Η ανάλγητη κυβέρνηση Μητσοτάκη έβαλε «ταφόπλακα» στο απολύτως δίκαιο αίτημα των συνταξιούχων του ΟΓΑ για αύξηση των πενιχρών απολαβών τους, στηριζόμενη σε ανύπαρκτα στοιχεία και fake υπολογισμούς
- Του Σπύρου Φρεμεντίτη*
«Ταφόπλακα» έθεσε η κυβέρνηση στο αίτημα των αγροτών για αύξηση των συντάξεών τους. Στην πρόσφατη ανακοίνωση των κυβερνητικών μέτρων ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κ. Χατζηδάκης ανέφερε ότι «ο άμεσος διπλασιασμός των αγροτικών συντάξεων είναι ανέφικτο δημοσιονομικά μέτρο διότι κοστίζει 3,6 δισ. ευρώ».
Αυτό επανέλαβε και σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Open ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Χ. Κέλλας. Επί λέξει δήλωσε: «Το κόστος είναι 3,6 δισ. ευρώ και για να τις διπλασιάσουμε θέλουμε άλλα 3,6 δισ. ευρώ» τονίζοντας ότι επίσημα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών.
Τα στοιχεία
Η «δημοκρατία» σήμερα παρουσιάζει τα στοιχεία που αφορούν τις καταβαλλόμενες αγροτικές συντάξεις από τη Μηνιαία Απεικόνιση Συνταξιοδοτικών Παροχών του Ενιαίου Συστήματος Ελέγχου & Πληρωμών Συντάξεων ΗΛΙΟΣ του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και ειδικότερα του περασμένου μήνα, δηλαδή του Δεκεμβρίου του 2025.
Από την ανάλυση των στοιχείων σε απόλυτους αριθμούς προκύπτει ότι σήμερα 261.330 συνταξιούχοι λαμβάνουν ΟΓΑ γήρατος. Επιπλέον 56.736 λαμβάνουν σύνταξη αναπηρίας ΟΓΑ. Συνολικά οι δύο αυτές κατηγορίες είναι 317.705 συνταξιούχοι ΟΓΑ. Λαμβάνουν περίπου μεικτά 163 εκατομμύρια ευρώ κάθε μήνα γιατί αυτών υπάρχουν κρατήσεις υπέρ ΑΚΑΓΕ και υπέρ Υγείας 9,5 εκατομμύρια μηνιαίως. Η μέση σύνταξη γήρατος και αναπηρίας υπολογίζεται στα 513 ευρώ!
Υπάρχουν επίσης 5.109 συντάξει ΟΓΑ επιζώντων (ορφανικές) που κοστίζουν 945.444 ευρώ και από αυτά τα 56.728 ευρώ παρακρατώνται υπέρ Υγείας. Η μέση σύνταξη που λαμβάνει ένα ορφανό τέκνο αγρότη είναι 185 ευρώ! Τέλος, οι συντάξεις ΟΓΑ χηρείας είναι 1.140 που μοιράζονται 476.423 ευρώ με κρατήσεις περίπου 29.000 ευρώ. Η μέση σύνταξη χηρείας του ΟΓΑ είναι 417 ευρώ!
Συνολικά όλες αυτές οι συντάξεις γήρατος, αναπηρίας, επιζώντων και χηρείας είναι 323.954 και μοιράζονται μηνιαίως που μετά βίας ξεπερνά σε μεικτό ποσό τα 165 εκατ. ευρώ. Σε ετήσια βάση το ποσό αυτό δεν ξεπερνά τα 1,9 δισ. ευρώ χρήματα, στα οποία ενσωματώνονται και οι ασφαλιστικές εισφορές που πληρώνουν οι αγρότες.
Ομως σε καμία περίπτωση από την ανάλυση αυτών των επίσημων στοιχείων δεν προκύπτει ότι υφίσταται σήμερα μια δαπάνη 3,6 δισ. ευρώ, πόσο μάλλον ότι ο διπλασιασμός των αγροτικών συντάξεων όπως δηλώνουν τα κυβερνητικά στελέχη θα ξεπεράσει τα 7 δισ. ευρώ.
