Σήμερα, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Ιωάννη του Προδρόμου, της εμβληματικής μορφής που προετοίμασε τον κόσμο για την έλευση του Ιησού Χριστού και κατέχει μοναδική θέση στο χριστιανικό εορτολόγιο.
Η σημερινή εορτή, γνωστή ως Σύναξη του Τιμίου Προδρόμου, ακολουθεί άμεσα τα Θεοφάνια και υπογραμμίζει τον καθοριστικό του ρόλο στο γεγονός της Βάπτισης του Κυρίου.
Η ζωή και η αποστολή του Τιμίου Προδρόμου
Ο Ιωάννης γεννήθηκε με θαυμαστό τρόπο από τον ιερέα Ζαχαρία και την Ελισάβετ, σε προχωρημένη ηλικία των γονέων του. Από νεαρή ηλικία αποσύρθηκε στην έρημο, όπου έζησε ασκητικό βίο, αφιερωμένος στην προσευχή και τη μετάνοια. Το κήρυγμά του στον Ιορδάνη ποταμό ήταν λιτό αλλά ριζοσπαστικό: κάλεσμα σε μετάνοια, ηθική αναγέννηση και προετοιμασία για την έλευση του Μεσσία.
Ο Ιωάννης δεν δίστασε να ελέγξει την αδικία και την ανηθικότητα, ακόμη και όταν αυτή προερχόταν από την πολιτική εξουσία της εποχής. Η στάση αυτή τον οδήγησε στη φυλάκιση και τελικά στο μαρτύριο, γεγονός που επισφράγισε τη μαρτυρική του ιδιότητα και ενίσχυσε το κύρος του ως προφήτη και δίκαιου.
Το έργο και η θεολογική σημασία
Η κορυφαία στιγμή της αποστολής του υπήρξε η Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη. Με τη φράση «Ἰδοὺ ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ», ο Ιωάννης υπέδειξε τον Χριστό ως τον αναμενόμενο Λυτρωτή, εκπληρώνοντας τον ρόλο του ως Προδρόμου. Στην εκκλησιαστική παράδοση, θεωρείται ο τελευταίος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης και ο πρώτος μάρτυρας της Καινής.
Η μορφή του Τιμίου Προδρόμου παραμένει διαχρονικό σύμβολο ταπείνωσης, παρρησίας και απόλυτης αφοσίωσης στο θέλημα του Θεού, γι’ αυτό και τιμάται με πολλές εορτές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος β’.
Μνήμη δικαίου μετ᾽ ἐγκωμίων, σοί δέ ἀρκέσει ἡ μαρτυρία τοῦ Κυρίου Πρόδρομε, ἀνεδείχθης γάρ ὄντως καί Προφητῶν σεβασμιώτερος, ὅτι καί ἐν ῥείθροις βαπτίσαι κατηξιώθης τόν κηρυττόμενον· ὅθεν τῆς ἀληθείας ὑπεραθλήσας, χαίρων εὐηγγελίσω καί τοῖς ἐν ᾅδῃ, Θεόν φανερωθέντα ἐν σαρκί, τόν αἴροντα τήν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καί παρέχοντα ἡμῖν τό μέγα ἔλεος.
Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
Με αφορμή τη σημερινή εορτή, γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
- Ιωάννης, Γιάννης, Γιαννάκης
- Ιωάννα, Γιάννα, Γιαννούλα
- Πρόδρομος (και τα παράγωγά του)
Η Εκκλησία, με τη σημερινή μνήμη, καλεί τους πιστούς όχι μόνο να τιμήσουν τον Τίμιο Πρόδρομο, αλλά και να αναστοχαστούν το διαχρονικό μήνυμα της μετάνοιας και της πνευματικής εγρήγορσης που εκείνος κήρυξε.
