Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του ο συγγραφέας και αθλητής της υδατοσφαίρισης Βαγγέλης Γεωργάκης μιλάει στο «Enjoy» για τους ήρωες που έμειναν πίσω, για τα όνειρα που δεν κατέρρευσαν αλλά ξεθώριασαν, για το μυστήριο ως μορφή αφήγησης, αλλά γιατί, κατά τη γνώμη του, η έμπνευση είναι σημαντικότερη από το ίδιο το γράψιμο.
Τι θα συνέβαινε αν ένα έργο τέχνης δεν περιοριζόταν στο να απεικονίζει την πραγματικότητα, αλλά άρχιζε να τη μεταβάλλει; Αυτό το απλό, σχεδόν παιγνιώδες ερώτημα βρίσκεται στον πυρήνα του βιβλίου του Βαγγέλη Γεωργάκη με τίτλο «Ο ήρωας φάντασμα» (εκδ. Oasis), ενός μυθιστορήματος μυστηρίου που χρησιμοποιεί την πλοκή για να μιλήσει για κάτι πιο βαθύ και ουσιαστικό: τη διάψευση των συλλογικών ονείρων. Ο συγγραφέας, με σταθερή παρουσία στη λογοτεχνία από το 2009, κινείται διαχρονικά ανάμεσα στο μυστήριο και στη μνήμη, «κουβαλώντας» στη γραφή του την εμπειρία της επιστροφής και της παρατήρησης.
- Από τη Γιώτα Βαζούρα
Παράλληλα, δραστηριοποιείται στον φαρμακευτικό χώρο και παραμένει ενεργός αθλητής υδατοσφαίρισης (σ.σ.: είναι μέλος της ομάδας Μαρούσι Αθλητικός Σύλλογος), μια συνθήκη που τον έχει εξοικειώσει με την έννοια της αντοχής, της ήττας και της συνεχούς εξέλιξης. Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του, ο συγγραφέας μιλάει για τους ήρωες που έμειναν πίσω, για τα όνειρα που δεν κατέρρευσαν αλλά ξεθώριασαν, για το μυστήριο ως μορφή αφήγησης, αλλά και γιατί, κατά τη γνώμη του, η έμπνευση είναι σημαντικότερη από το ίδιο το γράψιμο.
Πώς γεννήθηκε η αρχική ιδέα για το μυθιστόρημά σας «Ο ήρωας φάντασμα» και ποιο ήταν το πρώτο στοιχείο που πήρε μορφή στο μυαλό σας;
Ενα ανοιξιάτικο απόγευμα έπεσε στα χέρια μου ένας πίνακας και αναρωτήθηκα τι θα συνέβαινε αν μεταβαλλόταν. Αμέσως μετά σκέφτηκα τι θα γινόταν αν, σύμφωνα με τις μεταβολές του πίνακα, μεταβαλλόταν και η πραγματικότητα.
Ο πίνακας που μεταβάλλεται και επηρεάζει την πραγματικότητα λειτουργεί σχεδόν ως ζωντανός οργανισμός. Τι συμβολίζει για εσάς;
Ο πίνακας συμβολίζει για μένα το τέλος της αθωότητας και τον εκφυλισμό των ονείρων. Το όνειρο της Μεταπολίτευσης, που μας τάξανε, ήταν ένας μεταμφιεσμένος εφιάλτης. Οι ήρωες αποστρατεύτηκαν, αφού τους καρφίτσωσαν μερικά παράσημα στο στήθος και μετά μπήκαν στο χρονοντούλαπο ως ξεπερασμένοι. Ο Γιώργος Θαλάσσης δεν πέθανε ηρωικά σε κάποια αποστολή για την πατρίδα, αλλά απαξιώθηκαν όσα συμβόλιζε. Κάπου όμως μέσα μας υπάρχει αυτό το ηρωικό παρελθόν και από τον καθένα μας μπορεί κάποια στιγμή να ξεπηδήσει ο ήρωας φάντασμα.
Τι είναι αυτό που σας ελκύει ιδιαίτερα στο είδος του μυστηρίου ως συγγραφέα και ως αναγνώστη;
Μας περιβάλλει ένα μυστήριο. Ο καλύτερος τρόπος για να εξηγήσουμε το μυστήριο είναι το ίδιο το μυστήριο, διαβάζοντάς το ή γράφοντάς το.
