση της Κούβας», έφυγε στα 90
Μ πορεί κανείς να διηγηθεί την παγκόσμια Ιστορία του 20ού αιώνα επιβάλλοντας εμπάργκο αναφοράς στον Φιντέλ Κάστρο; «Είναι σχεδόν αδύνατον» συμφωνούν στο σύνολό τους ιστορικοί και αναλυτές.
Ωστόσο, τι είδους άνθρωπος ήταν ο δικτάτορας της Κούβας, που λατρεύτηκε αλλά και μισήθηκε όσο λίγοι στον κόσμο; «Ονειροπόλος επαναστάτης», «λαοπλάνος», «Δον Κιχώτης του σοσιαλιστικού οράματος», «καταπιεστής του λαού του, που οδήγησε την Κούβα στη διεθνή απομόνωση», «θύμα -και αυτός- του Ψυχρού Πολέμου»; Τις πιο έντιμες απαντήσεις σίγουρα μπορεί να δώσει μόνο ο ιστορικός του μέλλοντος.
Για την Κούβα ο χρόνος πάγωσε στις 22.29 (τοπική ώρα) το βράδυ της Παρασκευής 25 Νοεμβρίου. Ο Φιντέλ Αλεχάνδρο Κάστρο Ρους, όπως ήταν το πλήρες όνομά του, άφηνε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 90 ετών, έχοντας ζήσει μία πραγματικά πολυτάραχη ζωή και διαχειριζόμενος τις τύχες μίας χώρας για 37 ολόκληρα χρόνια – από την Πρωτοχρονιά του 1959, ημέρα ανατροπής της δικτατορίας του στρατηγού Φουλχένσιο Μπατίστα, έως το 2006, οπότε και παραχώρησε τη θέση του στον αδελφό του Ραούλ Κάστρο λόγω των σοβαρών προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε.
Χρονική περίοδος κατά την οποία χιλιάδες Κουβανοί έπιναν και συνεχίζουν να πίνουν νερό στο όνομά του, ενώ ταυτόχρονα άλλοι συμπατριώτες του έφευγαν, ακόμη και κολυμπώντας (!) από τη νησιωτική χώρα, αναζητώντας την ελευθερία τους σε αμερικανικό έδαφος. Στις ΗΠΑ, συγκεκριμένα, οι οποίες από το 1962 έως και σήμερα συνεχίζουν να επιβάλλουν ένα απολύτως εξοντωτικό εμπάργκο στην Κούβα. «Ο κομαντάντε της κουβανικής επανάστασης απεβίωσε στις 22.29 το βράδυ» έλεγε ο Ραούλ Κάστρο στο ιστορικό διάγγελμά του, το οποίο μετέδωσε απευθείας η δημόσια τηλεόραση της Κούβας, εξηγώντας ότι «σύμφωνα με την επιθυμία του ίδιου, η σορός του θα αποτεφρωθεί», ενώ η κηδεία είναι προγραμματισμένη για την ερχόμενη Κυριακή.
Παρά το διαλυτικό για την οικονομία της Κούβας αμερικανικό εμπάργκο όμως, την κατάρρευση του στηρίγματος της ΕΣΣΔ το 1991, αλλά και τις 638 απόπειρες δολοφονίας που σχεδιάστηκαν σε βάρος του, ο «Λίδερ Μάξιμο» κατάφερε να παραμείνει στην ηγεσία της χώρας του, ανήκοντας έως την τελευταία του ανάσα στην ομάδα εκείνων των πολιτικών ηγετών που δεν διστάζουν να βγάλουν γλώσσα στην Ουάσινγκτον.
Αφησε μια χώρα με μηνιαίο μισθό 21€!
Μια χώρα που προσπαθεί ακόμη να μεταβεί στον «σοσιαλισμό της αγοράς» και να αποκαταστήσει τις οικονομικές σχέσεις της με τις ΗΠΑ στη μετα-εμπάργκο εποχή, μια χώρα με μηνιαίο μισθό μόλις 21 ευρώ αφήνει πίσω του ο Φιντέλ Κάστρο. Από το 2011, πέντε χρόνια αφότου ο πατέρας της κουβανικής επανάστασης παραχώρησε τα ηνία στον αδελφό του Ραούλ, η χώρα πήρε σειρά μέτρων για να αποφύγει την πτώχευση. Πλην όμως, η επίδραση δεκαετιών σκληρού εμπάργκο και η γραφειοκρατία σοβιετικού τύπου της χώρας δυσχεραίνουν την κατάσταση, ενώ δεν έχει ανοίξει ακόμη ο δρόμος για τις διεθνείς επενδύσεις.
