Άνθρωποι που κοιτούν κατάματα τον χρόνο που τελειώνει γιατί να μην έχουν το δικαίωμα να δοκιμάσουν πειραματικές θεραπείες όταν η εναλλακτική είναι η βέβαιη επιδείνωση;
Πριν από λίγες ημέρες ένας καλός φίλος μου μού είπε κάτι που δεν ξεχνιέται εύκολα. «Δεν φοβάμαι τον θάνατο, φοβάμαι να μη μου επιτρέψουν να παλέψω». Ο φίλος μου αυτός είναι σοβαρός, αξιοπρεπής και μετρημένος. Πριν από λίγο καιρό όμως άκουσε τη διάγνωση που αλλάζει τα πάντα.
Ατροφία πολλαπλών συστημάτων, η νευρολογική νόσος MSA-P. Πρόκειται για αμείλικτη πάθηση που καταστρέφει σταδιακά τις ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού. Οι γιατροί μιλούν ψύχραιμα για μήνες, ίσως λίγα χρόνια. Θεραπεία δεν υπάρχει, μόνο παρηγορητικές παρεμβάσεις. Εκείνος, όμως, δεν ζητά θαύματα. Ζητάει απλώς το δικαίωμα να δοκιμάσει οτιδήποτε καινοτόμο, πειραματικό, ασυνήθιστο. Να διεκδικήσει κάθε πιθανότητα ζωής.
Και την ίδια στιγμή, από την άλλη άκρη του κόσμου, εμφανίζεται μια ιστορία που μοιάζει σχεδόν απίστευτη. Ενας ιδρυτής τεχνολογικής εταιρίας στην Αυστραλία κτηνοθέτησε έναν αδέσποτο σκύλο που ονομάστηκε Ρόζι. Λίγο αργότερα έμαθε ότι το ζώο είχε επιθετικό καρκίνο και ελάχιστους μήνες ζωής. Αντί να αποδεχθεί τη μοίρα, αποφάσισε να πολεμήσει.
Πλήρωσε περίπου 3.000 δολάρια για να βρεθεί η αλληλουχία του DNA του όγκου. Το αποτέλεσμα ήταν ένας τεράστιος όγκος γενετικών δεδομένων, παρότι ο ίδιος δεν είχε καμία κατάρτιση στη βιολογία. Ετσι στράφηκε στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Με τη βοήθεια του ChatGPT άρχισε να αναλύει μεταλλάξεις, να κατανοεί επιστημονικές δημοσιεύσεις, να οργανώνει τη σκέψη του βήμα προς βήμα.
Παράλληλα χρησιμοποίησε το AlphaFold της DeepMind, το σύστημα που προβλέπει την τρισδιάστατη δομή πρωτεϊνών. Από αυτή τη συνδυαστική προσπάθεια εντοπίστηκαν μεταλλαγμένες πρωτεΐνες και σχεδιάστηκε ένα εξατομικευμένο αντικαρκινικό εμβόλιο mRNA για τη Rosie. Ενας καθηγητής, ειδικευμένος σε μελέτη γονιδίων, που εξέτασε την υπόθεση δήλωσε κυριολεκτικά κατάπληκτος. Υστερα από τρίμηνη διαδικασία εγκρίσεων η θεραπεία χορηγήθηκε. Ο όγκος συρρικνώθηκε σχεδόν στο μισό. Το σκυλάκι, η Ρόζι, ανέκτησε ενέργεια, ζωντάνια, ποιότητα ζωής.
Η ιστορία αυτή γεννά ένα βαθύτερο ερώτημα. Ζούμε σε εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη, η γονιδιωματική και η υπολογιστική βιολογία επιτρέπουν πρωτοφανείς δυνατότητες εξατομικευμένης θεραπείας. Κι όμως, η γραφειοκρατία στην επιστήμη συχνά καθυστερεί να σώσει ζωές. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, δημιουργημένοι σε άλλη τεχνολογική εποχή, δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στη ραγδαία πρόοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης και της βιοϊατρικής καινοτομίας.
Και τότε η σκέψη επιστρέφει στον φίλο μου. Σε ανθρώπους που κοιτούν κατάματα τον χρόνο που τελειώνει. Γιατί να μην έχουν το δικαίωμα να δοκιμάσουν πειραματικές θεραπείες όταν η εναλλακτική είναι η βέβαιη επιδείνωση; Αν σήμερα σώζονται σκύλοι χάρη στην αποφασιστικότητα και την τεχνολογία, θα κολλήσουμε στους ανθρώπους;
*Διδάκτωρ Πληροφορικής