Η πλοκή είναι γεμάτη ανατροπές. Σχεδιάζετε τα πάντα από πριν ή αφήνετε χώρο στο απρόβλεπτο;
Δεν επιδιώκω να προσχεδιάζω τι θα γράψω, τα βιβλία μου, όμως, τα διακρίνει μια συμμετρία, δίνοντας την εντύπωση ότι έχω σχεδιάσει τα πάντα με κάθε λεπτομέρεια. Το πρώτο μου μυθιστόρημα, για παράδειγμα, είχε τρία μέρη και τελειώνοντάς το διαπίστωσα ότι κάθε μέρος του αποτελούνταν από δώδεκα κεφάλαια. Με αφορμή την ερώτησή σας διαπιστώνω μόλις τώρα ότι το πρώτο και το τρίτο μέρος του «Ηρωα φάντασμα» -αν προσθέσουμε στο τελευταίο και το κεφάλαιο του επιλόγου- έχουν από έξι κεφάλαια, ενώ το δεύτερο δώδεκα. Για τον «Ηρωα φάντασμα», ωστόσο, μου ήρθε όλος ο σκελετός της υπόθεσης από την αρχή μέχρι το τέλος προτού αρχίσω να τον γράφω. Εμενε να ανακαλύψω τις επιμέρους σκηνές, σε πολλές από τις οποίες έμεινα ο ίδιος έκπληκτος με την εξέλιξή τους.
Πόσο δύσκολο είναι να κρατηθεί το σασπένς χωρίς να χαθεί το βάθος της ιστορίας;
Αν προσθέσουμε, με κάποιες υποθετικές μονάδες, το πόσο δύσκολο είναι να κρατηθεί το σασπένς στο πόσο δύσκολο είναι να κρατηθεί το βάθος μιας ιστορίας, το άθροισμά τους μας κάνει το πόσο εύκολο είναι να γκρεμιστούν τα πάντα. Αντιμετωπίζω πλέον κάθε βιβλίο μου σαν κάτι ενιαίο, ένα οικοδόμημα, όπου η παραμικρή λεπτομέρεια, ακόμα και μια αταίριαστη φράση ή ένα λάθος σημείο στίξης, μπορεί να οδηγήσει στην κατάρρευσή του, όπως ένα πολυώροφο κτίριο μπορεί να τιναχτεί στον αέρα από μια αβλεψία στην κατασκευή των σωληνώσεών του.
Ποια βιβλία ή συγγραφείς θεωρείτε ότι άφησαν το πιο έντονο αποτύπωμα στη γραφή σας;
Ενας καταπληκτικός και όχι ιδιαίτερα γνωστός συγγραφέας που έχει επηρεάσει τη γραφή μου είναι ο Γιώργος Μαρμαρίδης, ο οποίος έγραφε τις ατμοσφαιρικές ιστορίες των bestsellers των δεκαετιών του ’70 και του ’80, των αδίκως ονομαζόμενων αναγνωσμάτων. Πρόκειται για νουβέλες και μυθιστορήματα μυστηρίου με όλη τη σημασία της λέξεως, του «Μικρού Κάου-μπόυ» και του «Μικρού αρχηγού», του οποίου, μάλιστα, είχα τη χαρά να γράψω τα πέντε βιβλία της αναβίωσής του που είχαν κυκλοφορήσει την περίοδο 2020-2021.
Τα βιβλία που έχουν επηρεάσει πιο πολύ τη συγγραφική μου πορεία είναι το «1984» του Τζορτζ Οργουελ, το «Ανατολικά της Εδέμ» του Τζον Στάινμπεκ, το «Αμρί α Μούγκου» του Καραγάτση και «Οι θεομπαίχτες» του Μπάμπη Χαραλαμπούλια.
Η πειθαρχία και η αντοχή που απαιτεί η υδατοσφαίριση επηρεάζουν τον τρόπο που γράφετε;
Εχω διαπιστώσει ότι έπειτα από μια καλή προπόνηση στην πισίνα το προηγούμενο βράδυ το γράψιμο ρέει σαν να είναι νερό κι αυτό. Οσον αφορά την πειθαρχία και την αντοχή που απαιτείται, η υδατοσφαίριση επηρεάζει το γράψιμο, αλλά εκ του αντιθέτου. Ενώ έχω το γράψιμο στο μυαλό μου όλη μέρα, δεν επιδιώκω να γράφω πειθαρχημένα, ούτε και πολλές ώρες κατ’ ανάγκην – αν και γράφω αρκετά. Η μόνη πειθαρχία και αντοχή που θέλω να έχω είναι όσον αφορά την αποστασιοποίηση από τα ηλεκτρονικά μέσα, τα οποία καταστρέφουν την έμπνευση όπως το νερό σβήνει τη φωτιά. Η τέχνη προκύπτει, αν προκύψει, όταν ελευθερωθεί από τις ηλεκτρονικές διασπάσεις και τις αλυσίδες του «πρέπει». Η έμπνευση είναι σημαντικότερη από το γράψιμο. Αμα δεν έχεις ιδέες, όση πειθαρχία και αντοχή να διαθέτεις, δεν γίνεται τίποτα. Ετσι, κατά κάποιο τρόπο, επιδιώκω να γράφω τις ώρες που δεν γράφω. Μέσα στο αυτοκίνητο ενώ βρίσκομαι κολλημένος στην κίνηση και ακούω μουσική, σε μια θεατρική παράσταση που με κάνει να βαριέμαι, σε ένα αεροπλάνο με αναταράξεις. Τέτοιες στιγμές έχω γράψει τα καλύτερα έργα μου. Ενα τερέν όπου συμβαίνει αυτό είναι και μια πισίνα, κατά τη διάρκεια μιας προπόνησης ή ενός αγώνα, ενώ μετράω κολυμπώντας πλακάκια ή τρώω μια αγκωνιά.