Μόνο 1,3 δισ. δολάρια μπήκαν στην Κούβα την τελευταία διετία, σε μια χώρα που θεωρείται το επόμενο «Ελ Ντοράντο» για τους επενδυτές, ειδικά στον τομέα του τουρισμού. Φωτεινές εξαιρέσεις, οι τομείς της υγείας και της εκπαίδευσης.
Η έρευνα
Η ιατρική έρευνα θεωρείται ιδιαίτερα προηγμένη. Για παράδειγμα, τον Ιούνιο του 2015 η Κούβα έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που εξάλειψε τη μετάδοση του HIV και της σύφιλης από μητέρα σε παιδί, σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας.
Η παιδική θνησιμότητα έχει μειωθεί στους έξι θανάτους ανά 1.000 γεννήσεις, ο αναλφαβητισμός έχει εξαλειφθεί, η πρόσβαση στην εκπαίδευση βρίσκεται στο 100%. Από την άλλη, η ανάπτυξη δεν αναμένεται να ξεπεράσει το 1% το 2016, ενώ οι μικροί ιδιώτες επενδυτές, οι λεγόμενοι cuentapropistas, μειώθηκαν στο δεύτερο τρίμηνο του 2015 από 504.000 σε 496.000. Οι διαδικασίες πληρωμής είναι αργές και κάποιες φορές οι Αρχές μπλοκάρουν την αδειοδότηση των επιχειρήσεων. Σε κάθε περίπτωση, σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της νέας, πιο ανοιχτής οικονομίας θα παίξει η ολοκλήρωση της άρσης των κυρώσεων από αμερικανικής πλευράς.
Η αυτοεξόριστη αδελφή του Χουανίτα και ο γιος του Τόνι με τη χλιδάτη ζωή
Εν μέσω του εννιαήμερου εθνικού πένθους που έχει κηρυχθεί στην Κούβα, η δήλωση της αδελφής του Φιντέλ Κάστρο Χουανίτα ότι δεν θα παραστεί στην κηδεία του στις 4 Δεκεμβρίου έφερε στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά για την οικογένεια που την ένωσε και τη χώρισε η κουβανική επανάσταση. Ενώ ο αδελφός του Ραούλ ήταν ο έμπιστός του, στον οποίο άφησε την ηγεσία της χώρας, η Χουανίτα -η οποία ζει στο Μαϊάμι από το 1965- δεν του έχει μιλήσει από τότε. Τον αποκάλεσε «τέρας» που μετέτρεψε την Κούβα σε «μια φυλακή τριγυρισμένη από νερό».
Από τα εννέα παιδιά που φέρεται ότι απέκτησε ο εμβληματικός ηγέτης της Κούβας, ο μόνος αναγνωρισμένος από τον ίδιο είναι ο Φιντελίτο, από την πρώτη σύζυγό του Μίρτα Ντιάζ. Η μεγαλύτερη κόρη του, η Αλίνα Φερνάντεζ, που γεννήθηκε από μια σχέση του με μια παντρεμένη, εξεμάνη εναντίον του σε ραδιόφωνο του Μαϊάμι.
Από τη μεγαλύτερη σχέση της ζωής του με την Ντάλια Σότο ντελ Βάλε απέκτησε πέντε γιους, εκ των οποίων ο μικρότερος Αντόνιο ή Τόνι ζει σαν playboy μια πραγματικά χλιδάτη ζωή, κάνοντας ταξίδια με πανάκριβα γιοτ, μακριά από τις «σοσιαλιστικές αρχές» του πατέρα του, αφού εκτός από ορθοπεδικός έγινε και αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ενωσης Καλαθοσφαιριστών.
Δύο ανιψιοί του, μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου, αξιοποίησαν πολιτικά την εξορία τους, για να εκφράσουν την αντίδραση των ΗΠΑ στο καθεστώς Κάστρο.
Είχε (λένε) 35.000 ερωμένες!
«Μια ολόκληρη φυλή» ήταν η απάντηση του Φιντέλ Κάστρο, όταν ρωτήθηκε πόσα παιδιά έχει αποκτήσει. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι γυναίκες με τις οποίες κοιμήθηκε ήταν εκατοντάδες ή και χιλιάδες, με κάποιους να μιλούν για 35.000 ερωμένες! Ανεξάρτητα από τις συζύγους του, ίσως η πιο σημαντική γυναίκα για τον Κουβανό επαναστάτη ήταν εκείνη που πήγε κοντά του για να τον σκοτώσει, η Μαρίτα Λόρεντζ, μια γυναίκα που στάλθηκε από τη CIA το 1959 για να τον εξοντώσει, αλλά δεν τα κατάφερε, αφού ο έρωτας στάθηκε πιο δυνατός.