Ομαδική ερώτηση
Το ζήτημα των χαμηλών αγροτικών συντάξεων έχουν αναδείξει και βουλευτές της Ν.Δ. από την περιφέρεια, ζητώντας και νομοθετική ρύθμιση ιδιαίτερα για τις συντάξεις χηρείας. Συγκεκριμένα, τον Σεπτέμβριο του 2025 ήταν οι Γιώργος Καρασμάνης, Μπάμπης Αθανασίου, Βασίλη Γιόγιακα, Θανάσης Καββαδάς, Γιώργος Κοτρωνιάς, Θεόφιλος Λεονταρίδης, Φίλιππος Φόρτωμας και Ευριπίδης Στυλιανίδης οι οποίοι κατέθεσαν ομαδική ερώτηση στην υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως για τις συντάξεις χηρείας του ΟΓΑ.
Τόνισαν πως «οι εν λόγω συντάξεις του πρώην ΟΓΑ παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, καθώς ο επιζών σύζυγος δικαιούται σύνταξη λόγω θανάτου η οποία ισούται με το μισό της κύριας σύνταξης του θανόντα (π.χ. έστω ότι ο/η θανών-ουσα λάμβανε ποσό σύνταξης 300 ευρώ και ότι το ποσό των 200 ευρώ αντιστοιχεί στη βασική σύνταξη και το ποσό των 100 στην κύρια. Το ποσό σύνταξης που θα λάβει ο/η χήρος-α θα είναι 50 ευρώ), μόνο εφόσον δεν συνταξιοδοτείται από οποιαδήποτε πηγή, περιλαμβανομένου και του ΟΓΑ και δυστυχώς δεν υφίσταται κατώτατο όριο».
Τόνισαν επίσης στη Νίκη Κεραμέως ότι δημιουργούνται σοβαρές ανισότητες και αδικίες σε αυτούς τους συνταξιούχους που οι περισσότεροι είναι ευάλωτοι και ο διαχωρισμός δημιουργεί την αίσθηση πολιτών δύο ταχυτήτων, η οποία αντιβαίνει τις αρχές της ισονομίας και της ισοπολιτείας και, παρότι πρότειναν νομοθετική ρύθμιση, αυτή δεν ήρθε ποτέ!
Τεκμηριωμένη παρέμβαση
Τον Ιανουάριο του 2016, ακριβώς πριν από 10 χρόνια, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Εργαζομένων στον ΟΓΑ δημοσιοποίησε μια τεκμηριωμένη παρέμβαση γύρω από την αναμόρφωση του ασφαλιστικού συστήματος και την προωθούμενη κατάργηση της αυτοτέλειας του Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων.
Οι εργαζόμενοι στον ΟΓΑ υπενθύμιζαν ότι ο οργανισμός, από την ίδρυσή του το 1961, αποτέλεσε βασικό πυλώνα κοινωνικής ασφάλισης για τον αγροτικό πληθυσμό της χώρας, παρέχοντας συνταξιοδοτική και υγειονομική κάλυψη σε αγρότες, κτηνοτρόφους, αλιείς, αγρεργάτες και μικρούς επαγγελματίες της υπαίθρου. Παράλληλα, με κρατική εντολή, είχε αναλάβει τη χορήγηση προνοιακών συντάξεων σε ανασφάλιστους υπερήλικες, καθώς και την καταβολή των οικογενειακών επιδομάτων στο σύνολο του πληθυσμού.
Στο κείμενο αμφισβητούνταν ευθέως οι τότε κυβερνητικοί ισχυρισμοί ότι η σύνταξη του ΟΓΑ ήταν δήθεν «προνοιακή». Οπως τονιζόταν, η συνταξιοδότηση προϋπέθετε σαφή ασφαλιστικά κριτήρια, όπως όρια ηλικίας και τουλάχιστον 25 έτη απασχόλησης, γεγονός που αναγνωριζόταν και στο πλαίσιο των Κανονισμών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με τον αγροτικό χρόνο εργασίας να υπολογίζεται ως πλήρης ασφαλιστικός χρόνος.
