Η εικόνα που επικρατεί στους δρόμους των μεγάλων πόλεων της χώρας δεν είναι απλώς προβληματική, είναι χαοτική…
Η εικόνα που επικρατεί στους δρόμους των μεγάλων πόλεων της Ελλάδας δεν είναι απλώς προβληματική, είναι χαοτική. Η δυσκολία εντοπισμού νόμιμης θέσης στάθμευσης, οι διαρκείς παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) και η ασύδοτη συμπεριφορά οδηγών, που παρκάρουν «όπου βρουν», έχουν παγιωθεί ως καθημερινή πραγματικότητα σε αστικά κέντρα όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και η Πάτρα, αλλά, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, και στον Βόλο.
Το αποτέλεσμα είναι μία ασφυκτική καθημερινότητα όπου κυριαρχούν η κυκλοφοριακή συμφόρηση, η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και οι αυξημένοι κίνδυνοι για τους πεζούς και γενικότερα για όσους κινούνται και δραστηριοποιούνται στον δημόσιο χώρο.
Η Αθήνα σε πολιορκία
Η Αθήνα ως πρωτεύουσα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια έντονη αύξηση του αριθμού των ιδιωτικών οχημάτων -περίπου 100.000 περισσότερα καταγράφηκαν μέσα στην τριετία 2022-2023-, γεγονός που έχει οξύνει δραματικά το πρόβλημα της στάθμευσης. Οι διαθέσιμες ελεγχόμενες θέσεις για κατοίκους και επισκέπτες παραμένουν περιορισμένες, με αποτέλεσμα μεγάλα τμήματα του αστικού χώρου να καταλαμβάνονται αυθαίρετα.
Ενδεικτικά, σε μόλις 12 ημέρες ελέγχων τον Ιανουάριο του 2025 η Δημοτική Αστυνομία κατέγραψε 5.270 παραβάσεις. Σχεδόν οι μισές-ποσοστό που αγγίζει το 44%- αφορούσαν οχήματα σταθμευμένα σε πεζοδρόμια ή πεζοδρομημένες ζώνες. Περισσότερες από 2.100 κλήσεις βεβαιώθηκαν ειδικά για παρκάρισμα πάνω σε πεζοδρόμια, ενώ δεκάδες άλλες περιπτώσεις αφορούσαν διαβάσεις πεζών, σημεία όπου απαγορεύονται η στάση και η στάθμευση, καθώς και ράμπες πρόσβασης για άτομα με αναπηρία.
Το φαινόμενο δεν παρουσιάζει παροδικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του 2024, η Δημοτική Αστυνομία της Αθήνας κατέγραψε συνολικά 471.785 παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, πολλές εκ των οποίων σχετίζονταν με παράνομη στάθμευση και παρεμπόδιση της κίνησης πεζών ή ατόμων με αναπηρία. Παράλληλα, σε περισσότερες από 16.600 περιπτώσεις αφαιρέθηκαν πινακίδες ή άλλα στοιχεία κυκλοφορίας οχημάτων, ως διοικητικό μέτρο για σοβαρές παραβάσεις.
Το πρόβλημα στην περιφέρεια
Στη Θεσσαλονίκη, τη μεγαλύτερη πόλη της βόρειας Ελλάδας, η εικόνα στους δρόμους δεν απέχει από εκείνη που παρατηρείται σε άλλα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας. Μόνο μέσα σε μία ημέρα, στον Δήμο Θεσσαλονίκης βεβαιώθηκαν περισσότερες από 1.100 τροχαίες παραβάσεις, εκ των οποίων οι 693 αφορούσαν παράνομη στάθμευση. Οι περισσότερες περιπτώσεις σχετίζονταν με οχήματα που παρεμπόδιζαν τη ροή της κυκλοφορίας ή ήταν σταθμευμένα σε σημεία όπου η στάση και η στάθμευση απαγορεύονται.