Πώς διαχειρίζεστε την ήττα στον αθλητισμό και πόσο σας έχει βοηθήσει αυτό να διαχειριστείτε τις «ήττες» της γραφής;
Ο αθλητισμός, και ειδικά η υδατοσφαίριση, με την πάροδο των χρόνων με έχει βοηθήσει να καταλάβω ότι δεν υπάρχει ήττα, αλλά συνεχής εξέλιξη, που μεταφράζεται σε σωστό διάβασμα κάθε αγώνα μετά το τέλος του, προκειμένου να βγουν τα κατάλληλα συμπεράσματα για να γίνω καλύτερος την επόμενη φορά, ανεξαρτήτως νίκης ή ήττας. Αυτή η οπτική της υδατοσφαίρισης έχει επηρεάσει και το συγγραφικό κομμάτι της ζωής μου, όπου κάθε «ήττα» είναι η νίκη ενός νέου, πιο εξελιγμένου εαυτού μου. Η συγγραφή και η υδατοσφαίριση αποτελούν για μένα τα δικά μου μονοπάτια συνεχούς εξέλιξης.
Εχετε νιώσει ποτέ μέσα σε έναν αγώνα υδατοσφαίρισης την ίδια ένταση που νιώθετε όταν μια σκηνή βρίσκει ακριβώς τη θέση της στο χαρτί;
Τα συναισθήματα της υδατοσφαίρισης και της συγγραφής είναι παρόμοια, αλλά εκπέμπουν σε διαφορετική ζώνη συχνοτήτων, όπως τα FM και τα βραχέα. Δεν ταυτίζονται, αλλά για μένα είναι αλληλένδετα, βοηθώντας με στη ζωή μου. Ο κόσμος του νερού έχει από μόνος του μια εσωστρέφεια, όπως, άλλωστε, και ο κόσμος της γραφής, τα συναισθήματα όμως της υδατοσφαίρισης, ως ομαδικού αθλήματος, είναι κυρίως εξωστρεφή. Χαρά, λύπη, θυμός, ενθουσιασμός, απογοήτευση βγαίνουν έντονα προς τα έξω κατά τη διάρκεια ενός αγώνα, πολλές φορές απότομα, σαν λάβα από ηφαίστειο. Η ένταση της συγγραφής είναι διαφορετική, εσωτερική και βαθύτερη, η υδατοσφαίριση, όμως, ως καλός ναυαγοσώστης, πάντα με ανασύρει στην επιφάνεια.
Ποια ήττα -αθλητική, επαγγελματική ή προσωπική- θεωρείτε ότι σας διαμόρφωσε ως άνθρωπο και δημιουργό;
Ο δρόμος για μια οδυνηρή ήττα είναι στρωμένος με εύκολες νίκες. Θέλω να είμαι πέρα από τη νίκη ή την ήττα, να ζω κάνοντας αυτά που αγαπάω. Ετσι βγαίνω κερδισμένος, άσχετα από νίκες και από ήττες. Εχω διαπιστώσει ότι τις φορές που στη ζωή μου νόμιζα ότι κέρδιζα έβγαινα χαμένος και το αντίθετο, έπειτα από δυο τρία καλά νοκ άουτ στο ρινγκ της καθημερινότητας κέρδιζα πολλά. Το 2012 ήταν η χρονιά που σφυροκοπήθηκα οικονομικά και συναισθηματικά όσο ποτέ, μα, τώρα, παρατηρώντας τη μέσα από τα κιάλια του χρόνου, βλέπω τελικά πόσο θαυμαστή ήταν. Ανακάλυψα δυνάμεις μέσα μου εκείνη την περίοδο, αλλά και το στοιχείο της περιπέτειας και του κινδύνου ήταν έντονο. Τότε γνώρισα πραγματικά τον εαυτό μου, αλλά και την ίδια τη ζωή. Αν κάποιος δεν έχει κινδυνεύσει με αφανισμό, πώς μπορεί να ξέρει τι είναι η ζωή;
Info
Το βιβλίο του Βαγγέλη Γεωργάκη με τίτλο «Ο ήρωας φάντασμα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Oasis.