Ιδιαίτερη έμφαση δινόταν στο γεγονός ότι από το 1998 ο ΟΓΑ είχε μετασχηματιστεί σε φορέα κύριας ασφάλισης, με υποχρεωτική καταβολή εισφορών από τους ασφαλισμένους του και παροχές αντίστοιχες με εκείνες των λοιπών ασφαλιστικών ταμείων. Οποιες ιδιαιτερότητες του συστήματος κρίνονταν αναγκαίες για την ομαλή μετάβαση από το παλαιό στο νέο καθεστώς.
Οι εργαζόμενοι κατέγραφαν αναλυτικά τη δομή της σύνταξης του ΟΓΑ, η οποία αποτελούνταν από την κύρια σύνταξη βάσει εισφορών και τη βασική σύνταξη, η οποία μειωνόταν σταδιακά κατά 4% ετησίως έως το 2026 και επρόκειτο να καταργηθεί πλήρως για τους νέους συνταξιούχους από το 2027. Για το 2016, η βασική σύνταξη ανερχόταν σε 158,40 ευρώ μεικτά, ενώ οι παλαιοί συνταξιούχοι λάμβαναν συνολικά 360 ευρώ, ποσό που μετά τις κρατήσεις διαμορφωνόταν στα 338,40 ευρώ.
Παράλληλα, επισημαινόταν ότι ο ΟΓΑ δεν προέβλεπε κατώτατα όρια σύνταξης ούτε χορήγηση ΕΚΑΣ, γεγονός που καθιστούσε τη βασική σύνταξη αναγκαίο μηχανισμό εξισορρόπησης σε σχέση με άλλους ασφαλιστικούς φορείς. Ωστόσο, ακόμα και στη νέα ασφαλιστική πρόταση του 2016 η εξαίρεση των συνταξιούχων του ΟΓΑ από το ΕΚΑΣ παρέμενε ρητή.
Αναφορικά με τη χρηματοδότηση, οι εργαζόμενοι αμφισβητούσαν την κυβερνητική επιχειρηματολογία περί μη βιωσιμότητας λόγω της κρατικής επιχορήγησης ύψους 3,3 δισ. ευρώ, επισημαίνοντας ότι το ποσό αυτό κάλυπτε ανελαστικές συνταξιοδοτικές δαπάνες και θέτοντας ερωτήματα για το πώς θα μπορούσε να μειωθεί χωρίς περικοπές ή υπέρμετρες αυξήσεις εισφορών μέσω αλλαγής της βάσης υπολογισμού τους.
Τέλος, το κείμενο κατέληγε ότι η διάλυση του ΟΓΑ ως αυτόνομου φορέα δεν θα οδηγούσε σε ουσιαστικές βελτιώσεις. Αντίθετα, σημειωνόταν πως ένας οργανισμός με λιγότερους από 500 υπαλλήλους, υποστηριζόμενος από δίκτυο ανταποκριτών, εξυπηρετούσε με επάρκεια περίπου 680.000 συνταξιούχους, 650.000 ενεργούς ασφαλισμένους και 800.000 δικαιούχους οικογενειακών επιδομάτων, με ικανοποιητικούς χρόνους απονομής.
Δέκα χρόνια μετά, το κείμενο αυτό καταγράφεται για την ιστορία ως αποτύπωση των θέσεων, των προειδοποιήσεων και των αγωνιών των εργαζομένων στον ΟΓΑ απέναντι στις βαθιές αλλαγές που δρομολογούνταν τότε στο ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα.