Σε ευρύτερη κλίμακα, στοιχεία έως το 2023 καταδεικνύουν ότι μέσα σε μία τριετία στη Θεσσαλονίκη είχαν βεβαιωθεί περίπου 700.000 κλήσεις για παράνομη στάθμευση, ενώ είχαν αφαιρεθεί περισσότερες από 7.000 πινακίδες κυκλοφορίας. Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν τη σταθερή πίεση που δέχονται τόσο το οδικό δίκτυο όσο και οι πολίτες της πόλης. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στα μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα. Στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας -σε περιοχές όπως η Αχαΐα, η Ηλεία και η Αιτωλοακαρνανία- οι παραβάσεις στάθμευσης που παρεμποδίζουν τη διέλευση πεζών και ατόμων με αναπηρία αυξήθηκαν αισθητά το 2024. Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν 15.257 τέτοιες παραβάσεις, έναντι 11.617 το 2023, στοιχείο που δείχνει ότι η αυθαίρετη στάθμευση αποτελεί πανελλαδικό φαινόμενο.
Στον Βόλο η κατάσταση τις ώρες αιχμής θυμίζει καθημερινά κυκλοφοριακό μπλοκάρισμα, με την παράνομη στάθμευση να αποτελεί βασική αιτία της συμφόρησης στο κέντρο και στις βασικές οδικές αρτηρίες. Οχήματα παρκαρισμένα όπου βρεθεί διαθέσιμος χώρος -ακόμα και σε σημεία όπου απαγορεύεται ρητά η στάση ή η στάθμευση-, διπλοπαρκαρισμένα αυτοκίνητα, Ι.Χ. πάνω σε πεζοδρόμια, σε λεωφορειολωρίδες ή ακόμα και σε θέσεις που προορίζονται αποκλειστικά για δίκυκλα συνθέτουν μια εικόνα έντονης αστικής δυσλειτουργίας.
Τα επίσημα στοιχεία της Δημοτικής Αστυνομίας Βόλου για το 2025 καταγράφουν με σαφήνεια το μέγεθος του προβλήματος: 28.261 βεβαιωμένες παραβάσεις συνολικά. Από αυτές, οι 22.582 σχετίζονται με το νέο Σύστημα Ελεγχόμενης Στάθμευσης -καταλήψεις θέσεων μόνιμων κατοίκων από μη δικαιούχους και στάθμευση σε εμπορικές θέσεις χωρίς καταβολή αντιτίμου-, ενώ 5.679 παραβάσεις αφορούν παράνομη στάθμευση σύμφωνα με τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Επιπλέον, σε 288 περιπτώσεις αφαιρέθηκαν πινακίδες κυκλοφορίας λόγω σοβαρών παραβάσεων. Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν όχι μόνο τη συστηματική παραβατικότητα, αλλά και το γεγονός ότι το νέο σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης δεν έχει ακόμη επιφέρει την αναμενόμενη αποσυμφόρηση των δρόμων.
Οι επιπτώσεις για πεζούς
Η παράνομη στάθμευση δεν είναι απλώς μια «παράβαση του ΚΟΚ» – επιφέρει άμεσες και σοβαρές συνέπειες στην καθημερινή ζωή και την ασφάλεια των πολιτών. Οι πεζοί, και ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με αναπηρία, αναγκάζονται να κινούνται σε διαδρομές γεμάτες εμπόδια, καθώς λεωφόροι και πεζοδρόμια μετατρέπονται σε αυτοσχέδια πάρκινγκ. Η πρόσβαση σε ράμπες, διαβάσεις πεζών και πεζοδρομημένες ζώνες δυσχεραίνεται συστηματικά, παραβιάζοντας ακόμα και τις βασικές αρχές προσβασιμότητας.
Τι λένε οι ειδικοί για την επίλυση του προβλήματος
Η αποσυμφόρηση των αστικών κέντρων από την παράνομη στάθμευση δεν θα έρθει μόνο με αφαίρεση πινακίδων ή πρόστιμα. Χρειάζεται συνολική πολιτική που να περιλαμβάνει:
■ επέκταση νόμιμων θέσεων στάθμευσης
■ καθιέρωση λειτουργικών ελεγχόμενων ζωνών
■ βελτίωση των δημόσιων συγκοινωνιών
■ συστηματική επιβολή προστίμων σε πραγματικό χρόνο
■ διαρκή εκπαίδευση των οδηγών για σεβασμό στους κοινόχρηστους χώρους
Μόνο μέσα από έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό οι ελληνικές πόλεις θα μπορούσαν να αποκτήσουν πραγματικά λειτουργικές, ανθρώπινες και ασφαλείς οδικές υποδομές και να απαλλαγούν από τον εφιάλτη του παράνομου παρκαρίσματος που, όπως δείχνουν τα στοιχεία, πλήττει όλους τους ελληνικούς αστικούς χώρους.