Σε συνέντευξή της στο «Paris Match», πάντως, είχε πει ότι ο «επαναστάτης» δεν ήταν πολύ καλός εραστής. Εκείνη την εποχή, ο Κάστρο είχε ήδη στο ενεργητικό του ένα διαζύγιο και έναν γιο. Ηταν η Μίρτα Ντιάζ Μπάλαρντ, η πρώτη και μόνη επίσημη σύζυγός του. Γνωρίστηκαν το 1948 στο πανεπιστήμιο, παντρεύτηκαν, απέκτησαν τον Φιντελίτο και χώρισαν άσχημα, το 1955. Παντρεμένος ακόμα, ο Κάστρο γνώρισε την -επίσης παντρεμένη- Ναταλία Ρεβουέλτα, κόρη αριστοκρατικής οικογένειας, με την οποία μοιράζονταν το πάθος για την επανάσταση. Οσο για το ερωτικό πάθος, απέφερε καρπό -μια κόρη, ονόματι Αλίνα Φερνάντεζ-, που σήμερα ζει στις ΗΠΑ. Ντάλια Σότο ντελ Βάλε ονομάζεται η γυναίκα που επίσης φέρεται ότι έβαλε βέρα στον Κάστρο. Από το 1962 ως το 1974 του έκανε πέντε παιδιά, ενώ παντρεύτηκαν το 1980.
Πένθος εννέα ημερών στην Αβάνα, χαμόγελα στο Μαϊάμι
Από το εθνικό πένθος στην Αβάνα, στους πανηγυρισμούς στη… Μικρή Αβάνα του Μαϊάμι. Ανάμεικτες ήταν παγκοσμίως οι αντιδράσεις για τον θάνατο του αμφιλεγόμενου ιστορικού Κουβανού ηγέτη.
Μια «σημαντική φυσιογνωμία, έναν πατριώτη» αποχαιρέτησε ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν, «ο Φιντέλ Κάστρο θα ζει για πάντα» δήλωσε ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, ενώ στη Δύση τα συλλυπητήρια μηνύματα ήταν πιο επιφυλακτικά.
Ο Φιντέλ Κάστρο «ενσάρκωσε την κουβανική επανάσταση, τις ελπίδες και τις διαψεύσεις της» ανέφερε ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ. «Η Ιστορία θα καταγράψει και θα κρίνει» δήλωσε ο απερχόμενος Αμερικανός πρόεδρος Ομπάμα, την ώρα που ο νεοεκλεγείς Ντόναλντ Τραμπ περιέγραψε τον θάνατό του ως «ένα βήμα μακριά από τον τρόμο που διήρκεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα» στη χώρα. Στον ίδιο τόνο, ο αντιπρόεδρός του, Μάικ Πενς, ανέφερε: «Ο τύραννος Κάστρο πέθανε. Μια νέα ελπίδα χαράζει». Αντιδράσεις προκάλεσε το θερμό συλλυπητήριο τηλεγράφημα του Καναδού προέδρου Τζάστιν Τριντό.
«Είναι ντροπή»
Τον χαρακτήρισε «σπάνιο ηγέτη» και «θρυλικό επαναστάτη και ρήτορα», κάνοντας τον Αμερικανό ρεπουμπλικάνο γερουσιαστή Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος κατάγεται από την Κούβα, να γράψει στο twitter «είναι ντροπή!» Στην Ισπανία, ο βασιλιάς Φίλιππος ΣΤ’ χαιρέτισε «μια φυσιογνωμία αναμφίβολης ιστορικής σημασίας». «Λυπηρή είδηση» χαρακτήρισε τον θάνατό του ο Πάπας Φραγκίσκος. Εκατοντάδες φοιτητές στο πανεπιστήμιο της Αβάνα, όπου είχε φοιτήσει και ο Κάστρο, κρατούσαν σημαίες φωνάζοντας «Ζήτω ο Φιντέλ». «Τα επιτεύγματα του Φιντέλ Κάστρο αντισταθμίζονται από τη συστηματική καταστολή των θεμελιωδών ελευθεριών» ανέφερε η Διεθνής Αμνηστία.
«Η ιστορία τον δικαίωσε» έγραψε ο Ελληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας (που θα αναχωρήσει απόψε για την Αβάνα), ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε λόγο για «αναμφίβολα μια ιστορική προσωπικότητα», του οποίου «η πορεία επιβεβαίωσε ότι πρόοδος χωρίς οικονομική και πολιτική ελευθερία δεν μπορεί να υπάρξει».