*Δικηγόρος – Δημοσιογράφος, Ειδικός για ασφαλιστικά και εργατικά θέματα [email protected]
Ερωτήσεις αναγνωστών
- Η εικοσιπενταετία στο Δημόσιο
«Είμαι δημόσιος υπάλληλος, πατέρας με ανήλικο παιδί. Τι πρέπει να προσέξω για να θεμελιώσω σύνταξη με πλασματικά έτη;» – Θανάσης από Αθήνα
Αγαπητέ Θανάση, για έναν πατέρα με ανήλικο παιδί η χρήση πλασματικού χρόνου μπορεί να είναι καθοριστική ώστε να συμπληρωθεί η λεγόμενη «εικοσιπενταετία». Ωστόσο, χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην επιλογή του είδους πλασματικού χρόνου. Κάποιοι χρόνοι, όπως ο χρόνος τέκνων ή η στρατιωτική θητεία, μπορούν να ανατρέχουν πριν από το 2011. Αντίθετα, ο χρόνος σπουδών δεν μπορεί να υπολογιστεί για έτη πριν από το 2011. Η λεπτομέρεια αυτή είναι κρίσιμη, γιατί για τους πατέρες με ανήλικο δεν αναγνωρίζεται το δικαίωμα σύνταξης με εικοσιπενταετία για έτη πριν από το 2010. Αν χρησιμοποιηθούν πλασματικά χρόνια που ανατρέχουν πριν από το 2011, υπάρχει κίνδυνος η εικοσιπενταετία να συμπληρωθεί «λανθασμένα» πριν από την ημερομηνία που επιτρέπει η νομοθεσία κι έτσι να μην μπορείς να αξιοποιήσεις τα ευνοϊκά δικαιώματα. Συνεπώς, προτού υποβάλεις αίτηση, πρέπει να ελέγξεις προσεκτικά ποιους πλασματικούς χρόνους θα αναγνωρίσεις και πώς επηρεάζουν τη χρονολογία θεμελίωσης.
- Αναγνωρίζεται η ανεργία;
«Είμαι δημόσιος υπάλληλος, σε υπηρεσία του Εβρου. Δεν έχω λάβει ξεκάθαρη απάντηση όπου κι αν απευθύνθηκα. Στο Δημόσιο αναγνωρίζεται ο χρόνος ανεργίας που είχα προτού διοριστώ ως πλασματικός;» – Φωτεινή από Αλεξανδρούπολη
Αγαπητή Φωτεινή, χρόνια σου πολλά. Στο Δημόσιο η επιδοτούμενη ανεργία δεν αναγνωρίζεται ως χρόνοι ασφάλισης. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να προσμετρηθεί για θεμελίωση ή συμπλήρωση ορίου ηλικίας σύνταξης. Αντίθετα, σε ταμεία όπως το τέως ΙΚΑ, υπό προϋποθέσεις, η ανεργία μπορεί να ληφθεί υπόψη ως πλασματικός χρόνος.
- Πλασματικά και αναπηρία
«Ποιους πλασματικούς χρόνους μπορώ να αναγνωρίσω για σύνταξη λόγω αναπηρίας ως μισθωτός στο τ. ΙΚΑ;» – Παναγιώτης από Χαλκίδα
Αγαπητέ Θανάση, αν έχεις ασφάλιση στο τ. ΙΚΑ και αιτείσαι σύνταξη λόγω αναπηρίας, ο χρόνος στρατιωτικής υπηρεσίας μπορεί να αναγνωριστεί με εξαγορά και να προσμετρηθεί στη θεμελίωση. Προϋπόθεση είναι να έχεις ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67% και τουλάχιστον 900 ημέρες ασφάλισης.
Κάθε εβδομάδα η «δημοκρατία» θα φιλοξενεί το ένθετο «Συντάξεις και Ασφαλιστικό» με θέματα του Σπύρου Φρεμεντίτη, δικηγόρου – δημοσιογράφου, ειδικού για ασφαλιστικά και εργατικά θέματα. Στείλτε τις ερωτήσεις σας διαδικτυακά, στο email [email protected] ή στο τηλέφωνο της εφημερίδας: 2130170400.
