Η ιδέα της «ρήξης μέσω ενέργειας» και της κλιμάκωσης ως εργαλείου κινητοποίησης, που διατύπωσε, προσφέρει ένα αναλυτικό πρίσμα για όσα διαδραματίζονται…
• Σε μια συγκυρία όπου η Μέση Ανατολή βράζει πλέον από πολεμικές συγκρούσεις και γεωπολιτικές εντάσεις, παλιές θεωρίες επαναστατικής δράσης επιστρέφουν στο προσκήνιο και εξηγούν ενδεχομένως πολλά. Σε αυτή τη βάση, σύμφωνα με ειδικούς μελετητές, το δόγμα του Αμίρ Παρβίζ Πουγιάν, ενός Ιρανού μαρξιστή θεωρητικού από τη δεκαετία του 1970, φαίνεται να αντηχεί σε σύγχρονα γεγονότα, από τις ενέργειες της Χαμάς μέχρι τις εσωτερικές αναταραχές στο Ιράν. Η ιδέα της «ρήξης μέσω ενέργειας» και της κλιμάκωσης ως εργαλείου κινητοποίησης, που διατύπωσε, προσφέρει ένα αναλυτικό πρίσμα για όσα διαδραματίζονται…
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
• Ο Πουγιάν, γεννηθείς το 1946 στο Μασχάντ του Ιράν, κατά την περίοδο διακυβέρνησης του Σάχη, έγινε ηγετικό στέλεχος της Οργάνωσης Ιρανικών Λαϊκών Φενταΐν Γκερίλα (OIPFG) και το 1970 έγραψε το μανιφέστο «Η αναγκαιότητα του ένοπλου αγώνα και η αναίρεση της θεωρίας της επιβίωσης», ένα κείμενο που «απορρίπτει την παθητική στάση απέναντι στην καταπίεση». Κατά τον ίδιο, οι μάζες δεν είναι παθητικές, επειδή συμφωνούν με το καθεστώς, αλλά επειδή το θεωρούν παντοδύναμο και η ένοπλη δράση δεν πρέπει να είναι απλώς στρατιωτική, αλλά «πολιτικό γεγονός που σπάει τον φόβο, αποκαλύπτει την κατασταλτική φύση του κράτους και επιταχύνει την πολιτική συνειδητοποίηση»…
• Το δόγμα Πουγιάν βασίζεται στην πρόκληση και την κλιμάκωση της σύγκρουσης ως «μηχανισμού απονομιμοποίησης της εξουσίας». Ο ίδιος ο Πουγιάν σκοτώθηκε σε συμπλοκή με δυνάμεις του Σάχη το 1971, σε ηλικία 25 ετών, και η θεωρία του συνέβαλε στην ιδεολογική ριζοσπαστικοποίηση της Αριστεράς, επηρεάζοντας καταλυτικά και την επανάσταση του 1979, που έφερε στην εξουσία το θεοκρατικό καθεστώς των Αγιατολάχ.
• Σήμερα το δόγμα Πουγιάν επανέρχεται για να αναλυθούν οι πρόσφατες εξελίξεις. Και αυτό που το επικαιροποιούν είναι ο θάνατος του 86χρονου Χαμενεΐ και η παραδοξότητα των συνθηκών υπό τις οποίες έγινε το πρωί του Σαββάτου, μετά την επίθεση από δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ…
• Στο πλαίσιο της θεωρίας του Πουγιάν υπάρχει η (σκοτεινή) πιθανότητα το βαθύ κράτος του Ιράν να «διευκόλυνε» ή να επέτρεψε αυτό το τέλος. Ενας Χαμενεΐ που θα πέθαινε από γηρατειά θα ήταν ένας βιολογικός κύκλος που κλείνει. Αντίθετα, ένας Χαμενεΐ που «δολοφονείται από τον Μεγάλο Εχθρό» μετατρέπεται σε αθάνατο σύμβολο που μπορεί να φανατίσει τις μάζες για τις επόμενες δεκαετίες…
• Υπό ανάλογο πρίσμα ερμηνεύεται πλέον συνδυαστικά από περισσότερους και η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 κατά του Ισραήλ και σφαγή στο μουσικό φεστιβάλ «Supernova». Ως «Εργαλείο Πουγιάν» λέγεται τώρα ότι ήταν η τέλεια εφαρμογή αυτής της θεωρίας. Η Χαμάς γνώριζε ότι η στρατιωτική απάντηση του Ισραήλ θα ήταν ισοπεδωτική και στο μυαλό των αρχιτεκτόνων της επίθεσης η καταστροφή της Γάζας και η ανθρωπιστική κρίση που ακολούθησε δεν ήταν παράπλευρες απώλειες, αλλά ο στρατηγικός στόχος…
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «δημοκρατίας»
